كەشە مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ پرەزيدەنت اندجەي دۋدانىڭ شاقىرتۋىمەن پولشا رەسپۋبليكاسىنا مەملەكەتتىك ساپارمەن باردى. قارسى الۋشى تاراپ قازاقستان پرەزيدەنتىن مەملەكەتتىك ساپارعا ءتان بارلىق ءجون-جورالعىمەن قارسى الدى. ۆارشاۆاداعى پرەزيدەنت رەزيدەنتسياسىنىڭ الدىندا قازاقستان باسشىسىن اندجەي دۋدامەن قاتار سول ەلدىڭ ۇكىمەت مۇشەلەرى, سونداي-اق ۆارشاۆادا ورنالاسقان رەسەي, قىتاي, يران سىندى ەلۋگە تارتا مەملەكەتتىڭ ەلشىلەرى سالتاناتتى جاعدايدا كۇتىپ الدى.
سالتاناتتى راسىمنەن سوڭ ەكى ەل پرەزيدەنتى شاعىن قۇراممەن ارنايى كەزدەسۋ وتكىزدى. ودان كەيىنگى كەزەكتە كەڭەيتىلگەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلىپ, cاۋدا-ەكونوميكالىق, ينۆەستيتسيا, اۋىل شارۋاشىلىعى, سونداي-اق كولىك-ترانزيت, مادەني-گۋمانيتارلىق سالالارداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ جولدارىن تالقىلادى. مەملەكەت باسشىلارى حالىقارالىق ساياساتتاعى وزەكتى ماسەلەلەرگە قاتىستى دا ءوزارا پىكىر الماستى.
كەڭەيتىلگەن وتىرىسقا قازاقستاندىق دەلەگاتسيا ساپىندا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ەرلان ىدىرىسوۆ, پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى-اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترى اسقار مىرزاحمەتوۆ, «سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ءال- اۋقات قورى» اق باسقارما توراعاسى ومىرزاق شوكەەۆ, ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءمينيسترى جەڭىس قاسىمبەك جانە باسقالارى قاتىستى. ال كەلىسسوزدەر قورىتىندىسى بويىنشا ءبىرقاتار ماڭىزدى قۇجاتتارعا قول قويىلدى. اتاپ ايتقاندا, ەكى ەلدىڭ كوشباسشىلارى قازاقستان مەن پولشا اراسىنداعى ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق تۋرالى دەكلاراتسيانى قابىلدادى.
ەكى ەلدىڭ سىرتقى ىستەر ۆەدومستۆولارىنىڭ باسشىلارى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن پولشا ۇكىمەتىنىڭ اراسىنداعى ادامداردىڭ رەادميسسياسى تۋرالى كەلىسىمگە قول قويدى. سونداي-اق, اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى ۇكىمەتارالىق كەلىسىمگە, قازاقستاننىڭ دامۋ بانكى مەن پولشا ۇلتتىق ەكونوميكا بانكى اراسىنداعى نەگىزدەمەلىك كەلىسىمگە قول جەتكىزىلدى.
كەلىسسوزدەردەن كەيىن مەملەكەت باسشىلارى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ءۇشىن ارنايى مالىمدەمە جاسادى. ءوز كەزەگىندە ا.دۋدا نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ساپارى ەكى ەلدىڭ اراسىنداعى سەرىكتەستىكتىڭ نىعايا تۇسكەندىگىنىڭ ايعاعى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ەكى ەل اراسىندا ورتاق ءمۇددەلەردىڭ كوبەيگەنىن, ەكىجاقتى ءارىپتەستىكتى ودان ءارى تەرەڭدەتۋگە نيەتتى ەكەندىگىن ايتتى.
– قۇرمەتتى پرەزيدەنت مىرزا, شاقىرتۋىمىزدى قابىل الىپ, ۆارشاۆاعا كەلگەنىڭىز ءۇشىن العىس بىلدىرەمىز. بۇل ساپار قازىردىڭ وزىندە جەمىستى بولدى دەپ سانايمىن. ءۇش ءبىردەي ماڭىزدى ۇكىمەتارالىق قۇجاتقا قول قويىلعانى مەملەكەتتەرىمىزدىڭ اراسىنداعى ەكونوميكالىق بايلانىستى ودان ءارى تەرەڭدەتەدى.
بۇگىن ءبىز پرەزيدەنت مىرزامەن ءتۇرلى سالاداعى ارىپتەستىكتى كەڭەيتۋ بويىنشا بىرنەشە ساعات كەلىسسوز جۇرگىزدىك. الداعى ۋاقىتتا قازاقستانعا ەكسپورتتايتىن تاۋارلارىمىزدى ۇلعايتۋعا نيەتتىمىز. سونىمەن قاتار, قازاقستان نارىعىنا ينۆەستيتسيا سالاتىن, جاڭا تەحنولوگيالاردى دامىتۋمەن اينالىساتىن پولشالىق كومپانيالاردىڭ كوبەيگەنىن قالايمىز. ەرتەڭگى بيزنەس فورۋمدا قازاقستان مەن پولشا كومپانيالارى ءبىرقاتار ءىرى كەلىسىمدەرگە قول جەتكىزەدى دەپ ۇمىتتەنەمىن, – دەدى ول.
