بيىل الاش قايراتكەرى ءاليحان بوكەيحانوۆتىڭ تۋعانىنا 150 جىل تولدى, ول يۋنەسكو شەڭبەرىندە اتالىپ وتىلمەك. دەمەك, الەمدىك قوعامداستىق تاراپىنان دا ەڭبەگى مويىندالعان تۇلعا. ءاليحان بوكەيحانوۆقا ارنالعان عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسيا قوستانايدا دا ءوتتى. وندا ءاليحانتانۋشى عالىمدار قوستاناي قالاسىنداعى ورتالىق كوشەلەردىڭ ءبىرىن ءاليحاننىڭ اتىنا بەرۋدى ۇسىندى.
ءبىرتۋار قايراتكەرگە ارنالعان عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشىلاردىڭ ۇسىنىسى – ۇسىنىس-اق. ءتىپتى, الدىمەن ورتالىقتاعى تاريحي عيماراتتاردىڭ ءبىرىنىڭ قابىرعاسىنا ءاليحان بوكەيحانوۆتىڭ ءوڭىردىڭ العاشقى باسشىسى بولعانى ويىپ جازىلعان ەسكەرتكىش تاقتا ىلىنسە نەسى ايىپ؟ تاسقا قاشالعان ءسوزدىڭ تاستاي سالماعى, وعان جۇرتتىڭ دا يمانداي سەنىمى بولادى. ونىڭ تاربيەلىك, تانىمدىق, پاتريوتتىق ءمانى تەرەڭدەي تۇسەر ەدى. الايدا, «الدىمەن باردى باعالاي الدىق پا؟» دەگەن قيسىق سۇراق كولدەنەڭدەيدى.
قوستاناي قالاسىنىڭ ورتالىعىندا 1916 جىلعى ۇلت-ازاتتىق كوتەرىلىسىنىڭ باتىرى امانگەلدى يمانوۆ پەن جۇمىسشى, شارۋا جانە سولدات دەپۋتاتتارى قوستاناي ۋەزدىك كەڭەسىنىڭ العاشقى توراعاسى لاۆرەنتي تاراننىڭ ءوز اتتارىنداعى قاتار ءتۇسكەن كوشەلەردە ولاردىڭ ەسكەرتكىش-بيۋستەرى ورنالاسقان, ەسكەرتكىش تاقتالار ءىلىنگەن. باتىرعا كەڭەس وداعى كەزىندە ءىلىنگەن سول تاقتادا تەك ورىس تىلىندە: «امانگەلدى يمانوۆ 1873-1919 گگ. لەگەندارنىي گەروي كازاحسكوگو نارودا. ودين يز رۋكوۆوديتەلەي ناتسيونالنو-وسۆوبوديتەلنوگو ۆوسستانيا 1916 گودا ۆ كازاحستانە. اكتيۆنىي بورەتس زا ۋستانوۆلەنيە سوۆەتسكوي ۆلاستي ۆ تۋرگايسكوم ۋەزدە. زۆەرسكي ۋبيت الاشوردينتسامي 19 مايا 1919 گودا.» دەپ جازىلعان. بيىل وڭىردە ۇلت-ازاتتىق كوتەرىلىسىنىڭ 100 جىلدىعى مەن وبلىستىڭ قۇرىلعانىنا 80 جىل تولۋىنا دا قىزۋ دايىندىق ءجۇرىپ جاتىر. تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىلدىعى تاعى بار. ال امانگەلدى باتىردى «الاشورداشىلاردىڭ ايۋاندىقپەن ولتىرگەنى» جازىلعان ەسكەرتكىش تاقتا 25 جىل بويى تاپجىلماي ءىلۋلى تۇر. تاۋەلسىزدىك جولىندا باسىن بايگەگە تىككەن الاش ارىستارىنىڭ «حالىق جاۋى» اتانىپ, ءسۇتتىڭ قايماعىنداي سىپىرىلىپ تاستالعانى بىلاي تۇرسىن, سول ارداقتىلار اعاش اتقا مىنگىزىلگەن قىزىل ساياسات جىلدارى ىلىنگەن وسى تاقتانى شيرەك عاسىر بويى وبلىستاعى يدەولوگيا بوجىسىن ۇستاعان باسشىلار دا, مادەنيەت سالاسىن باسقارعان كوك اتتىلار دا بايقامادى, كوزى كورگەنمەن, كوڭىلىنە ىلگەن جوق. وعان ازاماتتىق قوعامنان قوزعاۋ سالعاندار دا بوي كورسەتە قويمادى.
كوكتەمدە «نۇر وتان» پارتياسى جانىنداعى «ميراس» قوعامدىق كەڭەسىنىڭ ونلاين وتىرىسى بولدى. سوندا پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى, بەلگىلى قوعام قايراتكەرى قۋانىش سۇلتانوۆ تاۋەلسىزدىك, ءماڭگىلىك ەل يدەولوگياسى تۋرالى وي قوزعاي كەلىپ, جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر, اكىمدىك پەن قۇزىرلى ورگاندار تاراپىنان تۇيمەدەي ماسەلەنىڭ بيۋروكراتياعا سالىناتىنىن, اسىرەسە, ادامدار بويىندا مەملەكەتشىلدىك سەزىم تۋعىزۋ, ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ارداقتاۋعا كەلگەندە سەنىكى, مەنىكى دەمەي كىرىسىپ كەتۋدىڭ جەتپەيتىنىن ايتىپ ەدى. كۇزگە قاراي اتالعان مەرەكەنىڭ ءبارى تويلانادى, كيىز ءۇي تىگىلىپ, ات شاپتىرىپ, بالۋان كۇرەستىرىپ, جۇرت مارە-سارە بولىسىپ تارقايدى. توي ءبىر-ەكى كۇندە زۋ ەتىپ وتە شىققان سوڭ, ءومىر قايتادان قالپىنا تۇسەدى. امانگەلدى كوشەسىنەن ءوتكەندەر سۇر تاقتاداعى «الاشورداشىلار ايۋاندىقپەن ءولتىرگەن» دەگەن جازۋعا ءبىر قاراپ قويىپ, «ە, باتىردىڭ اجالى قايدان بولدى دەڭىز» دەپ سامارقاۋ وتە شىعار ما ەكەن؟ راسىندا, ءمارمار تاقتا تاپجىلماي تۇرا بەرەر مە ەكەن؟ سىلكىنبەيتىن سانامىز سەكىلدى...
ءنازيرا جارىمبەتوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان»
قوستاناي