ءبىرىنشى كۇن: قورجىندا – ءبىر كۇمىس, ءبىر قولا مەدال
«ەگەمەن قازاقستاننىڭ» ارناۋلى ءتىلشىسى باقتيار تايجان ريو-دە-جانەيرودان حابارلايدى
«التىن» سىنىق سۇيەم جەردە تۇر ەدى
دزيۋدوشىلارىمىز جەڭەدى دەپ كەلىپ ەدىك. وليمپيادانىڭ العاشقى كۇنىن التىن جۇلدەمەن باستاۋعا ءۇمىتتىڭ جەتەگىندە كەلگەن باسقالار سياقتى ءبىزدىڭ دە مۇمكىندىگىمىز بولعان. ەلدوس سمەتوۆ – ۇستىنەن قىلاۋ تۇسپەگەن سۋ جاڭا الەم چەمپيونى. وتگونتسەتسەگ گالبادراح قىزىمىز ءوز سالماعىندا الەمدەگى ۇشتىككە كىرەدى. سوندىقتان باسى مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى ارىستانبەك مۇحامەديا ۇلى بولىپ بارلىعىمىز دزيۋدودان وتەتىن جارىسقا كەلدىك.
ءوزىمىزدىڭ بالۋاندار شىققانعا دەيىن وزگە ەلدەردىڭ ۇكىلەپ اكەلگەن ۇمىتتەرىن تاماشالاپ وتىرمىز. 60 كيلو سالماقتا فرانتسۋز بەن برازيليالىق بالۋاندار ساعىزداي تارتىسىپ جاتىر. رەفەري سىلبىرلاۋ كۇرەسكەنى ءۇشىن الاڭ يەسى كيتاداعا ەسكەرتۋ بەرگەن. كۇرەس اياقتالۋعا 40 سەكۋند قالعاندا, كيتادا ىشقىنىپ كەلىپ, قىرقا شالدى. الگىندە عانا كوڭىلى توق جۇرگەن فرانتسۋز وكىرىپ جىبەرە جازدادى-اۋ. جارالى ارىستانداي شابىنعانىمەن, ەندى ءبارى كەش ەدى. ول ەندى اۋىلىنا قايتادى. ءتورت جىلدىق ارمان وسى جەردە ادىرا قالدى.
ءبىزدىڭ گالبادراح قىزىمىز دا كوڭىلىمىزگە قاياۋ تۇسىرە جازدادى. سىلكىنىپ كەۋدەسىن كەرىپ شىققان جەرلەسىمىز العاشقى كەزدەسۋىندە-اق جارىس جولىنان شىعىپ قالۋعا شاق قالعان. شيدو الدى, ول ازدىق ەتكەندەي, قارسىلاسىنا ۆازاري ۇستاتىپ جىبەردى. ءبارىمىز ىشقىنىپ قالدىق. ابىروي بولعاندا, ول ەسىن تەز جيناپ, نەگىزگى ۋاقىتتىڭ ۇپايلارىن تەڭەستىرىپ, التىن ۇپايعا كۇرەسۋگە مۇرسات الدى. شابۋىلداپ ءجۇرىپ جەڭدى-اۋ ايتەۋىر. قازاقستاننىڭ ۇلتتىق كوماندالار ديرەكتسياسىنىڭ باسشىسى قايىربولات جانپەيىسوۆ الەمدىك رەيتينگ بويىنشا توپ باستاپ تۇرعان مونعول مۋنگحبات العاشقى كەزدەسۋىندە قارسىلاسى فرانتسۋز پاەتتىڭ قولىن العاشقى مينۋتتاردا-اق ج ۇلىپ العاندا, «بۇل ەندى فينالعا دەيىن تىزگىن تارتپايدى» دەگەن.