ا.دۋدا كەلەسى جىلى استانادا وتەتىن ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسىنە پولشانىڭ بەلسەندى ءتۇردە اتسالىساتىنىن, سونداي-اق ءوزى دە كورمەگە قاتىسۋ ءۇشىن ەلورداعا اتباسىن تىرەۋگە ءازىر ەكەندىگىن ءمالىمدەدى.
قازاقستان پرەزيدەنتى پولشا مەملەكەتىمەن اراداعى ساياسي جانە ەكونوميكالىق بايلانىستار ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىك العان كەزەڭىنەن باستالاتىنىنا توقتالدى.
– ءبىزدىڭ ەلدەرىمىزدى ورتاق تاريح بايلانىستىرادى. ءبىز رەسەيدىڭ ەكى جاعىندا ورنالاسقان ەلمىز. پولشا – قازاقستاننىڭ ەۋروپاداعى ەڭ ماڭىزدى, ەڭ جاقىن ارىپتەسى. ەكى ەلدىڭ اراسىندا ەكى جاققا دا پايدالى كوپ نارسەلەر بار. ەڭ ءبىرىنشى, ول ەكونوميكالىق قاتىناس. ءبىز پرەزيدەنت مىرزامەن جەكە وتىرىپ ساياسي جاعدايلاردى دا, ەكونوميكالىق ماسەلەلەردى دە تالقىلادىق. ەرتەڭ وسىندا ۇلكەن بيزنەس فورۋم بولادى. قازاقستاننان كەلگەن جۇزدەن استام بيزنەسمەن پولشا بيزنەسمەندەرىمەن جالپى كولەمى 1 ميللياردقا جەتەتىن كەلىسىمشارتقا قول قويادى دەپ سەنەمىز, – دەدى.
مەملەكەت باسشىسى قازاقستانداعى پولياك دياسپوراسى ەكى ەل اراسىندا التىن كوپىر بولادى دەپ سانايتىندىعىن جەتكىزدى.
– ولار قازاقستاندا تۇراتىن 130 ەتنوسپەن تەڭ قۇقىلى, ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ ازاماتتارى. بارلىعىنا مەملەكەت قولداۋ كورسەتەدى. ءتىلىن, تاريحىن, مادەنيەتىن ۇمىتپاۋىنا جاعداي جاسايدى. ولار ەكى ەلدىڭ اراسىنداعى دانەكەر, – دەدى ەلباسى.
جالپى, قازاقستان مەن پولشا اراسىنداعى ساياسي, ساۋدا-ەكونوميكالىق, مادەني-گۋمانيتارلىق, باسقا دا سالالارداعى بايلانىس جىل وتكەن سايىن نىعايىپ كەلە جاتقانىن اتاپ وتكەن ءجون. بۇگىندە پولشا قازاقستاننىڭ ەۋروپاداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق سەرىكتەستەرىنىڭ ءبىرى. ءبىزدىڭ ەلمەن اراداعى تاۋار اينالىمىنىڭ كولەمى جونىنەن شىعىس ەۋروپا مەملەكەتتەرىنىڭ اراسىندا ءبىرىنشى ورىندا تۇرعانى وسىنىڭ ايعاعى. پولشانىڭ ورتالىق ازيا ەلدەرىمەن تاۋار اينالىمىنىڭ 70 پايىزى قازاقستاننىڭ ۇلەسىنە تيەسىلى.
قازاقستان شىعىس ەۋروپاداعى وسى ەلدەن نەگىزىنەن ءدارى-دارمەك, جيھاز, اۋىل شارۋاشىلىعى ماشينالارىن, قۇرىلىس زاتتارىن, ازىق-ت ۇلىك, گيگيەنالىق تاۋارلار, كوسمەتيكا تاسىمالدايدى. ال پولشا ءبىزدىڭ ەلدەن مينەرالدى وتىن تۇرلەرىن, استىق, ماقتا ەكسپورتتايدى. بۇل, ارينە, ءبىزدىڭ كوڭىلىمىزدى كونشىتپەيدى. سوندىقتان نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازىرگى ءوزارا تاۋار اينالىمىنىڭ كولەمى ەكى ەلدىڭ الەۋەتىن تولىق اشپايتىنىنا نازار اۋداردى.
