جەر رەفورماسى جونىندەگى كوميسسيانىڭ وتىرىسى (+ونلاين)

استانا. 28 مامىر. بۇگىن استاناداعى ۇلتتىق مۋزەيدە جەر رەفورماسى جونىندەگى كوميسسيا ءوزىنىڭ كەزەكتى ءۇشىنشى وتىرىسىنا جينالىپ, ءوز جۇمىسىن باستادى.

ەستەرىڭىزدە بولسا, جەر تۋرالى كودەكسكە ەنگىزىلگەن وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلارعا ءساۋىر ايىنىڭ ورتاسىنان باستاپ قوعامنىڭ ءارتۇرلى توپتارى تاراپىنان نارازىلىقتار بىلدىرىلە باستاعان بولاتىن. وسىعان وراي پرەزيدەنت 5 مامىر كۇنى اقوردادا كەڭەس وتكىزىپ, وندا كودەكسكە ەنگىزىلگەن وزگەرتۋلەر مەن تولىقتىرۋلاردى ىسكە قوسۋعا موراتوري جاريالادى. سونىمەن قاتار, ۇكىمەتكە كودەكستەگى داۋ تۋعىزىپ وتىرعان باپتار مەن تارماقتاردى قايتا قاراپ, پىسىقتاۋ ءۇشىن قوعامداعى ءارتۇرلى ۇيىمدار مەن قوزعالىستاردىڭ وكىلدەرىنەن, ءتيىستى ماماندار مەن جەرگە قاتىستى سالا قىزمەتكەرلەرىنەن قۇرالعان ارنايى كوميسسيا قۇرۋدى تاپسىردى. ارتىنشا قۇرىلعان سول كوميسسيا ءار اپتانىڭ سەنبى كۇنىندە جيىن وتكىزىپ, جەر ماسەلەسىنە قاتىستى شارالاردى تالقىلاۋدا.

بۇگىنگى كوميسسيانىڭ كەزەكتى وتىرىسى ساعات تۋرا 10:00-دە باستالدى.

تومەندە «ەگەمەن قازاقستان» گازەتى ينتەرنەت-رەداكتسياسىنىڭ تىلشىلەرى تالعات رايىمبەك, ايان ءابدۋالي جانە ورىنباي بالمۇرات (فوتو) وسى وتىرىس بارىسىنان ونلاين سيپاتىنداعى رەپورتاج جۇرگىزىپ وتىر.

10:00. جەر رەفورماسى جونىندەگى كوميسسيا وتىرىسىنىڭ العى ءسوزىن پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى, كوميسسيا توراعاسى باقىتجان ساعىنتاەۆ  الىپ, بۇگىنگى جيىنعا كوميسسيا قۇرامىنىڭ 62 مۇشەسى قاتىسىپ وتىرعانىن ايتتى. سونىمەن قاتار, ول پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسىمەن قۇرىلعان كوميسسيانىڭ جۇمىسى 6 ايعا سوزىلىپ, جەر توڭىرەگىندەگى بارلىق ماسەلەلەر ەگجەي-تەگجەيلى قارالاتىنىن جەتكىزدى.

10:05. باقىتجان ساعىنتاەۆ كوميسسيانىڭ بۇعان دەيىنگى وتكەن وتىرىسىندا 4 ارنايى جۇمىس توبىنىڭ قۇرىلعانىن ايتتى. وسى رەتتە ول "ەكونوميكالىق" توپتىڭ جەتەكشىسى اقىلبەك كۇرىشباەۆقا ءسوز كەزەگىن بەردى.

10: 18. اقىلبەك كۇرىشباەۆ: "جەر مەملەكەتتىكى. جەردى دۇرىس يگەرۋ, اۋىلدى دامىتۋمەن تىعىز بايلانىستى. سوندىقتان دا بۇعان دۇرىس قاراۋ كەرەك. اگرو سالا ەلدىڭ تەمىرقازىعى", – دەدى.

10: 23. مۇنان سوڭ مۇحتار تايجان ءسوز كەزەگىن الدى. ول: ء"بىز وسىندا جاقسى جۇمىس جاساپ جاتىرمىز. بيلىك پەن حالىق اراسىندا تىعىز بايلانىس ورناتىلدى. مەنىڭ حالىقتىڭ اتىنان سۇرايتىنىم, ەلدىڭ بىلگىسى كەلەتىنى تاياۋدا اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى مەن قىتايدىڭ ءىرى كومپانيالارى اراسىندا جەر جونىندە كەلىسىم شارت جاسالىپتى. وسىنى ناقتى, اشىق ايتىپ بەرسە", – دەدى.

10: 29. ء"بىز ءالى ءبىر ىمىراعا كەلگەن جوقپىز. سول ءۇشىن ءبارىمىز شۇعىل وڭىرلەردى ارالاپ, حالىقپەن سويلەسىپ, پىكىرلەرىن بىلسەك. سونان كەيىن ناقتى شەشىمگە كەلەيىك. وسى مەنىڭ ۇسىنىسىم", – دەدى مۇحتار تايجان.

10:34. مۇنان كەيىن "اقپاراتتاندىرۋ" توبىنىڭ جەتەكشىسى مۇرات ابەنوۆ ءسوز الىپ, توپتىڭ ءبىر اپتاداعى اتقارعان جۇمىسىنا توقتالدى.

ول: "ازىرگە ءبىز ناقتى شەشىم شىعارمايىق. مەندە ارىپتەستەرىمنىڭ پىكىرىنە قوسىلامىن. ەلگە بارىپ, حالىقپەن كەزدەسەيىك. اقپاراتتاندىرايىق. جيىندار وتكىزىپ, ولاردىڭ پىكىرىن قارايىق", – دەدى.

10: 36. مۇرات ابەنوۆ: ء"بىز وسى كوميسسيا وتىرىسىندا جەر توڭىرەگىندەگى قوردالانعان ماسەلەلەردى شەشۋگە تىرىسايىق. ماسەلەن, قازاقستاننىڭ ءار ءبىر ازاماتى 10 سوتىق جەر الۋعا قۇقىلى. الايدا, ءبىز وسىعان تولىق جاۋاپ بەرە الماي كەلەمىز. وسىنى باستى نازارعا الساق جاقسى بولار ەدى. سونىمەن قاتار, حالىقتىڭ كوكەيىندەگى سان ءتۇرلى سۇراقتار بار. ءبىز وسىنى جيناقتايىق, الەۋمەتتىك جەلىدەگى ازاماتتاردىڭ ۇسىنىستارىن قاراپ, سۇراقتارىنا ناقتى جاۋاپ بەرۋدى قاراستىرايىق", – دەدى.

10: 41. مۇنان سوڭ "ۇيىمداستىرۋ" توبىنىڭ جەتەكشىسى دوس كوشىم ءسوز الدى. ول:  "ەكى ۇسىنىسىم بار: ءبىرىنشىسى, جەر ەشكىمگە ساتىلماسىن. ەكىنشىسى, جەر ساتىلسىن, بىراق ارنايى شارتتارى بولسىن", – دەدى.

10:45. وسىدان كەيىن كوميسسيا توراعاسى باقىتجان ساعىنتاەۆ: ء"بىزدى حالىق كۇتىپ وتىر. ەندىگى جۇمىسىمىزدا وڭىرلەرگە شىعۋىمىز قاجەت. اقمولا وبلىسىنان باستاعانىمىز ءجون", – دەدى.

10:56. اسقار مىرزاحمەتوۆ: "ەلىمىزدەگى اۋىلشارۋاشىلىق جەرلەرگە تالداۋ جاسالدى. جەردىڭ قۇنارلىلىعىن ساقتاۋ, مال شارۋاشىلىعى جەرلەرىندەگى جايىلىمدىق جانە شابىندىق جەرلەردى قامتاماسىز ەتۋ, كەيبىر جەكەگە ءوتىپ, يگەرىلمەگەن جەرلەردى مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارۋ سەكىلدى جۇمىستاردى اتقارۋدامىز", – دەدى.

10: 59. "مۇحتار تايجان مىرزانىڭ سۇراعىنا كەلسەك, ءبىز قىتايدىڭ كومپانيالارىمەن كەلىسىم شارتقا وتىرعانىمىز راس. ماقساتىمىز – ەكى ەلدىڭ ورتاسىنداعى ساۋدا-ساتتىق ەكونوميكاسىن دامىتۋ. اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى وزىنە جۇكتەلگەن مىندەتتى اتقارۋدا. ءبىز جەر ماسەلەسىنە بايلانىستى قۇجاتتارعا قول قويعان جوقپىز" – دەدى اسقار مىرزاحمەتوۆ.

11: 00. سونىمەن قاتار, اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى جەر ينسپەكتسياسىنا قاتىستى ماسەلەگە توقتالدى. ول: "جەرلەردى ناقتىلاۋ, تەكسەرۋ, جۇمىستار جاساۋعا جەر ينسپەكتسياسىنىڭ مۇمكىنشىلىگى از. تيىسىنشە اۋىل اكىمدەرى جەردى باقىلاۋ مەن ناقتىلاۋعا مۇمكىندىگى جوعارى. سوندىقتان دا ءبىز وسى ماسەلەنىڭ رەتتەيتىن بولامىز", – دەدى.

11: 05. "اسقار مىرزانىڭ ءسوزىن جالعاستىرسام. بىزدەگى ەت-ءسۇت ونىمدەرى تازا, تابيعي. وسىعان وراي شەتەلدىك كومپانيالار قازاقستانمەن جۇمىس جاساپ, ساۋدا-ساتتىق سالاسىن دامىتۋعا نيەتتى بولىپ وتىر. سول ءۇشىن ينۆەستورلار كەلىپ, ساۋدا سالاسىنا قارجى قۇيىپ, سالىق تولەسە, ەلىمىز مۇنان ۇتىلمايدى", – دەدى باقىتجان ساعىنتاەۆ.

11: 12. "جەردى ەشكىمگە ساتپاعانىمىز ءجون. جەر - اتا-بابامىزدان كەلە جاتقان مول مۇرا. ءبىز وسى مۇرانى بالالارىمىزعا, ۇرپاققا قالدىرۋىمىز كەرەك. جەردى وتاندىق كاسىپكەرلەرگە, ازاماتتارعا ساتپاي, 49 جىلعا جالعا بەرۋ كەرەك دەپ ەسەپتەيمىن. كوپەرراتسيا زاڭىن ەنگىزىپ, جالعا بەرەيىك. مەن وتكەندە اۋىلعا بارىپ, حالىقپەن كەزدەستىم. سوندا اۋىل ازاماتتارى جەردى ساتۋعا تۇبەگەيلى قارسى. سوندىقتان جەر كودەكسىندەگى كەيبىر زاڭداردى الىپ تاستاۋ كەرەك دەپ ۇسىنىس ايتامىن", – دەدى كوميسسيا مۇشەلەرىنىڭ ءبىرى.

11: 13. "قۇرمەتتى ارىپتەستەر, ءبىز بارلىق ۇسىنىستارىمىزدى قورىتىندىلاعانىمىز ءجون. بۇگىن ءبىز ءومىردىڭ اقيقاتىن ايتىپ جاتىرمىز. ءبىز  كانادادان اكەلگەن تەحنيكالاردى پايدالانىپ, جاقسى بولمايمىز. ودان دا نەگە ءوزىمىز اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارىن شىعارمايمىز؟ ەلىمىزدە وسى باعىتتاعى تراكتورلار ەسكىرگەن. شارۋالاردىڭ پايدالانۋىنا جارامسىز. مەن بىلەمىن, وتكەن جىلى ەلىمىزدە 70 مىڭ تراكتور ساتىلىمعا شىعارىلعان. سونىمەن قاتار, تىڭايتقىشتار توڭىرەگىندە ايتسام, جەر ءتىرى اعزا سەكىلدى. ءبىز قاشانعى جەردى يگەرىپ, پايدالانا بەرەمىز. قۇنارلاتۋ جاعىن قاراستىرايىق", – دەدى ۆلاديسلاۆ كوسارەۆ.

11: 40. "جەردى شەتەلدىكتەرگە جالعا بەرۋدە مۇقيات بولايىق. مۇنى كەيىن تالدايتىن بولامىز. ايتايىن دەگەنىم, وسىندا باق وكىلدەرى ءجۇر. ولار اقپاراتتى بىرجاقتى بەرمەي, تولىق قامتۋ قاجەت. تاعى ايتارىم, ەلىمىزدە 13 جىلدان بەرى حالىققا تيەسىلى جەر بەرىلمەي كەلەدى. نەگە مۇنى ءبىز ۇستايمىز, جەر بەرىلسىن. وسىدان كەلىپ حالىق بىزگە سەنبەيدى. ەلگە شىقپاس بۇرىن وسى ماسەلەنى شەشىپ الايىق", – دەدى كوميسسيا مۇشەسى.

11:55. "وسىعان دەيىنگى تالقىلانعانداردى قورىتۋىمىز كەرەك. شەتەلدىكتەرگە ءبىزدىڭ جەرىمىزدى ساتپاۋىمىز كەرەك. پايدالانىلماي جاتقان جەرلەردى نە ىستەۋىمىز كەرەك؟ كەلەسى ۇرپاققا قالدىرامىز با؟ بىراق وعان دەيىن ءبىز جەردىڭ قۇندىلىعىنان ايرىلىپ قالمايمىز با؟ سوندىقتان ءبىز شەتەلدىكتەرگە جالعا بەرۋ تۋرالى ماسەلەنى شەشۋىمىز كەرەك, – دەدى كەنجەعالي ساعاديەۆ.

11:57. جۇرسىن ەرمان: "حالىق جەر ساتىلماسىن دەيدى. مەن قازىر سىزدەرگە ماعان حالىقتىڭ اتىنان كەلگەن حاتتى وقىپ بەرسەم. دارىلىك وسىمدىكتەر شەتەلگە ساتىلىپ جاتىر. ءبىر عانا ميادان بولەك, قاسقىرتۇمسىق ءشوبى دە بەي-بەرەكەت ج ۇلىنىپ, ساتىلىپ جاتىر. اسىرەسە, بۇل وسىمدىك قىزىلوردا وبلىسى, تەرەڭوزەك توڭىرەگىندە جويىلىپ بارادى. سوندىقتان كوميسسيا مۇشەلەرى جەر ماسەلەسىنەن بولەك, تابيعاتتى قورعاۋ سالاسىنا دا نازار اۋدارسا ەكەن", – دەدى.

12:05. قۋانىش ايتاحانوۆ: "جالپى اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتامىز دەسەك, مەملەكەتتىك باعدارلامانى جاساۋىمىز كەرەك. وسىعان بايلانىستى ينۆەستيتسيا سالۋىمىز كەرەك. وزگە ەلدەرمەن سالىستىرعاندا ەلىمىزدە اۋىل شارۋىشىلىعىنا سالىناتىن ينۆەستيتسيا 50 ەسە تومەن. وزىمىزدە وندىرىلەتىن كوكەنىس ونىمدەرى ىسىراپ بولىپ جاتىر. جەردى جالعا كىمگە بەرۋ كەرەك دەگەن ماسەلەنى تالقىلايتىن بولساق, موڭعولياداعى زاڭ سەكىلدى شەكارالاس ەلدەرگە بەرۋگە بولمايدى دەگىم كەلەدى", – دەدى.

12:14. مىرزاتاي جولداسبەكوۆ: "قازىر وبلىستاردا جەر ماسەلەسى تۋرالى ارنايى كوميسسيالار قۇرىلدى. كەلەسى وتىرىسىمىزعا سول كوميسسيانىڭ مۇشەلەرى حالىقتىڭ پىكىرىن جيناقتاپ, وسىندا اكەلسە, ءبىز تالقىلايمىز. ءدال قازىرگى ۋاقىتتا ءبىزدىڭ وڭىرلەرگە بارۋىمىزعا مۇمكىندىگىمىز جوق" , – دەدى.

12:24. "ەلىمىزدە 188 ميلليون گەكتار جەرىمىز بولا تۇرا اۋىلدىق جەرلەردە جايىلىمدىق جەر جوق دەگەن كوپ ايتىلىپ كەتتى.  وكىنىشكە وراي, اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋدا ءبىز جەتىستىكتەرگە جەتە الماي كەلەمىز. وسىعان بايلانىستى, ءبىز وڭدەلمەي جاتقان جەرلەردى مەملەكەتكە قايتارۋىمىز كەرەك", – دەدى كوميسسيا مۇشەسى.

12:25. "جەردى جالعا بەرۋ ماسەلەسىنە توقتالار بولساق, شەتەلدىك جەكە تۇلعالارعا بەرمەۋىمىز كەرەك. بىراق شەتەلدىك كومپانيالارعا بەرگەنىمىز دۇرىس بولادى. بىراق ونىڭ دا ارنايى شارتتارى بولعانى ءجون. سونىمەن قاتار, اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ ءۇشىن شارۋالارعا قولداۋ كورسەتۋىمىز كەرەك", – دەدى كوميسسيا مۇشەسى.

12:45. "حالىق جەردى شەتەلدىكتەرگە جالعا بەرگىسى كەلمەيدى. جەردى جالعا بەرۋ تۋرالى كونكۋرس ۇيىمداستىرۋىمىز كەرەك. وسى جەردە ەڭ ۇزدىك ۇسىنىستار قابىلدانادى", – دەدى كوميسسيا مۇشەسى.

12:54. "مەنىڭ ۇسىنىسىم – جەرلەردى شەتەلدىكتەرگە ساتۋعا جانە جالعا بەرۋگە قارسىمىن. ءوزىمىز اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىن دامىتۋىمىز كەرەك دەپ ەسەپتەيمىن", – دەدى كوميسسيا مۇشەسى.

13:00. "جەر كودەكسىنە كەلەر بولساق, بيلىك تە, قوعامدىق ۇيىم دا, حالىق تا جەردى ساتۋعا قارسى. تاعى ءبىر ايتارىم, 10 جىلعا قىتاي ازاماتى جەرىمىزدى جالعا الدى دەلىك, بىراق, ەلىمىزدەگى زاڭ بويىنشا ول 5 جىلدان كەيىن قازاقستان ازاماتى بولىپ سانالادى. ال ول قازاق قىزىنا ۇيلەنسە, 3 جىلدان كەيىن ازاماتتىق الا الادى. مەنىڭشە, جەردى ساتۋعا بولمايدى", – دەدى نۇرلىبەك قۋانباەۆ.

13: 04. ء"بىز وڭىرلەرگە شىعىپ, حالىقپەن كەزدەسەمىز دەدىك. ءبىرىنشى اقمولادان باستايتىن بولساق, كەزدەسۋ تەك كوكشەتاۋدا وتپەي, 4-5 اۋداندا ۇيىمداستىرىلسا. حالىقپەن كەزدەسىپ, پىكىرلەرىن بىلەمىز. مەنىڭ ۇسىنىسىم ءوزىمىز اۋىلداردى ارالايىق", – دەدى نارتاي ىسقاقوۆ.

13: 07. "اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتا الماي وتىرعانىمىزدىڭ باستى سەبەبى, بىزدە جاڭا تەحنولوگيانىڭ جوقتىعى. مەنىڭ ۇسىنىسىم – جەردى جالعا بەرۋدى ناقتى پىسىقتايىق. ءبىز ەلەكتروندى پورتال جاساۋىمىز كەرەك. قاي جەر بوس نەمەسە كىمگە تيەسى ەكەنىن كورسەتۋىمىز قاجەت. حالىق كورىپ وتىرادى", – دەدى كوميسسيا مۇشەسى.

13: 13. سامۇرات يماندوسوۆ: "حالىق جەر تەك شەتەلدىكتەرگە ساتىلادى دەپ ءتۇسىنىپ ءجۇر. سول ءۇشىن ءبىز ەل-جۇرتقا تۇسىندىرمە جاساپ, ولارمەن كەزدەسۋ ۇيىمداستىرۋىمىز كەرەك", – دەدى.

سونىمەن قاتار, ول: "اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى بوس جاتقان جەرلەر بار. ونى شەتەلدىك ازاماتتارعا جالعا بەرۋدەن قورىقپايىق. ينۆەستور كەلسە حالىقتىڭ ءال-اۋحاتى جاقسارادى, بيۋدجەتكە اقشا تۇسەدى. تاعى ايتارىم, اۋىلدا ماماندار جوق. ءوزىمىز يگەرەتىن اگرونومدار, زووتەحنيكتەر, كاسىبي ماماندار جوق. سوندىقتان جالعا بەرەردە, مەملەكەت شەتەلدىكتەرگە باقىلاۋ جاساسىن", – دەدى.

13: 23. باقىتجان ساعىنتاەۆ: "قۇرمەتتى كوميسسيا مۇشەلەرى, بۇگىنگى وتىرىسىمىز 3 ساعاتقا سوزىلدى. 28 ادام سويلەدى. بۇگىنگى جيىندى قورىتىندىلاساق", – دەدى.

13:55. "بۇگىن ءبىز جەردى جالعا بەرۋ تۋراسىندا اڭگىمە قوزعادىق. اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىن دامىتۋ جايىن تالدادىق. ءبارىڭىز ءتۇرلى پىكىرلەر ايتتىڭىزدار. مەن دە وڭىرلەرگە بارىپ, حالىقپەن كەزدەسۋدى قۇپتايمىن. ەندى كەلەسى باسقوسۋىمىز 4 ماۋسىمدا وتەدى. وندا ءبىز العاشقى ساپارىمىزدىڭ كۇنىن, باراتىن ازاماتتاردىڭ سانىن بەلگىلەيمىز. حالىققا شىعىپ, ولاردىڭ پىكىرىن تىڭدايمىز", – دەدى توراعا.

ايتا كەتەيىك, جەر رەفورماسى جونىندەگى كوميسسيا مۇشەلەرى وبلىستاردى ارالاپ, حالىقپەن كەزدەسۋ جۇمىستارىن باستايدى. ولاردىڭ ەڭ العاشقى ءىسساپارى اقمولا وبلىسىنان باستالاتىن بولادى.