ەلىمىزدە بىرىڭعاي ۇلتتىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن ەندىرۋدىڭ كەزەڭدىك قادامدارى جالعاستىرىلۋدا. سالاداعى كەز-كەلگەن رەفورما سياقتى, ونىڭ باستى ماقساتى تۇرعىندارعا مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋدىڭ ساپاسىن ارتتىرۋدى كوزدەيدى. وسىعان بايلانىستى, دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەلەرى قۇرىلىمدىق وزگەرىستەردى باستان ءوتكەرۋدە. اتاپ ايتقاندا, وبلىستاعى التى اۋىلدىق اۋرۋحانا امبۋلاتورياعا اينالدىرىلدى. مۇنىڭ بارلىعى ۇكىمەتتىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ مەملەكەتتىك نورماتيۆتەرىنە قاتىستى 2009 جىلعى 15 جەلتوقسانداعى №2131 قاۋلىسىنداعى تالاپتاردى ورىنداۋ ماقساتىندا اتقارىلعان. ءبىز وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى باستىعىنىڭ ورىنباسارى بايان ىسقاقوۆانى اڭگىمەگە تارتىپ, تاقىرىپ توڭىرەگىندە وي ءوربىتۋدى وتىنگەنبىز.
– بايان سەيىلحانقىزى, بىلتىرعىنى قوسقاندا قايتا قۇرىلعان اۋرۋحانالاردىڭ سانى توعىزعا جەتىپ وتىر. بۇل ۋاقىت تالابى دەگەنىمىزبەن, كوپتەگەن ارىز-شاعىمداردى دا تۋدىرۋدا. وسىعان وراي, گازەت وقىرماندارىنا قانداي تۇسىنىك بەرەر ەدىڭىز.
– سۇراعىڭىزعا جاۋاپ بەرمەس بۇرىن جاڭا جۇيە تۋرالى ايتا كەتەيىن. وتكەن جارتى جىلدىڭ ءىشىندە عانا 491 ادام امبۋلاتوريالىق ەمدەۋ ۇيىمدارىن ءوز ەركىمەن تاڭداۋ قۇقىعىن پايدالاندى. تىركەلگەن وتىنىشتەردىڭ بارلىعى دا قاناعاتتاندىرىلدى. وسى مەرزىم ارالىعىندا اۋرۋحاناعا جاتقىزۋ تۋرالى 11869 ءوتىنىش تۇسسە, ونىڭ 41,8 پايىزى اۋىل تۇرعىندارى بولىپ وتىر. سونداي-اق, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ كورشىلەس اۋداندارىنان 337 ادام كوكشەتاۋ قالاسىنىڭ اۋرۋحانالارىندا ەم قابىلدادى. وسىنىڭ ءوزى ۇلتتىق ءجۇيەنىڭ ارتىقشىلىعىن ايقىندايدى.
ال وڭتايلاندىرۋ نەمەسە قايتا قۇرىلۋ اۋىلدىق اۋرۋحانالاردى عانا ەمەس, تۇتاس جۇيەنى قامتيدى. ستاتسيونارلاردىڭ توسەك ورىندىق قارىمى 2009 جىلمەن سالىستىرعاندا, 483-كە ازايىپ, 6107 توسەك-ورىندى قۇرادى. ءسويتىپ, ءار 10 مىڭ تۇرعىنعا شاققانداعى ورىن 82,8 بولىپ وتىر. رەسپۋبليكالىق كورسەتكىش – 65,4. سوعان قاراماستان, جەكەلەگەن اۋداندار مەن وبلىستىق مەكەمەلەردە وسى قۋاتتىڭ ءوزى ءتيىمدى پايدالانىلمايتىنى انىقتالدى. ناقتى دەرەككە سۇيەنسەك, وتكەن جىلى سىرقاتتاردىڭ 30 پايىزى اۋرۋحاناعا نەگىزسىز جاتقىزىلعان. ەسەسىنە كۇندىزگى ستاتسيونارلارداعى توسەك ورىن سانى 589-دان 1088-گە كوبەيتىلدى. وسىعان سايكەس ەمدەلگەندەر سانى 8512-دەن 15617-گە جەتتى.
– سوزىڭىزدەن اڭعارعانىمىز, اۋىلدىق اۋرۋحانالاردى ءدارىگەرلىك امبۋلاتوريا ەتىپ وڭتايلاندىرۋ ارقىلى كۇندىزگى ستاتسيونارلاردىڭ تيىمدىلىگى ارتپاق. سوندا ەمدەۋ ورىندارىن مەملەكەتتىك نورماتيۆكە سايكەستەندىرۋدىڭ نەگىزگى ۇستانىمدارى قانداي؟
– ول مەديتسينا مەكەمەلەرىنە تىركەلگەن تۇرعىندار سانىنا بايلانىستى بولماق. ماسەلەن, شالعاي ەلدى مەكەننىڭ كليماتتىق-گەوگرافيالىق, تاعى باسقا ەرەكشەلىكتەرىنە قاراي, كەمىندە 5000 تۇرعىنى بار بولسا, اۋرۋحانا قۇرىلادى. ال, 2000-نان استام تۇرعىنى بار اۋماقتا دارىگەرلىك امبۋلاتوريا جۇمىس ىستەيتىن بولادى. ودان تومەن قاراي فەلدشەرلىك-اكۋشەرلىك پۋنكت, مەديتسينالىق پۋنكت بولىپ كەتە بەرەدى. قازىر وبلىستا 117 اۋىلدىق ءدارىگەرلىك امبۋلاتوريا قىزمەت كورسەتۋدە. ورنالاسۋ جاعدايىنا قاراي, بارلىق مەكەمەدە كۇندىزگى ستاتسيونار ساقتالىپ وتىر.
ەندى اۋرۋحانا ماسەلەسىنە قايتا ورالايىق. بىلتىرعى جىلدىڭ باسىندا ونىڭ سانى جەتەۋ ەدى. «حالىق دەنساۋلىعى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كودەكسىنە ءسايكەس استراحان اۋدانىنداعى پەرۆومايكا, زەرەندى اۋدانىنداعى كۇسەپ اۋىلدىق اۋرۋحانالارى ءدارىگەرلىك امبۋلاتورياعا اۋىستىرىلدى. بۇعان دەيىن وندا تاۋلىك بويعى ستاتسيونار, امبۋلاتوريا جانە زەرتحانا بار دەپ ەسەپتەلدى. بىراق, ماماندار بولماعان. اۋىلدىق اۋرۋحانادا دارىگەردىڭ ستاۆكاسى 20 توسەك-ورىنعا تەڭەستىرىلگەن. ال, ءبىزدىڭ وڭىردەگى حالىق تىعىزدىعى كەي جەرلەردە, ءتىپتى ءدارىگەرلىك امبۋلاتوريا اشۋعا دا ازدىق ەتەتىنى بايقالادى. سوندىقتان, بىرنەشە اۋىلدىڭ تۇرعىندارىن ءبىر اۋرۋحاناعا نەمەسە امبۋلاتورياعا ءتىركەۋگە تۋرا كەلەدى. اۋرۋحانالاردىڭ «100 اۋرۋحانا» باعدارلاماسىمەن نەگىزىنەن اۋدان ورتالىقتارىندا سالىنىپ جاتقان سەبەبى دە سول.
– سوندا اۋرۋحانالارى جابىلعان اۋىل تۇرعىندارى نەدەن ۇتىلىپ وتىر؟
– تاۋلىك بويعى ستاتسيوناردى ايتپاعاندا, ەشتەڭەدەن. بىراق, اۋىر حالدەگى, ءتىپتى ورتا دەڭگەيدەگى سىرقاتتار كەمىندە اۋداندىق اۋرۋحانالاردا نەمەسە ارنايى مەديتسينالىق مەكەمەلەردە ەمدەلۋگە ءتيىستى ەكەندىگىن ءتۇسىنۋىمىز كەرەك. قالعاندارى كۇندىزگى ستاتسيونار مەن امبۋلاتوريا قىزمەتىن پايدالانادى. ەندەشە, جوعارىدا اتالعان قۇرىلىمدىق وزگەرىستەرگە ۇركە قاراۋدىڭ قاجەتى جوق. وڭتايلاندىرۋ – قىسقارتۋ نەمەسە ۇنەمدەۋ ەمەس. ادامدار ءوز ورىندارىندا جۇمىس ىستەۋدە, ءويتكەنى وبلىستا ءالى كۇنگە 400-گە جۋىق دارىگەر جەتىسپەيدى. جەدەل جاردەم كولىكتەرى, زەرتحانالار دا ورنىندا.
– ال ۇتىمدى تۇسى جايلى نە ايتاسىز؟
– قارجىنى شاشىراتپاي, ءتيىمدى پايدالانۋ ارقىلى سالانىڭ الەۋەتى كۇشەيتىلەدى. وڭتايلاندىرۋ ناتيجەسىندە دارىگەرلىك امبۋلاتوريالاردىڭ سانى بىلتىرعى 158-دەن 109-عا قىسقاردى, ونىڭ 49-ى مەدپۋنكت پەن فاپ-قا اينالدى. كەرىسىنشە, 18 مەدپۋنكت فەلدشەرلىك اكۋشەرلىك پۋنكت ءدارەجەسىن الدى. سونداي-اق, 2009 جىلى بىردە-ءبىر فاپ بولماسا, قازىر ونىڭ سانى 62-گە جەتىپ وتىر. بارلىق اۋىلدىق مەديتسينا ۇيىمدارى اۋداندىق اۋرۋحانانىڭ قۇرىلىمدىق ءبولىمشەلەرى بولىپ سانالادى. وسى ارقىلى مەديتسينالىق كومەك اۋدان اۋماعىن تۇتاس قامتىپ, الدىن الۋ شارالارى جوسپارعا سايكەس جۇرگىزىلەدى. ستاتسيونارلاردىڭ توسەك قورى نورماتيۆ تالاپتارىنا سايكەستەندىرىلدى. جۇمىس بارىسى قۇزىرلى ورگاندار تاراپىنان ۇنەمى باقىلاۋدا (بىلتىرعى توعىز ايدا 161 تەكسەرىس بولعان) ۇستالادى. ورىن العان ازىن-اۋلاق كەمشىلىكتىڭ وڭتايلاندىرۋ ماسەلەسىنە قاتىسى جوق.
– گازەتتىڭ وبلىستاعى قوسىنىنا شاڭتوبە جۇمىسشى كەنتى مەن ەسىل اۋدانىنان شاعىم ءتۇسىپ ەدى...
– اۋىلدىق اۋرۋحانالارعا قاتىستى جوعارىدا ايتىلعان ماسەلە شاڭتوبە مەن دۆۋرەچنىي سەلوسىنا دا قاتىستى. ەسىل قالاسىنان 64 شاقىرىمداعى دۆۋرەچنىيدىڭ ەكى قاباتتى ۋچاسكەلىك اۋرۋحاناسىندا ستاتسيونارلىق 20 توسەك-ورىن بولاتىن. ۇكىمەت قاۋلىسىنا سايكەس ول دارىگەرلىك امبۋلاتوريا بولىپ قايتا قۇرىلدى. قازىر مۇندا 10 ورىندىق كۇندىزگى جانە 5 ورىندىق ءتاۋلىكتىك ستاتسيونار جۇمىس ىستەپ, ءۇش اۋىلدىڭ تۇرعىندارىنا قىزمەت كورسەتۋدە. قازىردىڭ وزىندە وسىنداعى تاۋلىكتىك ستاتسيوناردا 98, كۇندىزگىدە 202 ادام ەمدەلدى.
شاڭتوبەنىڭ اۋرۋحاناسى كەڭەس كەزىندەگى وداقتىق ورتا ماشينا جاساۋ مينيسترلىگىنىڭ ۆەدومستۆولىق قاراۋىندا بولعان جانە 400 شاقىرىمداعى ستەپنوگورسك قالاسىنىڭ قۇرىلىمدىق ءبولىمى سانالاتىن. قازىر ۋاقىت تا, ناقتى جاعداي دا وزگەردى. اۋرۋحانا دارىگەرلىك امبۋلاتوريا اتانعانىمەن, ءارقايسىسى 20 توسەك ورىندىق ءتاۋلىكتىك جانە كۇندىزگى ستاتسيونار جابدىقتالدى. زەرتحانا, رەنتگەن كابينەتى, جەدەل جاردەم ءبولىمى جۇمىس ىستەيدى, بۇرىن بولماعان ۋزي اپپاراتىن ساتىپ الۋ جوسپارلانعان. ايەلدەردىڭ بوسانۋ ماسەلەسى دە قاراستىرىلعان. ونىڭ ۇستىنە, تۇرعىندار ءتۇرلى مەديتسينالىق قۇجاتتاردى الىسقا شاپقىلاماي, وسىندا راسىمدەي الادى.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن باقبەرگەن امالبەك.
اقمولا وبلىسى.