– 5 جىل ىشىندە مىڭعا جۋىق جاڭا ءوندىرىس كاسىپورنى ىسكە قوسىلدى. پولشا بيزنەسمەندەرىن وسى جۇمىسقا اتسالىسۋعا شاقىرامىن. بۇل ءۇشىن بارلىق جاعداي جاسالعان. ءماسەلەن, كەلەسى جىلدان باستاپ ەكى ەلدىڭ ازاماتتارى ءۇشىن ۆيزاسىز رەجىم ەنگىزۋ جوسپارلانۋدا, تىكەلەي اۋە بايلانىسىن جولعا قويۋ ءمۇمكىندىگى قاراستىرىلىپ وتىر. بۇگىندە ءوزارا تاۋار اينالىمى 1 ملرد 100 ملن دوللارعا جەتتى. ارينە, بۇل قازىرگى الەۋەتىمىزدى تولىق كورسەتە المايدى, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
مەملەكەت باسشىسى بۇل كۇنى سونداي-اق, پولشا رەسپۋبليكاسى سەناتىنىڭ توراعاسى ستانيسلاۆ كارچەۆسكيمەن كەزدەسىپ, ەكى ەلدىڭ پارلامەنتارالىق ءىس-قيمىلى ماسەلەلەرىن تالقىلادى.
تاراپتار ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستىڭ دەڭگەيى جوعارى ەكەنىنە توقتالىپ, مەملەكەتارالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ نەگىزگى باعىتتارىن جانە ساپار اياسىندا قول جەتكىزىلگەن كەلىسىمدەردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ءتيىمدى قۇقىقتىق ورتا قالىپتاستىرۋ جۇمىسىن ودان ءارى جالعاستىرۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.
كەزدەسۋ سوڭىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ پولشا سەناتىنىڭ قۇرمەتتى قوناقتار كىتابىنا ەستەلىك جازبا قالدىردى.
پولشا ساياساتكەرلەرى ەلباسى ساپارىنا ايرىقشا ءمان بەرەدى.
ماسەلەن, ەۋروپا پارلامەنتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى, پولشا سەيمىنىڭ دەپۋتاتى رىشارد چارنەتسكي:
– قازاقستان پولشانىڭ ساياسي جانە ەكونوميكالىق تۇرعىداعى ستراتەگيالىق ارىپتەسى بولىپ تابىلادى. ياعني, پرەزيدەنت ن.نازارباەۆ پەن ا.دۋدانىڭ كەزدەسۋى ايرىقشا ستراتەگيالىق ماڭىزعا يە. قازاقستاننىڭ رەسەي مەن تۇركيا اراسىنداعى ءمامىلەگەرلىك ءرولى تۋرالى حاباردارمىز. ورتالىق ازياداعى كوشباسشى ەلمەن ارىپتەستىكتى نىعايتۋعا ءبىزدىڭ ەلىمىز دە مۇددەلى, – دەيدى.
جالپى, تاريحقا كوز ءجۇگىرتسەك, ۇلى دالا ەلى مەن بالتىق تەڭىزى جاعالاۋىنداعى ەلدى ساباقتاستىرعان تالاي قۇندى دەرەكتەر مەن وقيعالاردى بايقاۋعا بولادى. ارىدەن تارقاتساق, وسىدان اتتاي سەگىز عاسىر بۇرىن ۇلتى پولياك ۆاتيكان ءشىركەۋىنىڭ موناحى بەنەديكت پولاك قازاق دالاسى حاقىندا, قازاق حالقى تۋراسىندا قۇندى دەرەكتەر جازىپ قالدىرىپتى. ءحVىىى عاسىردان باستاپ تاعدىر ءتالكەگىمەن قازاق دالاسىنا جەر اۋدارىلعانداردىڭ اراسىندا پولياكتىڭ عۇلاما عالىمدارى, شىعارماشىلىق ينتەلليگەنتسيا وكىلدەرى دە از ەمەس. بۇل ورايدا, ادولف يانۋشكەەۆيچ, گۋستاۆ زەلينسكي, برونيسلاۆ زالەسسكي سىندى تۇلعالاردىڭ ەسىمى الدىمەن ءتىل ۇشىنا ورالادى. قازاقتىڭ مىڭ ءانىن تۇگەندەگەن زاتاەۆيچتىڭ ەڭبەگى ءوز الدىنا ءبىر توبە. حاكىم اباي ادام ميتسكەۆيچتىڭ ولەڭدەرىن تابيعي بوياۋىن, ىشكى قۇنارىن ساقتاي وتىرىپ تارجىمالاعانى بەلگىلى. سول سياقتى, ابايدىڭ ولەڭدەرى دە پولياك تىلىنە اۋدارىلعان.
تاريح داۋىلىمەن قازاقستانعا قونىس اۋدارعان پولياكتار قازاقتاردىڭ باۋىرىنا تارتقانىن, «ءبۇتىن ءداندى ءبولىپ جەپ, جارتى ءداندى جارىپ جەگەن» جاقسىلىعىن ءالى كۇنگە ۇمىتپاق ەمەس. قازىرگى تاڭدا قازاقستاندا تۇراتىن 40 مىڭعا جۋىق پولياك دياسپوراسىنىڭ وكىلدەرى دە ونى ۇنەمى العىس سەزىمدەرىمەن ەسكە الادى.
ماسەلەن, پولشا-ازيا ساۋدا پالاتاسىنىڭ پرەزيدەنتى يانۋش پەحوچينسكي:
– قازاقستان ءبىزدىڭ ەل ءۇشىن ساياسي, ەكونوميكالىق قانا ەمەس, ادامي قاتىناس تۇرعىسىنان دا سەنىمدى ارىپتەس. ءبىز ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس كەزىندە سىزدەردىڭ پولياكتاردى قابىلداعاندارىڭىزدى ەسىمىزدە ساقتايمىز. قازىر قازاقستاندا 30 مىڭنان اسا پولياك تۇرادى. ولاردىڭ جاعدايلارى جاقسى. قازاقتارعا وتكەن تاريحتاعى جاساعان جاقسىلىقتارى ءۇشىن دە, قازىرگى ءىس-ارەكەتى ءۇشىن دە العىس بىلدىرەمىز, – دەيدى.
بۇگىنگى تاڭدا دا ەكى حالىقتى جاقىنداستىراتىن دۇنيەلەر كوپ. قازاقستانداعى پولياك دياسپوراسىنىڭ سانى قانشا ەكەنىن جوعارىدا ايتتىق. سول سياقتى پولشانىڭ كراكوۆ, ۆارشاۆا, پوزنان سىندى ءىرى قالالارىنداعى بەلدى ءبىلىم وردالارىندا «بولاشاق» باعدارلاماسى بويىنشا 500-دەن استام قازاقستاندىق جاستار ءبىلىم الۋدا. مەملەكەت باسشىسى وسى ساپار اياسىندا پولشانىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىندا ءبىلىم الىپ جاتقان قازاقستاندىق ستۋدەنتتەرمەن دە كەزدەستى. ەلباسى ولاردىڭ ۇزدىك وقۋىنا تىلەكتەستىك ءبىلدىرىپ, العان بىلىمدەرىن ءوز ەلىنىڭ يگىلىگىنە پايدالانۋعا شاقىردى.
جالپى, پولشا مەن قازاقستان اراسىنداعى ديپلوماتيالىق قاتىناستاردىڭ جولعا قويىلۋى ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العان كەزەڭنەن باستالادى. بالتىق تەڭىزىنىڭ جاعالاۋىندا قونىس تەپكەن ەل قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىگىن تانىپ, مويىنداعان العاشقى مەملەكەتتەردىڭ ءبىرى سانالادى. اراعا كوپ ۋاقىت سالماي الدىمەن الماتىدا ديپلوماتيالىق ەلشىلىگىن اشسا, 1999 جىلى ۆارشاۆادا ءبىزدىڭ ديپلوماتيالىق وكىلدىگىمىز اشىلدى. قازىرگى تاڭدا بۇل شاعىن ديپلوماتيالىق وكىلدىك پولشا رەسپۋبليكاسىنداعى قازاقستاننىڭ ەلشىلىگى بولىپ كەڭەيتىلگەن.
ال كەلەر جىلى استانادا وتەتىن ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسىنە پولشانىڭ قاتىسۋعا تىلەك بىلدىرگەنى ەكىجاقتى قاتىناستى ودان ءارى دامىتۋعا سەرپىن بەرەتىن فاكتور بولماق.
پولشا ۇكىمەتى الداعى ۋاقىتتا ەۋروپا مەن ازيادا ءۇلكەن كۇش-قۋاتقا يە بولاتىن ءبىرلەسكەن جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا نيەتتى ەكەنىن ۇنەمى ايتىپ كەلەدى. ەكى ەلدىڭ دە ازيا ينفراقۇرىلىمدىق ينۆەستيتسيالار بانكى قۇرىلتايشىلارىنىڭ قاتارىندا ەكەندىگى ساۋدا جانە ينۆەستيتسيالىق قاتىناستاردى بىرلەسىپ دامىتۋعا وڭ ىقپالىن تيگىزۋگە ءتيىس.
بۇگىن ۆارشاۆادا قازاقستان-پولشا بيزنەس فورۋمى وتەدى. فورۋم قازاقستان مەن پولشانىڭ ىسكەرلىك ورتاسىنىڭ ساۋدا-ەكونوميكالىق بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان. شاراعا ەكى ەل پرەزيدەنتتەرى قاتىسادى دەپ كۇتىلۋدە.
ارنۇر اسقار,
«ەگەمەن قازاقستان» –
ۆارشاۆادان
سۋرەتتەر پرەزيدەنتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنەن الىندى