وسىدان ءبىراز بۇرىن وكسفوردتا جۋرناليستيكا ينستيتۋتى قۇرىلدى. اعىلشىن ءىلىم-ءبىلىمىنىڭ الەمگە ايگىلى ورتالىعىندا نە بولماۋشى ەدى, جۋرناليستيكا ينستيتۋتى قۇرىلسا قۇرىلعان شىعار دەي سالاتىن جەر بۇل ەمەس. ماسەلە مىنادا. وعان دەيىن انگليادا ارناۋلى جۋرناليستيكا فاكۋلتەتتەرى دە, جۋرناليستيكا مەكتەپتەرى دە بولماعان, تەك ۇلتتىق جۋرناليستيكا وداعىنىڭ جانىندا مەكتەپتەر عانا جۇمىس ىستەگەن – وندا جۋرناليست ەڭبەك جولىن گازەتتە كۋرەر بولىپ باستاۋعا, كاسىپتىڭ ۇڭعىل-شۇڭعىلىن رەداكتسيادا ءجۇرىپ ۇيرەنۋگە ءتيىس دەپ ەسەپتەلەتىن, جۋرناليست كاسىبى تاجىريبە جۇزىندە يگەرىلە بەرەتىن كاسىپ سانالاتىن.
كونسەرۆاتورلىق انگليانىڭ وزىندە جۋرناليست كادرلارىن دايىنداۋعا كوزقاراستىڭ وزگەرۋى كوپ جايدى اڭعارتادى. بۇگىندە بۇكىل الەمدە جۋرناليست ماماندىعىنىڭ ءباسى بيىكتەپ بارادى. كەيىنگى كەزدە ءبىزدىڭ ەلىمىزدە ورىن العان وقيعالاردىڭ قاي-قايسىسىندا دا ولارعا بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ قاتىستىلىعى (جۇرتشىلىقتى تولعاندىرار ماسەلەلەرگە تيىسىنشە كوڭىل بولمەۋى نەمەسە ورىنسىز الاۋلاتىپ-جالاۋلاتۋى, قاراپايىم قاعيدالاردى تالداپ تۇسىندىرە الماۋى نەمەسە ەلدى ادەيى ەلىكتىرىپ-جەلىكتىرۋدەن تايىنباۋى) كوزگە ۇرىپ تۇر. ال الەۋمەتتىك جەلىلەردەگى اڭگىمەنىڭ اۋەنى ەلىمىزدە ينتەرنەت-جۋرناليستيكانىڭ بۇعاناسى بەكىمەگەنىن, ۇلتتىق اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىكتىڭ قامتاماسىز ەتىلمەگەنىن ايقىن دالەلدەپ بەردى. مۇنىڭ ءبارى جۋرناليست كادرلارىن دايىنداۋعا نازاردى قايتادان كۇشەيتۋ كەرەكتىگىن كورسەتەدى. نەگە «قايتادان كۇشەيتۋ» دەپ وتىرمىز؟
كەشەگى كەڭەستىك كەزەڭدە تۇلەكتەرىنىڭ قاي جەرگە جىبەرىلەتىنىن پارتيانىڭ ورتالىق كوميتەتى شەشەتىن ءبىر عانا فاكۋلتەت بولدى. ول وقۋعا تۇسەردە ءبىر ورىنعا 10-15 ادام تالاساتىن زاڭ فاكۋلتەتى دە ەمەس ەدى, ول ەمتيحاندارى دا, ساباعى دا اسا قيىن سانالاتىن فيلوسوفيا-ەكونوميكا فاكۋلتەتى دە ەمەس ەدى. ول جۋرناليستيكا فاكۋلتەتى ەدى. جۋرفاكتىڭ تۇلەكتەرىنە جولدامانى ورتالىق كوميتەتتىڭ ناسيحات جانە ۇگىت ءبولىمى بەرەتىن. ۋنيۆەرسيتەت ءبىتىرۋشىسىنىڭ ءجىبەرىلگەن جەرگە بارۋىن, ورنالاسۋىن دا سول ءبولىم قاداعالاپ وتىراتىن. جۋرناليست كادرلارىن دايىنداۋعا وسىلاي كوڭىل بولىنەتىن. ارينە, قازىر ونداي باعدارلاۋدىڭ دا, ونداي باقىلاۋدىڭ دا قاجەتى جوق. ايتسە دە قانداي جۋرناليست دايىندايتىنىمىز حالىققا قانداي ءسوز ايتاتىنىمىزدى ايقىندايتىنىن دا انىق ۇعىنۋ ارتىق ەمەس.
اقپارات مادەنيەتىنىڭ ءمانى ءبولەك. ول قوعام مۇشەلەرىنىڭ دۇنيەتانىمىن, ەلدەگى الەۋمەتتىك قۇندىلىقتاردى, ءومىر ءسۇرۋ سالتىن, پاراساتتىلىق قاعيداتتارىن قالىپتاستىرا الادى. وسىنىڭ ءبارى جۋرناليست كادرلارىن دايىندايتىن وقۋ ورىندارىنان باستالۋعا ءتيىس. (وقۋ ورىندارى دەمەكشى, وسىدان ءبىراز جىل بۇرىن وزبەكستاندا تاشكەنت مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندەگى جۋرفاكتى نىعايتۋعا قوسا الەمدىك تىلدەر ۋنيۆەرسيتەتىندە حالىقارالىق جۋرناليستيكا فاكۋلتەتى اشىلعانى, ونىڭ ەسەسىنە قاراقالپاق مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنەن باسقا وقۋ ورىندارىنداعى جۋرناليستيكا فاكۋلتەتتەرى مەن بولىمشەلەرى تەگىس جابىلعانى دا ويلاندىراتىن جاي). بۇگىنگى تاڭدا جۋرناليستيكانىڭ ەل ەكونوميكاسىنا ىقپالى كەمىپ بارادى. سىن ماقالالاردىڭ قارالمايتىنى, ولارعا جاۋاپ قايتارىلمايتىنى ءوز الدىنا, پروبلەمالىق جاريالانىمداردىڭ, كورسەتىلىمدەردىڭ دە تالدانباۋى كادۋىلگى جايعا اينالعانى قاشان. ەكونوميكاداعى مەملەكەتتىڭ ۇلەس سالماعى ازايا تۇسكەن سايىن بۇل ءۇردىس ودان ءارى ورنىعا بەرەتىن بولادى. ونىڭ ەسەسىنە جۋرناليستيكانىڭ قوعامنىڭ كوڭىل كۇيىنە اسەرى كۇننەن-كۇنگە كۇشەيىپ كەلەدى.
باق دامۋىنىڭ سەرپىندىلىگىن ەسكەرگەندە جۋرناليست كادرلارىن وقىتۋدىڭ ماسەلەلەرى وتە كۇردەلىلەنىپ كەتكەنىن كورەمىز. اقپاراتتىق تەحنولوگيا ءار ءۇش جىل سايىن دەرلىك ءوزگەرىپ تۇر. جۋرناليستيكانىڭ بارا-بارا جارتىلاي تەحنولوگيالىق ماماندىققا اۋىساتىن ءتۇرى بار. قازىردىڭ وزىندە ءموبيلدى گازەتتەر عانا ەمەس, ءموبيلدى جۋرنالدار دا شىعا باستادى. جۋرناليستەردىڭ ەندىگى جەردە ينتەرنەت سالاسىندا, ەلەكتروندى جۇيەدە بەلسەندىرەك جۇمىس ىستەيتىندىگىنە بايلانىستى وقۋ ورىندارىنداعى كاسىبي ستاندارتتاردى, سوعان وراي پاندەردى, تيىسىنشە, وقۋلىقتاردى دا وزگەرتۋگە تۋرا كەلەدى. ەڭ باستىسى – وسىنداي جاعدايدا جۋرناليست كادرلارىن دايىنداۋدا مەملەكەتشىلدىك مەكتەبىنىڭ مىعىمدانۋى وتە-موتە ماڭىزدى. وقۋ ورىندارىنداعى بولاشاق ءار جۋرناليست قولىنداعى قالامى, ميكروفونى, كامەراسى, الدىنداعى نوۋتبۋگى تاۋەلسىزدىكتى قولداۋدىڭ, قورعاۋدىڭ, نىعايتۋدىڭ قۋاتتى قۇرالى ەكەنىن ءسات سايىن سەرگەك سەزىنەتىندەي بولىپ قالىپتاسسا, ەلدىگىمىزدىڭ دە ەڭسەلەنە تۇسەتىندىگى تالاسسىز.
ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ,
ءماجىلىس دەپۋتاتى, فيلولوگيا
عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور