التى جىل ارپالىسقان اكە

قىزىنىڭ ولىمىنە كىنالىلەردى جاۋاپقا تارتۋدى تالاپ ەتەدى تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ەلىمىزدە تۋبەركۋلەزبەن سىرقاتتانۋ – 9, ال ونىڭ سالدارىنان ورىن الاتىن ءولىم-ءجىتىم 66 پايىزعا تومەندەگەن. بۇنداي كورسەتكىش, ارينە, كوڭىلگە قۋانىش, بولاشاققا دەگەن سەنىم ۇيالاتادى. الايدا, وسىنداي وڭدى كورسەتكىشتەر بەدەرىندە باۋىر ەتى بالاسىنان ايىرىلىپ, قايعى شەگىپ جۇرگەن ازاماتتارىمىز دا جوق ەمەس. سولاردىڭ ءبىرى قوستاناي وبلىسى ارقالىق قالاسىنىڭ تۇرعىنى تەمىربەك وماروۆ  قىزىنىڭ ولىمىنە قاتىسى بار دارىگەرلەردى جانە ولارعا اشىلعان قىلمىستىق ءىستى ىلگەرىلەتۋگە ءتيىستى ورگانداردى التى جىل ارپالىسسا دا جاۋاپقا تارتۋ مۇمكىن ەمەستىگىنە كوزى ابدەن جەتكەندىكتەن رەداكتسياعا حات جازىپ, وسى ماسەلەنىڭ تۇيتكىلىن تارقاتىپ بەرۋدى سۇراپتى. قىزىنىڭ تۋبەركۋلەزدەن كوز جۇمۋىنا بايلانىستى وعان كى­نالىلەردى انىقتاپ, جاۋاپقا تارتۋ ماسەلەسىندە ت.وماروۆتىڭ جاز­باعان جەرى جوق ەكەن. ويتكەنى, قىزىنىڭ ولىمىنەن كەيىن ارادا التى جىل وتسە دە كىنالى ادامداردى قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىك­كە تارتۋ ماسەلەسى ءالى كۇنگە العا جىل­جىماي, اۋادا ءىلىنىپ تۇر. نەلىكتەن؟ قىلمىستىق ءىستى جىلجىتپاي وتىرعان قۇقىق قورعاۋ ورگانى ءىسى دۇرىس پا؟ وسىعان وراي ءبىز استانا قالاسى اد­ۆوكاتتار القاسىنىڭ مۇشەسى امانجول مۇحامەدياروۆتىڭ پىكىرىن بىلگەن ەدىك. ونىڭ ايتۋىنشا, الدىمەن ادام ءولىمى مەن دارىگەرلەر تاراپىنان جۇرگىزىلگەن ەمنىڭ اراسىنداعى بايلانىستى انىق­تاپ العان ءجون كورىنەدى. وسى ەكەۋىنىڭ ءبىرى ورىندالماسا, وندا قىلمىستىق قۇرام, ودان تۋىندايتىن جاۋاپكەرشىلىكتى جۇزەگە اسىرۋ وڭاي بولمايدى ەكەن. ەگەر قىلمىستىق ءىستى جۇرگىزەتىن تەرگەۋشى سوت-مەديتسينالىق سا­راپتاماعا قاجەتتى بارلىق مالىمەتتەردى جەتكىزىپ بەرگەندە, وندا ونىڭ ناتيجەسى دە دۇرىس باعىتتا ءوربيتىن ەدى. وسىنىڭ بارلىعىن قاپەرگە العان ادۆوكات ت.وماروۆقا وب­لىس­تىق پروكۋراتۋراعا, باس پروكۋراتۋراعا, ءتىپتى, بولماسا بۇۇ-نىڭ ادام قۇقىقتارى جونىندەگى بيۋروسىنا ارىزدانۋ كەرەكتىگىن ەرەكشە اتاپ كورسەتتى. جالپى, ەلىمىزدە تۋبەركۋلەزبەن كۇرەس مەملەكەتتىڭ الەۋمەتتىك ساياساتىنداعى ماڭىزدى ءارى باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى سانالادى. سوندىقتان دا, وڭىرلەردە تۋبەركۋلەزبەن سىرقاتتانعان ادامدارعا كورسەتىلەتىن الەۋمەتتىك كومەكتى قارجى­لاندىرۋ ۇلعايىپ كەلەدى. ماسەلەن, 2015 جىلى الەۋمەتتىك قولداۋعا 714 ملن. 97,2 مىڭ تەڭگە بولىنسە, ال 2014 جىلى بۇل سوما 553 ملن. 600,8 مىڭ تەڭ­گەنى قۇراعانى بەلگىلى. بىراق سوعان قاراماي, وڭىرلەردە بۇل اۋرۋدىڭ الدىن الۋ شارالارى ءالى دە تولىق شەشىمىن تاۋىپ وتىر دەۋدەن اۋلاقپىز. وعان ون التى جاسقا كەلگەن شاعىندا گاۋھار تەمىربەكقىزىنىڭ 2010 جىلدىڭ 22 جەلتوقسانىندا ءىش قۋىسىنا ەكى رەت جاسالعان وتا­دان كوز جۇمعانى مىسال بولا الادى. قىز مايىتىنە دەر كەزىندە پاتولوگواناتوميالىق زەرتتەۋ جۇرگىزىلمەگەندىكتەن, قىزدىڭ ءولىمى مەن دارىگەرلەر ەمىنىڭ اراسىنداعى بايلانىس­تى انىقتاۋ دا مۇمكىن ەمەس­كە اينالعان. ەكسگۋماتسيا وتكىزۋ ءۇشىن ارقالىق قالاسىنداعى سوت-ساراپتامالىق بيۋروسىنىڭ ساراپشىسى يۋ.كۋرنوسوۆتان جاۋ­اپ الىنعان كەزدە, ول ءمايىتتىڭ جەرلەنگەننەن بەرى كوپ ۋاقىت وتكەندىگىن, سوندىقتان دا ىشكى ورگاندارىنىڭ شىرۋىنە بايلانىستى ءتيىمدى دياگنوستيكا قويۋ مۇمكىن ەمەستىگىن العا تارتىپتى. وسىنى قاپەرگە العان ارقالىق قالالىق پروكۋراتۋراسى قىز اكەسى ت.وماروۆتىڭ 2016 جىلدىڭ 11 ساۋىرىندە كەلىپ تۇسكەن شاعىمىن قاناعاتتاندىرۋسىز قالدىرعان. وقىرمانعا تۇسىنىكتى بولۋ ءۇشىن الدىمەن بارلىعى نەدەن باستالعاند­ىعىن اتاپ كور­سەتكەنىمىز ورىندى. و باس­تا, ءوز قىزىنىڭ دەنساۋلىعىنا الاڭداي باس­تاعان اكە ونى ار­قا­لىق تۋبەركۋلەزگە قارسى ديسپانسەرىنىڭ بالالار دارىگەرى گ.قويشىعۇلوۆاعا ەرتىپ اپارعان كورىنەدى. الايدا, دارىگەر بالانى  ەمحاناعا كورسەتۋ كەرەك دەپ شىعارىپ سالىپتى. ەگەر سول جەردە بالانىڭ دەڭساۋلىعىنا دۇرىس دياگنوز قويىپ بەرگەندە, بالكىم, مۇنداي قايعىلى جاعداي ورىن الماس پا ەدى. سودان قىزىنىڭ سولعىن تارتىپ بارا جاتقان ءجۇزىن كورگەن اكە ونى ارقالىق وڭىرلىك ەمحاناسىنىڭ بالالار دارىگەرى ل.كوتوۆاعا اپارعان. دارىگەر گاۋھاردى قازان ايىنان باستاپ قاراشانىڭ سوڭىنا دەيىن ەكى اي كۇندىزگى ستاتسيونار جاعدايىندا ەمدەگەن. بىراق ەم قونباي, بالا كەرىسىنشە كۇننەن-كۇنگە جۇدەپ, تاماققا تابەتى تارتپاي سولا باس­تايدى. دياگنوزىن دۇرىس قويماي, ءارتۇرلى دارىلەرمەن ەمدەگەندىكتەن بالا قاتتى اۋى­رىپ قالادى. وسى رەتتە تاعى ءبىر جايتقا نازار اۋ­دارتا كەتۋ كەرەك. قىز اۋرۋىنان ايىعا قويماعان سوڭ ونى قوس­تاناي وبلىستىق جۇيكە اۋرۋ­لارى مامانىنا كونسۋلتاتسياعا جىبەرگەن. ول ول ما, 28.11.2010 جىلى ساعات 19:45 كەزىندە جەدەل جاردەممەن جەتكىزىلگەن گاۋھاردى ارقالىق وڭىرلىك اۋرۋحاناسىنىڭ حيرۋرگى بالانىڭ قۇرساق قۋىسى ورگاندارىنىڭ وتكىر حيرۋرگيالىق اۋرۋىنىڭ بەلگىلەرىن جوققا شىعارىپ, اۋرۋحانانىڭ جۇقپالى اۋرۋلار ەمدەيتىن بولىمىنە جاتقىزىپتى. بۇل رەتتە بالا اتا-اناسىنىڭ گاۋھاردىڭ دەنە قىزۋى كوتەرىلگەنىنە, السىزدىگىنە جانە ءىشىنىڭ قاتتى ءبۇرىپ اۋىرعانىنا نازار اۋدارتقان شاعىمدارى دا قاپەرگە الىنباعان. سونداي-اق,  ناۋقاسقا ورتا تۇردەگى وتكىر ەنتەروكوليت, جەڭىل تۇردەگى گيپوحروميالىق انەميا دياگنوزدارى قويىلعاندىعى بەلگىلى بولىپ وتىر. تەك 2010 جىلدىڭ 29 قاراشاسىندا عانا ستا­تسيونارلىق ناۋقاستىڭ مەديتسينالىق كارتاسىندا سىرقاتتىڭ ءىشى اۋىراتىنى, جاعدايى ورتاشا ەكەندىگى كورىنىس تاپ­قان. سونىمەن قاتار, بالانىڭ تەرىسى اق, قۇرعاق, ءىشى كەپكەن, قاتايعاندىعىن, ءتىپتى, بالانىڭ ءىشىن ۇستاعان كەزدە اۋىرعاننان جىلاعانى دا جازىلىپتى. تەك ءتورتىنشى كۇنى دەگەندە, ياعني 1 جەلتوقساندا حيرۋرگ د.الماعانبەتوۆ «كوك ەتتىڭ تالاۋ­راپ اۋرۋى» (پەريتونيت) دياگنوزىن قويىپ, سودان كەيىن عانا قىزدى حيرۋرگيا بولىمىنە اۋىستىرۋ مۇمكىن بولعان. سودان بالاعا لاپاروتوميا جاسالىپ, بيوپسيا الىنىپ, گيستولوگيالىق زەرتتەۋ جۇرگىزۋ ءۇشىن تەكسەرىسكە جىبەرىلگەن. جانساقتاۋ بولىمىندە ەم قابىلداعان بالانىڭ بو­يىندا تۋبەركۋلەز پروتسەسى ءجۇرىپ جاتقاندىعى 2010 جىلدىڭ 8 جەل­توقسانىنداعى گيستولوگيالىق تەكسە­رىس ناتيجەسىندە انىق­تالىپ وتىر. سول كۇنى گاۋ­ھارعا تو­لىق­­قاندى حيمياتەراپيا تا­عايىندالعانىن فتيزيوپە­دياتر س.كارگينانىڭ بەرگەن جاۋابى ايقىنداپ بەردى. بۇل ورايدا دارىگەرلەر تاراپىنان بالانى ەمدەۋ ءۇشىن ارنايى دارىلەر قاجەتتىگىن ايتقان سوزدەرىن دە قاپەرگە سالا كەتكەن ءجون. ونى الۋ ءۇشىن بالا اكەسى «ارقالىق قالاسى تۋبەركۋلەزگە قارسى ديسپانسەر» مم باس دارىگەرىنىڭ ورىنباسارى م.سپاندياروۆقا جۇگىنەدى. بۇل ساراپتاما قورىتىندىسى ءالى دا­يىن بولماعان كەز. سوندىقتان دا, باس دارىگەردىڭ ورىنباسارى ءدارىنى تەك گيستولوگيا قورىتىندىسىنىڭ ناتيجەسى بويىنشا عانا بەرە الاتىنىن العا تارتىپتى. ال بالاسىنا ءدارى بەرىلمەي جانى قينالىپ جاتقانىنا شىداي الماعان شاراسىز اكە دارىگەرلەردى رايىنان قاي­تارماق بولىپ «نۇر وتان» پارتياسىنا ارىزدانادى. سوندا دا تۋبەركۋلەزگە قارسى ديسپانسەردىڭ باس دارىگەرى س.مۇ­حامەدجانوۆ ورىنباسارىنىڭ جاۋا­بىن قاي­تالايدى. پارتيا الدىنا ەكىنشى رەت بارعاننان كەيىن, اراعا ءتورت كۇن سالىپ قاجەتتى دارىلەر بەرىلە باستاپتى. بىراق بۇل كەزدە بالا دەنساۋلىعى ءتىپتى, ناشارلاپ كەتكەن. سودان گاۋھاردى 2010 جىلدىڭ 11 جەلتوقسانىندا قوستاناي وبلىستىق تۋبەركۋلەزگە قارسى ديسپانسەرىنە سان­اۆياتسيامەن جەتكىزگەنىمەن دارىگەرلەر قىزدىڭ ءومىرىن ساقتاپ الىپ قالا المادى. ەگەر دارىگەرلەر دەر كەزىندە اۋرۋدى انىقتاپ, ەمدەگەن كەزدە بالا جانىن ساقتاپ قالۋعا بولادى ەكەن. ونى قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەنساۋلىق جانە الەۋمەتتىك دامۋ مينيسترلىگى مەدي­تسينالىق جانە فارماتسەۆتيكالىق قىزمەتتى باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ قوستاناي وبلىسى بويىنشا دەپارتامەنتى انىقتاپ بەرىپتى. ءسوز رەتى كەلگەندە ەسكەرە كەتەر جايت, 2012 جىلى تىركەلگەن تۋبەركۋلەزبەن سىرقاتتانعان ادامداردى ەمدەۋ تيىمدىلىگى 75,1%-دى قۇراسا, ددسۇ باعالاۋى بويىنشا, بۇل كورسەتكىش بارلىق ەۋروپالىق وداق ەل­دەرى اراسىندا جوعارى ەكەن. الايدا, ەلىمىزدە بۇل ماسەلە ءالى دە اقساپ كەلەدى. مەديتسينالىق جانە فارماتسەۆتيكالىق قىزمەتتى باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ قوستاناي وبلىسى بويىنشا دەپارتامەنتى كەلتىر­گەن دايەكتەرىنە قاراعاندا, گاۋھاردىڭ جاعدايىندا كەزىندە بىرقاتار ەمدەۋ-دياگنوستيكالىق شارالار وتكىزىلمەگەن. تارقاتىپ ايتقاندا, «ارقالىق وڭىرلىك تۋبەركۋلەزگە قارسى ديسپانسەرى» مم-ءنىڭ فتيزيوپەدياتر ءدارى­گەرى گ.قويشىعۇلوۆا بالانى قابىلداعانى جونىندە ونىڭ مەديتسينالىق كارتاسىنا ەشتەڭە جازباپتى. لاپاروتوميا ارقىلى انىقتالعان (01.12.2010 جىلى) تۋبەركۋلەزدىك پەريتونيتكە قارسى ەمدى فتيزيوپەدياتر س.كارگينا تاراپىنان تاعايىندالماعانى ءوز الدىنا بولەك اڭگىمە. ال «ارقالىق وڭىرلىك ەمحاناسى» كمك-ءنىڭ دارىگەرى ل.كوتوۆا تۋبەركۋلەز پروتسەسىنىڭ باس­تالۋىنا وراي فتيزياتر دارىگەرمەن كەڭەس­پەي, وزىنشە ارەكەت ەتكەن. سول سياقتى «قوس­تاناي وبلىستىق اۋرۋحاناسى» مكقك گينەكولوگ-ەندوكرينولوگ دارىگەرى تاراپىنان 2010 جىلعى 24-25 قاراشادا بالانىڭ ءىش قۇرىلىسىنا ۋلترادىبىستىق زەرتتەۋ ناتيجەسى بو­يىنشا شولۋ رەنتگەنوگرافيا­سى جاسالماعانى, حيرۋرگپەن كەڭەسىلمەگەنى اتاپ كورسەتىلەدى. سونداي-اق, «ارقالىق وڭىرلىك اۋرۋحاناسى» مكقك 28.11.2010 جىلى اۋرۋ ستاتسيونارعا تۇسكەن كەزدە حيرۋرگ ءىش قۇرىلىسىنا قوسىمشا زەرتتەۋ جۇرگىزۋ امالدارىن ء(ىش قۇرىلىسىن ۋدز جانە دياگنوستيكالىق لاپاروسكوپيا) قاراستىرماعانى بەلگىلى بولىپ وتىر. مىنە, بايقاساڭىز وسىنشاما قا­­تەلىكتەرگە جول بەرىلگەن. قايتىس بولۋ تۋرالى كۋالىكتە 22.12.2010 جىلى گ.تەمىربەكقىزى وكپە-جۇرەك جەتىس­پەۋ­شىلىگى, ءىش (قۇرساق) قۋىسىنىڭ تۋ­بەركۋلەزى جانە شەكتىڭ جابىسىپ جۇرمەي قالۋىنان ۇزىلگەندىگى ناقتى كورسەتىلگەن. دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترىنىڭ №466 بۇيرىعىمەن بەكىتىلگەن العاشقى مەديكو-سانيتارلىق كومەك جۇيەسىندە جانە تۋبەركۋلەزگە قارسى كۇرەس ۇيىمدارىندا تۋبەركۋلەزدى انىقتاۋ, تىركەۋ, ەمدەۋ جانە ديسپانسەرلىك باقىلاۋ نۇسقاۋىنىڭ تالاپتارى بۇزىلعانى ناقتى دايەكتەرمەن دالەلدەنىپ وتىر. وسىعان سايكەس ارقالىق وڭىرلىك ەمحاناسىنىڭ دارىگەرى ل.كوتوۆاعا ەسكەرتۋ جاسالعان. سونداي-اق, ارقالىق وڭىرلىك اۋرۋحاناسىنىڭ حيرۋرگ دارىگەرلەرى د.الماعانبەتوۆ پەن يۋ.ماتەيگە جازباشا تۇردە عانا سوگىس جاريالانعان. ال كىسى ولىمىنە سوگىس دەگەن نە؟ سودان بالاسىنىڭ قازاسىنا وراي جان ازابىن تارتىپ كە­لە جاتقان جانە الدا دا ساناسىندا ماڭگى قالىپ قوياتىن ەستەلىكتەرمەن ءومىر كەشەتىن اكە تەمىربەك وماروۆتىڭ سوتقا جۇگىنبەۋگە امالى قالمايدى. ءسويتىپ, ول «ارقالىق وڭىرلىك اۋرۋحاناسى» كمك-دان, قوستاناي وبلىسى اكىمدىگى دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنا قاراستى «ارقالىق وڭىرلىك تۋبەركۋلەزگە قارسى ديسپانسەرى» مم-دەن, سونداي-اق, «ارقالىق وڭىرلىك ەمحاناسى» كمك-دەن مورالدىق زيان ءوندىرۋ ارقىلى ولاردىڭ بالاسىنىڭ ولىمىنە كىنالى ەكەندىگىن دالەل­دەمەك بولعان. ونىسى ناتيجەسىز دە ەمەس. قالالىق سوت شەشىمىمەن تەمىربەك قالىق ۇلى وماروۆ پايداسىنا «ارقالىق وڭىرلىك اۋرۋحاناسى» كوممۋنالدىق مەملەكەتتىك كاسىپورنىنان 300000 تەڭگە;  قوستاناي وبلىسى اكىمدىگى دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنا قاراستى «ارقالىق وڭىرلىك تۋبەركۋلەزگە قارسى ديسپان­سەرى» مەملەكەتتىك مەكەمەسىنەن 250000 تەڭگە; «ارقالىق وڭىرلىك ەمحاناسى» كوممۋنالدىق مەملەكەتتىك كاسىپورنىنان 350000 تەڭگە مورالدىق زيان ءوندىرىلىپ وتىر. تالاپكەر بۇل رەتتە دارىگەرلەردىڭ كىنالارى دالەلدەنگەنمەن, ءالى كۇنگە دەيىن ولار تاراپىنان كەشىرىم سۇرالماي, قايتا سوت شەشىمىن داۋلاپ, ءوز كىنالارىن مويىنداماي وتىرعاندىعىنا نارازى. ويتكەنى, و باستا دۇرىس دارىگەرلىك كومەك كورسەتىلگەندە بالانى امان قالىپ قالۋعا مۇمكىندىك بولعان كورىنەدى. سوندىقتان دا, اپەللياتسيالىق سوت القاسى مەديتسينالىق مە­كە­مەلەردىڭ اپەللياتسيالىق شاعىمدارىن قاناعاتتاندىرۋسىز قالدىردى. سول سياقتى قوستاناي وبلىستىق سوتىنىڭ كاسساتسيا­لىق القاسى دا بۇعان دەيىنگى سوت شەشىم­دەرىن كۇشىندە قالدىرىپ, مەديتسينالىق مەكەمەلەردىڭ كاسساتسيالىق شاعىمدارىن قاناعاتتاندىرماي تاستادى. سونداي-اق, ءىستى تەرگەۋدى ءسوز­بۇي­داعا سالعانى ءۇشىن ارقالىق قالاسى ءىىب تەرگەۋشىسى ر.اسقاردى, مەكەمەلىك باقىلاۋ ءتيىستى دارەجەدە بولماعانى ءۇشىن ارقالىق قالاسى ءىىب تەرگەۋ بولىمشەسىنىڭ باستىعى د.نۇرتايدى جانە ارقالىق قالاسى ءىىب باستىعىنىڭ ورىنباسارى ا.مادياروۆتى تارتىپتىك جاۋاپتىلىققا تارتۋ ماقساتىندا تارتىپتىك ءىس جۇرگىزۋدى قوزعاۋ تۋرالى قاۋلى قابىلدانىپ, قاراۋعا قوستاناي وبلىستىق ءىىد-ءنىڭ باستىعىنا جولدانعان. ارقالىق قالاسى پروكۋرورىنىڭ م.ا. 1 سى­نىپتى زاڭگەرى ا.ساعىناەۆ گ.تەمىربەكقىزىنىڭ قايتىس بولۋى فاكتىسى بويىنشا قۇرساق قۋىسى تۋبەركۋلەزى پروتسەسىنىڭ ۋاقتىلى دياگنوس­تيكاسى جانە بىلىكتى مەديتسينالىق كومەك بولعان جاعدايدا قىزدى امان الىپ قالۋعا بولاتىندىعىمەن كەلىسە وتىرىپ, بىراق ءمايىتتىڭ پاتولوگواناتوميالىق زەرتتەۋى بولماعاندىقتان ءولىم مەن ءجۇر­گىزىلگەن ەمنىڭ اراسىنداعى تىكە­لەي بايلانىستى انىقتاۋ مۇمكىن ەمەس دەگەندى جەتكىزگەن. بۇل ارادا ەسكەرە كەتەتىن جايت, دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ مينيسترلىگى مە­ديتسينالىق جانە فارماتسەۆتيكالىق قىز­مەتتى باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ قوستاناي وبلىسى بويىنشا دەپارتامەنتى قىزىنىڭ ءمايىتى­نە پاتولوگواناتوميالىق زەرتتەۋ اكەسىنىڭ ارىزى نەگىزىندە وتكىزىلمەگەنى كورسەتىلىپتى. قى­زىنىڭ قازاسى جانىنا باتىپ جۇرگەن اكە سول مەزەت دۇرىس تا شەشىم قابىلداي الماعانى تۇسىنىكتى دە. الايدا, وسىنىڭ بارلىعى تەرگەۋشىلەر تاراپىنان ەسكەرىلمەگەن. سوندىقتان, قىزىنىڭ ءولى­مىنە سە­بەپشى بولعان جانداردى جاۋاپقا تارتۋ ءۇشىن التى جىل بويى ارپالىسقان  ت.وماروۆ ارقالىق قالاسى ءىىب تەرگەۋ ءبولىمىنىڭ تەرگەۋشىلەرىن, قىزىن اجال اۋزىنان قۇتقارۋى ءتيىس اق حالاتتىلاردى قىلمىس­تىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋدى عانا سۇراپ وتىر. ال مىندەتىنە سالعىرت قاراعان دارىگەرلەردىڭ ءىسى دالەلدەنىپ تۇرعاندا نەگە ولار قىلمىستىق جاۋاپقا تارتىل­مايدى؟ سوعان ساي ادام ولىمىنە بايلانىستى دارىگەرلەردى قىلمىستىق جاۋاپقا تارتپاعان تەرگەۋشىلەر ءىسى نەنى بىلدىرەدى؟ بۇعان ءتيىستى ورىندار نە دەيدى؟ اسقار تۇراپباي ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان»