1988 جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ قارا- شاڭىراعى سانالاتىن بۇرىنعى اباي اتىنداعى قازاق پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ ءماجىلىس زالىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى وقۋ مينيسترلىگىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن القالى سەمينار-جيىن وتكەن ەدى.
وندا نەگىزىنەن پەدينستيتۋتتاردىڭ ءتىلشى-ماماندارى جاساعان ەلۋدەن اسا جوبا تىڭدالىپ, تالقىلاندى. وسى جوبالاردىڭ ىشىندە الماتىنىڭ ىرگەسىندەگى ەسىك پەداگوگيكالىق ۋچيليششەسىنىڭ وقىتۋشىسى مۇحامەتنۇر ەسىمبەكوۆتىڭ دە جوباسى بار ەدى. كەزەك سويلەۋشىلەردىڭ سوڭىنا تامان ءتيىپ, جۇرت جالىعىپ, شارشاي باستاعاندا مىنبەگە كوتەرىلگەن جاس ماماننىڭ قيسىندى پىكىرى مەن ۇسىنىستارى سەمينارعا قاتىسۋشىلاردىڭ نازارىن بىردەن اۋداردى. توردە وتىرعان ى.مامانوۆ, ت.كاكىشەۆ, ز.قابدولوۆ, ي.ۇيىقباەۆ, ر.نۇرعاليەۆ, ن.ورالباەۆا, ر.سىزدىقوۆا, ش.بەكتۇروۆ, س.راحمەتوۆا, ك.ادامباەۆا, ك.ساريەۆا سياقتى بەلگىلى عالىمدار ءبىراۋىزدان ونىڭ جوباسى تولىقتىرىلىپ, تيپتىك باعدارلاما رەتىندە بەكىتىلۋى كەرەك دەگەن توقتامعا كەلدى. بۇل – پەداگوگيكالىق جۇمىستى جاڭا باستاعان م.ەسىمبەكوۆتىڭ ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ ەلەڭ-الاڭ شاعىندا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءتىل رەتىندە قالىپتاستىرۋ, ونى كوپۇلتتى رەسپۋبليكامىزدىڭ بارلىق حالقىن ساياسي-مادەني بىرلىككە ۇيىمداستىرۋدىڭ باستى قۇرالىنا اينالدىرۋ سياقتى مەملەكەتتىك ماڭىزى بار اسا اۋقىمدى جۇمىسقا العاش اتسالىسۋى ەدى. بۇدان كەيىن مينيسترلىكتىڭ ارناۋلى ورتا ءبىلىم بويىنشا باس باسقارماسىنىڭ ۇسىنىسىمەن (ك.سۇتتىباەۆا, ي.حرۋپينا) ۋچيليششە بازاسىندا ۇلت مەكتەپتەرىنە قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتىنىڭ ورتا بۋىن مۇعالىمدەرىن دايارلايتىن ارناۋلى ءبولىم اشۋ, جاڭا ماماندىقتىڭ نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق قۇجاتتارى مەن وقۋ باعدارلامالارىن, ادىستەمەلىك نۇسقاۋلارى مەن وقۋ قۇرالدارىن جازۋ, وقۋعا قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە ەركىن سويلەيتىن تالاپكەرلەردى قابىلداپ, ءبىلىم ءۇردىسىن ۇيىمداستىرۋ جۇمىسى دا مۇحامەتنۇر ءباتجان ۇلىنا سەنىپ تاپسىرىلدى. اتالعان ماماندىق 2009 جىلعا دەيىن ناتيجەلى جۇمىس ىستەپ, كوللەدج ون بەس جىلدا ورىس, ۇيعىر تىلدەرىندە وقىتاتىن مەكتەپتەرگە بەس جۇزدەن اسا قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتىنىڭ مۇعالىمدەرىن دايارلاپ, كەيىن ماماندىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ قاراماعىنا بەرىلدى. وسى ەڭبەگى ورىندى باعالانىپ, مۇحامەتنۇر 1992 جىلى ۋچيليششە وقىتۋشىلارىنىڭ اراسىنان العاشقى بولىپ ى.التىنسارين مەدالىنىڭ يەگەرى اتاندى.