وليمپيالىق ويىنداردا ەشكىم ساۋەگەيلىك ايتا المايتىنىنا وسى جولى تاعى دا كوز جەتكىزدىك. برازيليالىقتاردىڭ باسىنان قۇس ۇشىرماي وتىرعان الەم چەمپيونى سارا مەنەزاس كۋبالىق قارا مارجاندى الا الماي دىڭكەلەپ, سوڭىندا ۆازاري ادىسىنە ءتۇسىپ قالدى. ىسقىرىق شالىنعاندا, وكىنىشتەن وزەگى ورتەنگەن قىز شالقاسىنان قۇلاعان ماەسترا الۆارەستىڭ ۇستىنەن تۇسپەي, كوپكە دەيىن جاتىپ الدى. قۇر سۇلدەسىن سۇيرەتىپ زورعا تۇردى. برازيليانىڭ ەرلەر سىنىنا قوسقان بالۋانى دا جارىستى جاقسى باستاعانىمەن, شيرەك فينالدا ازەربايجان بالۋانىنىڭ جامباسىندا كەتتى. الەمنىڭ ۇزدىگى مۋنگحبات تا سولقىلداپ جىلادى. قارسىلاسىنا تازا ءتۇسىپ قالدى. ەكى الەم چەمپيونى جارىس جولىنان شىعىپ قالعان سوڭ, زاتىمىز پەندە ەمەس پە, «ءبىزدىڭ قىزعا جول اشىلدى» دەپ قۋانعانبىز.
ەلدوس ەردىڭ سويى ەكەندىگىن قاشان دا دالەلدەپ ءجۇر. بىراق وليمپيالىق ويىندار وسى دودادا بۇرىن توپ جارعاندارعا دا, ءبىر ەمەس, بىرنەشە دۇركىن الەم چەمپيوندارىنا دا: «كەلىپ قالىپسىز ۇيات بولار, جول سىزدىكى» دەپ سىزىلىپ تۇرمايدى. شىن مىقتىسىڭ با, باسقا جەردە ەمەس, وسى تاتاميدە دالەلدە. ءبىرىنشى توپتا رەسەيلىك بەسلان مۋدرانوۆ جولىنداعىنى قيداي سىپىرىپ كەلدى. ەكىنشى توپتا ءبىزدىڭ باتىر مىقتى بولدى. ونىڭ ءادىس-ايلا ارسەنالى مول. قاپەلىمدە تار قولتىقتىڭ استىنا كىرىپ كەتىپ, باسىنان اسىرا لاقتىراتىنى, وتىرا قالىپ, ءبىر جاعىنا قىرقا شالىپ تاستايتىنى قانداي كەرىم. وزبەك جىگىتى دياربەك ورازبوەۆ – وتە تاسىلقوي بالۋان. ەلدوستىڭ اسۋىنان وتە الماي جۇرگەن. بىراق وليمپيالىق ويىنداردا كەۋدەسىنەن جانى شىعىپ كەتكەنگە دەيىن ارپالىساتىنداردى سان كورىپ ءجۇرمىز. نەگىزگى ۋاقىت تەڭ اياقتالدى. التىن ۇپايعا كەتتى ەكەۋى. ەلدوس ۇنەمى شابۋىلدىڭ وتىندە. الدە بىزگە سولاي كورىنە مە؟ ەكەۋى دە ىرگەلەس كورشى, تەگى ءبىر تۇرىكتەن تارايتىنىن بىلاي جيناپ قويىپ, ارىستانداي ارپالىسىپ جاتىر. ەلدوس وڭتايى كەلگەندە, دياربەكتى توبىقتان قاعىپ, ءبىر بۇيىرىنە سۇلاتتى. قاسىمىزدا دەمىن ىشىنە تارتىپ وتىرعان وزبەك اعايىندار باسىن ۇستادى, ءبىز اسپانعا سەكىردىك. اعايىندىق اۋىلدا-اۋ, بۇل وليمپيادا عوي. «دياربەككە سمەتوۆ وتە ىڭعايسىز بالۋان, ايتپەسە, ءبىزدىڭ بالۋان فينالدان ءبىر-اق شىعار ەدى» دەيدى ولار. راسىندا وتە مىقتى ەكەن دياربەك. ول ءۇشىنشى ورىن ءۇشىن كۇرەستە ەشكىمدى شاق كەلتىرگەن جوق. اتويلاپ ءجۇرىپ جەڭدى. «مىناداي بالۋاندى جولىنان ىسىرىپ تاستاعان ءبىزدىڭ باتىر كەرەمەت ەكەن» دەپ سۇيسىندىك.
اقتىق ايقاسقا شىعار باسپالداقتا ەلدوس ازەربايجان بالۋانى ورحان سافاروۆپەن بەلدەستى. ورحان – ۇزىن بويلى, ەلدوسقا دەيىن قارسىلاستارىن قوعاداي جاپىرىپ كەلگەن. ولار ءبىر-ءبىرىن الا الماي كوپ ءجۇردى. كەزدەسۋ اياقتالۋعا از قالعاندا, ەلدوس ورحوننىڭ ەكى قولىن بايلاي ۇستاعان قالپى شالقالاي بەرە توبىقتان قاقتى. يۋكو. جالقى دا بولسا يپپونعا بەرگىسىز التىن ۇپاي. ورحان جەڭىستىڭ قولىنان سۋسىپ بارا جاتقانىن جان-دۇنيەسىمەن سەزىنىپ العا قاراي ۇمتىلدى. مۇندايدا «كەلسەڭ كەل» ابىروي بەرمەيدى. ەلدوس دۇرىس تاكتيكا تاڭدادى. ءۇش شيدو العانىمەن, باتىرىمىز فينالعا ءوتتى.
فينالدا الدىن وزىپ ايتار بولساق, تەرەزەسى تەڭ كۇرەس بولدى. قايتا ءبىزدىڭ جىگىت الىمدىلاۋ, بەلسەندىلەۋ بولعان. قانداي تاماشا ادىستەرى سوڭىنا دەيىن ورىندالماي جاتتى. تارتىس بەسلان مۋدرانوۆتىڭ مىقتىلىعىن تاعى تانىتتى. بەلدەسۋ التىن ۇپايعا كەتتى. تاۋ جىگىتى توبىقتان وڭدىرماي قاقتى. ەلدوستىڭ اۋىرسىنىپ قالعانىن بايقاپ وتىرمىز. شارشاعانى دا سەزىلىپ تۇر. جوق, سوندا دا قايتپاي كەۋدەلەپ ىشكە ەندى. شالىپ جىقپاققا ارەكەتتەنگەن. بەسلان اۋەدە ءوز پايداسىنا اۋدارىپ كەتتى. توبىقتان قاعىپ, ءوز پايداسىنا يۋكو جازدى. الگىندە عانا كوز الدىمىزدا, قول جەتەر جەردە تۇرعانداي كورىنگەن التىن جارق ەتىپ, القالاپ وتىرعان قارسىلاستىڭ قولىندا كەتتى. اتتەڭ, بۇل التىن مەدال رەسەيلىكتەردىڭ الماي جۇرگەن التىن جۇلدەسى ەمەس قوي. ءبىزدىڭ قازاققا اۋاداي كەرەك ەدى. ەلدوس قازاق سپورت تاريحىنىڭ التىن پاراعىن اشۋعا دايىن بولاتىن. كۇشى دە جەتىپ تۇردى. نەگىزگى ۋاقىتتا بەلسەندى بولعانىن ايتتىق, سول ۋاقىتتا تورەشى قۇرعىر رەسەيلىككە ءبىر شيدو بەرىپ جىبەرگەندە, قازاقستاندا قىرىق كۇن تويىن, قىرىق كۇن ويىن وتكىزەر ۇلان اسىر توي بولار ەدى.
ءبارى اللانىڭ قالاۋىندا عوي. وسىعان شۇكىرشىلىك ەتىپ تاۋداي كوڭىلىمىزدى زورعا باستىق.
وتگونتسەتسەگ گالبادراح مىقتىلىعىن مويىنداتتى
راسىندا, العاشقى كەزدەسۋىندە كوڭىلىمىزدى كۇپتى قىلعان دزيۋدوشى قىزىمىز وتگونتسەتسەگ گالبادراح ۇزاققا شاباتىن سايگ ۇلىكتەي ەتى جارىس بارىسىندا قاتتى قىزدى. ونىڭ قولا ەمەس, التىن مەدالعا تالاسۋعا مۇمكىندىگى بولدى. گالبادراح سوڭعى گراند-سلام باسەكەلەرىنىڭ بارىندە باس جۇلدە الدى دەسە بولادى. ەكىدەن تومەندەگەن كەزى بولعان جوق. شيرەك فينالدا جاپوننىڭ الەم چەمپيونى امي كوندونى بەلدەن قاپسىرا ۇستاپ ءبىر ەمەس, ەكى رەت لاقتىردى. كوندو بىرىندە ەكپەتىمەن تۇسكەنىمەن, ەكىنشىسىندە ءبىر جاۋىرىنىمەن جىعىلدى. ۆاازاري. قازاق كۇرەسىنىڭ تىلىمەن ايتقاندا, جارتىلاي جەڭىس. 50 سەكۋند ۋاقىت قالعان. مۇندايدا تاجىريبەلى بالۋاندار شيدو الماس ءۇشىن بەلسەندىلىك كورسەتكەندەي, قولعا جابىسىپ, وڭدى-سولعا سۇيرەپ ءجۇرىپ الادى. ءبىزدىڭ قىز كوندونىڭ ىڭعايىنا قاراي كۇرەسىپ كەتتى. ەكەۋى ۇمار-جۇمار قۇلاعان. گالبادراح اياققا جارماسىپ, تارتىپ جاتقانداي ەدى, ايىرىلىپ قالدى. جىرىندى الەم چەمپيونىنا وسىنىڭ ءوزى جەتكىلىكتى ەدى. كەۋدەسىنە شىعىپ جاتىپ الدى. 20 سەكۋند ۇستاسا يپپون, تازا جەڭىس. جاپون ودان ايىرىلا قوماس.
گالبادراح ءۇشىنشى ورىن ءۇشىن كۇرەستە ەشكىمدى بويىنا تەڭ كورگەن جوق. جۇبانىش باسەكەسىنىڭ العاشقى بەلدەسۋىندە ماجار قىزىن, لوندون وليمپياداسىنىڭ كولا جۇلدەگەرىنىڭ ەكى قولىن تاس قىلىپ بايلاپ الدى دا, ارتقا قاراي سەرپە كوتەرىپ شالقالاي لاقتىردى. يپپون. قولا مەدال ءۇشىن تارتىستا ءوزىنىڭ جەرلەسى, الەمدەگى ۇزدىك مۋنگحبات اكپەسىن جۇلدەسىز قالدىرعان, فينالعا وتەر جەردە ءسۇرىنىپ, ءوزىن كۇتىپ تۇرعان كۋبالىق ماەسترو الۆارەسپەن تاتاميگە شىقتى. ەكى شيدو الدى. جارىس وسىلاي اياقتالسا, جەڭىس قارا مارجاندا. ءبىزدىڭ قىز ۆا-بانككە كەتتى. ۋاقىتتى ساعىزداي سوزىپ جۇرگەن الۆارەستى قىرساۋداي قىسىپ, ىڭعايىنا كەلتىردى دە, توبىقتان قاعىپ, توپ ەتكىزدى. ۆازاري. قىلپىلداپ وتىرعان ءبىزدىڭ كوڭىل دە توعايىپ قالدى. ال قولا مەدال سالدەن كەيىن قولىمدا بولادىنى ويلاپ ۇلگەرگەن الۆارەستىڭ كوڭىل كۇيىن قۇدايىم ەشكىمگە بەرمەسىن. التىن مەدال ارگەنتينالىق پاۋلا پارەتونىڭ ولجاسى ەكەن. اسىلىق ايتپايىق, ءبىزدىڭ كوڭىلىمىزدە گالبادراح ودان مىقتى كورىندى.
جارىستان سوڭ جەڭىمپاز بەن جۇلدەگەرلەر ءباسپاسوز ورتالىعىندا دۇنيە جۇزىنەن جينالعان جۋرناليسەردىڭ الدىندا سۇحبات بەردى. گالبادراح كوندومەن كۇرەستە ورنى تولماس قاتەلىك جىبەرگەنىن, ءوزىنىڭ ۇتىپ جاتقانىنا مالدانىپ قالعانىن ايتتى. سىرت كوزگە شىناشاقتاي كورىنەتىن وسى شىمكەنتتىك قىزدىڭ بويىندا الاپات كۇش بار. قۇداي قوس كورسە, بۇل قىز وليمپيادا «التىنىن» الماي قويمايدى. گالبادراحتىڭ ايقاستارىنان وسىنى بايقادىق.
-مەن وسىعان دەيىنگى جارىستارىمدا ارگەنتينالىق پارەتومەن عانا كەزدەسكەن جوقپىن, – دەيدى ول. – قالعاندارىن تۇگەل جەڭدىم دەسەم دە بولادى. وليمپيادا ويىندارىنىڭ جۇلدەسىن الۋ ارمانىم بولاتىن. قولادان دا جوعارى مەدال الۋعا مۇمكىندىگىم بار ەدى, جاپون بالۋانىمەن كۇرەستە قاتەلىك جىبەرگەنىمدى ويلاسام, وزەگىم ورتەنەدى. قازاقستان ماعان سەنىپ, قۇراماعا شاقىردى. باپكەرىمىز ەكەۋىمىزگە بارلىق جاعدايدى جاسادى. جارىس كەزىندە مەنى قولداعان جەرلەستەرىمىزدى, قازاقستان تۋىن كوپ كوردىم. سول ءۇشىن ۇلكەن راحمەت ايتامىن. بولاشاقتا دا قازاق ەلىن جاقسى جەڭىستەرىممەن قۋانتا بەرەمىن دەپ ويلايمىن.
بۇل ايتىلعاندارعا ءبىزدىڭ ءبىر عانا قوسارىمىز بار. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستىق سپورت جانە دەنە تاربيەسى باسقارماسىنىڭ باسشىسى الىبەك نۇرتاەۆ كەزىندە وتگونتسەتسەگمەن سپارينگتە كۇرەسۋگە ەلىمىزدە ەڭ مىقتى دزيۋدوشىلاردىڭ ءبىرى بولعان, سامبو كۇرەسىنەن ءۇش دۇركىن الەم چەمپيونى بازاربەك دونبايدى بەكىتكەن. وتگونتسەتسەگتىڭ وليمپيادادا توپ جارۋعا قارىمى جەتەتىنىن سول بازاربەك العاش ايتقان بولاتىن. ەندەشە, وسىنداي قىزدى جاۋاپتى سىنعا دايىنداعان شەبەرگە دە راحمەت ايتۋىمىز كەرەك.
وليمپيادانىڭ العاشقى كۇندەرىندەگى جەتىستىكتەرىمىز وسىنداي بولدى.
ەكى كۇنگى جارىستى قورىتىندىلايتىن بولساق, 237 شاقىرىمدىق توپتىق جارىستا ۆەلوشاباندوزىمىز اندرەي زەيتس 142 سپورتشىلاردىڭ اراسىندا العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ توپ باسىنا شىققان. الايدا, مارەگە جاقىنداعاندا, كۇشى جەتپەي قالدى. «بارىمدى سالدىم, ايانعانىم جوق. شىنىمدى ايتسام, لوندونداعى الەكساندر ۆينوكۋروۆ سەكىلدى باس جۇلدە الۋدى ارمانداعانىمدى دا ايتايىن. كۇشىم سوڭىنا دەيىن جەتپەدى, بۇيىرعانى وسى ەكەن» دەدى. 100 مەتر قاشىقتىقتا سۋعا ءجۇزۋشىمىز دميتري بالاندين سەگىزىنشى ورىنمەن فينالعا ءوتتى. ال ءزۇلفيا چينشانلونى الماستىرعان اۋىر اتلەت مارگاريتا ەليسەەۆانىڭ مەدال الۋعا مۇمكىندىگى بار ەدى. ول جۇلقا كوتەرۋدە – 80, سەرپە كوتەرۋدە 106 كيلو ناتيجەسىمەن 5-ورىنعا شىقتى. باس باپكەر الەكسەي ني مارگاريتانىڭ جاتتىعۋدا جۇلقا كوتەرۋدەن 90 كيلوعا دەيىن كوتەرىپ جۇرگەندىگىن ايتقان. وسىنداي ءىرى دوداعا العاش قاتىسقان قىز تولقۋىن باسا الماعان سىڭايلى. ال العاشقى كۇنى شارشى الاڭعا شىققان بەرىك ءابدىراحمانوۆ امەريكاندىق جاس پەرى كارلوس بالدەراسقا ەشقانداي قايرات كورسەتە المادى. كارلوس جىلدامدىعىمەن شالدىرماي كەتتى. باس باپكەر مىرزاعالي ايتجانوۆ تا وسىنى ايتادى.
ەكىنشى كۇنى مەدال الۋعا ۇمىتتىلەر ىشىنەن دزيۋدوشى جانساي سماعۇلوۆ پەن اۋىر اتلەت ارلي چونتەي اتالعان. الايدا, العاشقى كەزدەسۋىندە جىرىندى ياسپەر لەفەۆردى جولىنان ىسىرعان جانساي كەلەسىدە الەم چەمپيونى جاپون ان با ۋلۋعا قايرات كورسەتە المادى. ال ارلي چونتەي قوسسايىس قورىتىندىسىندا ءتورتىنشى ورىننان اسا المادى.
ءۇمىت كەلەر كۇندەردىڭ ەنشىسىندە قالدى.