بۇدان كەيىنگى جىلداردا تابيعاتىنان ەڭبەكقور, ىزدەنىمپاز, شىعارماشىلىق ويى مەن ەستەتيكالىق تالعامى جوعارى م.ەسىمبەكوۆ مەملەكەتتىك ءتىلدى ناسيحاتتاۋ مەن ونىڭ قولدانىلۋ اياسىن كەڭەيتۋ باعىتىندا تىنىمسىز ەڭبەكتەنە ءجۇرىپ, ءوزى دە رەسپۋبليكاعا تانىمال قازاق ءتىلىنىڭ بىلگىر مامان-وقىتۋشىلارىنىڭ بىرىنە اينالدى. ءسويتىپ, ەسىك گۋمانيتارلىق-ەكونوميكالىق كوللەدجىنىڭ ابىروي-اتاعىن اسقاقتاتىپ, شاكىرتتەرى مەن ارىپتەستەرىنىڭ قۇرمەتىنە بولەندى. بىلىمىنە بىلىگى ۇشتاسقان ازامات رەسپۋبليكاداعى كاسىپتىك ورتا وقۋ ورىندارىنىڭ ورىس ءبولىمدەرىنە ارنالعان پراكتيكالىق قازاق ءتىلىنىڭ تيپتىك وقۋ باعدارلامالارىنىڭ اۆتورى اتاندى. وعان قوسا العاش رەت ۇلت مەكتەپتەرىنە مەملەكەتتىك تىلدەن ساباق بەرەتىن ماماندارعا ارنالعان قازاق ءتىلى باعدارلاماسىن ءتۇزدى. ونىڭ وقىتۋشىلارعا ارنالعان ادىستەمەلىك وقۋ قۇرالىن باستىرىپ شىعاردى. سول سەكىلدى ورتا كاسىپتىك وقۋ ورىندارىنىڭ ورىس بولىمدەرىنىڭ ستۋدەنتتەرى ءۇشىن «كازاحسكي يازىك دليا رۋسسكيح وتدەلەني پەداگوگيچەسكيح ۋچيليشش» اتتى وقۋلىعىن جازدى. كەيىن ءوزى دايىنداعان وقۋ باعدارلامالارى مەن ادىستەمەلىك نۇسقاۋلاردى ءتيىمدى قولدانۋ جانە مەملەكەتتىك ءتىلدى وقىتۋ ءادىس-ءتاسىلدەرىن جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا الماتى, سەمەي, تاراز, اقمولا, قىزىلوردا, قاراعاندى, وزگە دە وبلىس ورتالىقتارىنداعى وقۋ ورىندارىنىڭ بازاسىندا ۇيىمداستىرىلعان كونفەرەنتسيالار مەن سەمينارلارعا شاقىرتىلىپ باياندامالار وقىپ, تاجىريبە الماسىپ, رەسپۋبليكالىق مۇعالىمدەر ءبىلىمىن جەتىلدىرۋ ينستيتۋتىندا, وبلىستىق ءبىلىم مەكەمەلەرىندە دارىستەر وقىدى.
«باستاۋىش ءبىلىم بەرۋدىڭ شەت ءتىلى مۇعالىمى», «اۋدارما ءىسى» ماماندىقتارىنىڭ بىلىمگەرلەرى اعىلشىن ءتىلىنىڭ جوعارى ساناتتى وقىتۋشىلارى ق.بەكبوسىنوۆا, م.ابيروۆا, ە.ىسقاقوۆ, ل.ءازىمجانوۆالاردىڭ جەتەكشىلىگىمەن اعىلشىن تىلىندە «قازاق ەرتەگىلەرى» جيناعىن, ءبىرىنشى سىنىپتىڭ «ءوزىن-ءوزى تانۋ» ءپانىنىڭ وقۋلىعىن, وقىتۋشىلارعا ارنالعان ادىستەمەلىك نۇسقاۋلاردى كىتاپ ەتىپ باستىرىپ شىعارىپ, «جاۋجۇرەك مىڭ بالا», «باۋىرجان مومىش ۇلى» فيلمدەرىنىڭ ءسۋبتيترىن جاسادى.
ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ «عىلىم» باسپاسىنان 2004 جىلى «پراكتيكالىق قازاق ءتىلى» اتتى وقۋلىعى جارىق كوردى. بۇل وقۋلىق ەكى جىلدان كەيىن رەسپۋبليكالىق وقۋ-ءادىستەمەلىك بىرلەستىكتىڭ شەشىمىمەن قايتا باسىلىپ, ەلىمىزدەگى پەداگوگيكالىق وقۋ ورىندارىنا تاراتىلدى. زەردەلى جاننىڭ «قازاقستان كاسىپكەرى», «باستاۋىش مەكتەپ», «قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى», «انا ءتىلى» سياقتى رەسپۋبليكالىق باسىلىمداردا وننان اسا عىلىمي-زەرتتەۋ, وقۋ-ادىستەمەلىك ماقالالارى جۇرت قولىنا تيگەنىن دە ايتا كەتسەك ارتىق بولمايدى.
وقۋ ۇردىسىنە باسشىلىق جاساي ءجۇرىپ, كوللەدج مۇراجايىنىڭ ەكسپوزيتسيالىق سىزباسىن جاساپ, وقىتۋشىلار مەن بىلىمگەرلەرگە ارنالعان تانىمدىق-اقپاراتتىق «ءبىلىم وركەنى» گازەتىنىڭ نەگىزىن قالاپ, ونىڭ رەداكتسياسىنا جەتەكشىلىك ەتكەنى جانە بار. ول تەك مۇعالىمدىك, عىلىمي-ادىستەمەلىك جۇمىستارمەن اينالىسىپ قانا قويماي, وقۋ ورنىنىڭ اكىمشىلىك-باسقارۋ جۇمىستارىنا دا بەلسەنە ارالاستى. تىلدەر جونىندەگى ءپان بىرلەستىگىنە جەتەكشىلىك ەتسە, 2006-2015 جىلدار ارالىعىندا ديرەكتوردىڭ وقۋ ءىسى جونىندەگى ورىباسارىنىڭ مىندەتىن ابىرويمەن اتقارىپ, وقۋ ءۇردىسىن زاڭنامالىق-نورماتيۆتىك تۇرعىدان ساۋاتتى ۇيىمداستىرۋ, وقىتۋشىلاردىڭ كاسىپتىك بىلىكتىلىگىن جەتىلدىرۋ, ماماندار دايارلاۋ ساپاسىن جاقسارتۋ باعىتىندا تىنباي ەڭبەك ەتتى. ءبىلىم جۇيەسىندە كۇردەلى رەفورمالار كەزەڭى بولعان 2008-2013 جىلدار ارالىعىنداعى وقۋ ءۇردىسىن ۇيىمداستىرۋ جۇمىستارىنىڭ اۋقىمى مەن سالماعى, اسىرەسە, ونىمەن تىكەلەي اينالىساتىن ماماندار ءۇشىن ەرەكشە بولعانى بارشاعا ايان. بۇل جىلداردا مەملەكەتتىك ءبىلىم ستاندارتتارى مەن ۇلگىلىك وقۋ جوسپارلارى ءۇش رەت وزگەرىسكە ۇشىراسا, كوللەدجگە بىلىكتى باسشى توققوجا ەستەن ۇلىنىڭ كەلۋىمەن جاڭادان سەگىز ماماندىق ءتۇرى اشىلدى. بىلىمگەرلەردىڭ سانى 2000-نان, وقىتۋشىلار مەن تەحنيكالىق قىزمەتكەرلەردىڭ سانى 200 ادامنان اسىپ ءتۇستى. ون جىلدا ومىرلىك تاجىريبەسى مەن ءىسكەرلىك قابىلەتى, جۇمىس ءستيلى ءبىر-بىرىنە ۇقسامايتىن كوللەدج باسشىلىعى بەس رەت اۋىستى. نەگىزگى سالماق م.ەسىمبەكوۆكە ءتۇستى. ول كاسىبي ساۋاتتىلىعى مەن بيازى مىنەزى, ەڭ باستىسى ادامدارمەن جۇمىس ىستەي بىلۋمەن ەرەكشەلەندى. رەسپۋبليكامىزداعى جەتەكشى ورتا وقۋ ورىندارى: ج.دوسمۇحامەدوۆ اتىنداعى ورال پەداگوگيكالىق كوللەدجى, م.مامەتوۆا اتىنداعى قىزىلوردا پەداگوگيكالىق كوللەدجى, جاركەنت پەداگوگيكالىق-تەحنيكالىق كوللەدجى, م.اۋەزوۆ اتىنداعى سەمەي پەداگوگيكالىق كوللەدجى, №1 الماتى قازاق پەداگوگيكالىق كوللەدجى, وزگە دە ءبىلىم مەكەمەلەرىنىڭ اكىمشىلىگىمەن تىعىز بايلانىستا جۇمىس ىستەپ كەلەدى.
ءسوز سوڭىندا ايتارىمىز, ادامنىڭ اقىل-ويى نەعۇرلىم كەمەل بولسا, ونىڭ جاۋاپكەرشىلىك سەزىمى, پاتريوتتىق ۇستانىمى دا سوعۇرلىم جوعارى بولاتىنى تابيعي زاڭدىلىق. ماقتاۋ مەن ماداقتاۋعا ەلىگە قويمايتىن مۇحامەتنۇر ءباتجان ۇلى ءبىلىم سالاسىنداعى تىڭ ىزدەنىستەردىڭ بەتالىسىن, ەلباسىنىڭ «ءماڭگىلىك ەل» يدەياسىنىڭ ءمان-ماعىناسىن شاكىرتتەرىنە تالداپ تۇسىندىرۋدەن جالىققان ەمەس. «بىزدە حالقىمىزدىڭ وزگە دامىعان ەلدەرمەن تەرەزەسى تەڭ بولىپ, ۇزاق تا باقۋاتتى ءومىر كەشۋى ءۇشىن قاجەتتىنىڭ ءبارى بار, – دەيدى ۇلاعاتتى ۇستاز. – ول – استى-ءۇستى قازىنا-بايلىققا تولى ۇلان-عايىر جەرىمىز, باي دا اۋەزدى ءتىلىمىز, جانى دا, قانى دا تازا, العىر دا قاعىلەز ەڭبەكقور حالقىمىز, ەل مەن جەردى اينالا شەگەندەلىپ بەكىتىلگەن شەكارامىز. ەندىگى كەرەگى – جوعارى ۇلتتىق سانا, بىرلىك پەن ۇيىمشىلدىق جانە عالامدىق عىلىم مەن تەحنولوگيانىڭ قانداي جەتىستىگى بولماسىن ەمىن-ەركىن زەردەلەپ, ەل يگىلىگىنە پايدالانۋعا قابىلەتتى ءبىلىمدى جاستارىمىز». ىسكەرلىگى ىسىنەن كورىنگەن ارىپتەسىمىزدىڭ بۇل ايتقاندارىنا ءبىز دە تولىق قوسىلامىز جانە سولاي بولاتىنىنا سەنەمىز. ۇستازدىڭ جانىن الدىمەن ۇستاز ۇعاتىنى انىق قوي.
مەلس ساتاەۆ,
ەسىك گۋمانيتارلىق-ەكونوميكالىق كوللەدجىنىڭ وقىتۋشىسى
الماتى وبلىسى