پىكىرلەر .
قازىر جەر بەتىندە ءاربىر ءتىل ءوزىنىڭ بيلىگىن ارتتىرىپ, ىقپال اۋماعىن كەڭەيتۋ ءۇشىن قيان-كەسكى سوعىس جۇرگىزىپ جاتىر. بۇل سوعىستا جەڭگەن ءتىل – قۋاتتانىپ, اسكەرى كوبەيەدى, يەلىك اۋماعى ۇلعايادى, كوكجيەگى كەڭەيەدى. جەڭىلگەن ءتىل كۇندەردىڭ كۇنىندە جەرلەنەدى.
10 ماۋسىم, 2019
مۇسىلمان بالاسى ءۇشىن قاسيەتتى رامازان ايى تۋدى. اللاعا بويۇسىنۋشى قاۋىم بۇل ايدى «ايلاردىڭ سۇلتانى» دەپ ەرەكشە اسپەتتەسە, ۇلكەن عالىم ساحابا ابدۋللا ابباس «كۇندەردىڭ قايىرلىسى – جۇما, ايلاردىڭ قايىرلىسى – رامازان» دەگەن ەكەن.
06 مامىر, 2019
Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.
18 اقپان, 2019
Keńestik dáýirdiń kemel qalamgeri, úlken aqyn Rasýl Gamzatovtyń «Otan týraly jyr» deıtin shaǵyn tolǵaýy bar. Osyny qarasózben tápsirlesek, ertede bir ańshy kishkentaı qusty ustap alyp, altyn torǵa qamap qoıypty. Oǵan jemniń asylyn, sýdyń tunyǵyn beripti. Biraq tordaǵy qus kúndiz-túni «Otan, Otan, Otanym» dep zarlaı beripti.
29 قاڭتار, 2019
Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń «Uly dalanyń jeti qyry» atty maqalasynda, «Atqa miný mádenıeti men jylqy sharýashylyǵy jer júzine Uly daladan taraǵan» degen toqtamdy pikir aıtylypty. Rasynda da, Elbasy atap ótkendeı jylqy mádenıeti men atty miniske úıretýdiń dara tehnologıasy uly dalada qalyptasqany anyq. Iاǵnı, jylqy mádenıetiniń san ǵasyrlyq qalyptasý, damý kezeńderi bıologıalyq jolmen júrgizilgen. Qazirgi tilmen aıtsaq, jylqytaný kóshpeli qoǵamnyń álmısaqtan qanyna sińgen tól óneri hám genetıkalyq jadysynyń keremet týyndysy.
11 جەلتوقسان, 2018
Baǵdarlamalar baıandylyǵymen baǵaly
Elbasy Nursultan Nazarbaev bıylǵy jylǵy halyqqa Joldaýynda úkimet múshelerine qaratyp, «Bizde árqıly baǵdarlamalar qabyldanyp jatyr. Indýstrıalyq baǵdarlama, ınfraqurylymdyq baǵdarlama, sondaı-aq, áleýmettik máselelerdi qamtyǵan kóptegen baǵdarlama bar.
22 قاراشا, 2018
اباي اتامىز 40-شى قاراسوزىندە «تىنىشتىق ىزدەپ تابا الماي جۇرگەن جۇرت تىنىشتىق كورسە, ساتكە تۇرماي, تىنىشتىقتان جالىعا قالاتۇعىنى قالاي؟» دەگەنى سياقتى ادام بالاسى تابيعاتىنان جالىققىش كەلەدى. اسىرەسە بەيبىتشىلىك پەن تىنىشتىقتىڭ قادىرىن بىلمەيدى. ءتىپتى وسى جايلى قاسيەتتى قۇراننىڭ «نيسا» سۇرەسىندە «ويتكەنى ادام بالاسى ناشار جاراتىلعان» دەيتىن ايات تا بار.
28 تامىز, 2018
قاندايدا ءبىر الەۋمەتتىك تۇرعىدان توپتاسقان قوعامدىق جۇيەنى شايقالتپاي ۇستاپ تۇراتىن, جۇزدەگەن عاسىرلار بويى شىڭدالعان مىزعىماس رۋحاني-مادەني ۇستىنى بولادى. بۇنى عىلىمي تىلدە «ينستيتۋتسيوناليزم» دەپ اتايدى. ياعني بۇل دەگەنىمىز – كوپتەگەن عاسىرلار بويى ەۆوليۋتسيالىق جولمەن دامىپ, ۇزاق سۇرىپتالۋ ارقىلى تولىق مويىندالعان, ءسويتىپ اركەز قوعامدىق قاتىناستى رەتتەۋشى نورمالار مەن الەۋمەتتىك توپتار اراسىنداعى قۇقىقتىق ستاتۋستاردى ساقتاۋعا باعىتتالعان اسا قۋاتتى قۇرىلىم.
08 تامىز, 2018
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى باعدارلامالىق ماقالاسىندا, جاڭعىرۋ ەلدىڭ ۇلتتىق-رۋحاني تامىرىنان ءنار الا الماسا, ول اداسۋعا باستايدى», دەدى. ەلدىڭ ۇلتتىق-رۋحاني تامىرى دەگەنىمىز نە؟ ول حالىقتى سان عاسىردان بەرى اداستىرماي, الىپ كەلە جاتقان سالت-ءداستۇرى, فولكلورى, ءانى مەن جىرى. وسىلاردىڭ ىشىندە ءاننىڭ ۇلت رۋحانياتى ءۇشىن ورنى ايرىقشا. دانا اباي اتامىز, «ۇيىقتاپ جاتقان جۇرەكتى ءان وياتار, ءۇننىڭ ءتاتتى ورالعان ءمانى وياتار» دەگەندى بەكەر ايتقان جوق.
13 شىلدە, 2018
بارلىق ادام بالاسىندا شۇكىر ەتۋ, شۇكىرشىلىك دەيتىن ۇعىم بار. بۇرىنعى اتالارىمىز وزدەرىنىڭ ءومىر ءسۇرۋ ادەبىن «قيىندىق كەلسە سابىر ەتەمىز, جاقسىلىق كەلسە شۇكىر ەتەمىز» دەپ باعامداعان. دەمەك «سابىر» مەن «شۇكىر» ۇعىمى قاي زاماندا, قاي داۋىردە دە بولسىن ادامزاتتىڭ رۋحاني تىرەگى ءھام اداسپاس, اداستىرماس تەمىرقازىعى.
05 ماۋسىم, 2018
«زور ءسۇيىنشى ايتايىن, مۇسىلمان بولىپ تۋعانعا. يسلام ءدىنىن قۋعانعا...» دەپ مايلىقوجا بابامىز جىرلاعانداي, يسلامدى ءدىنىم, مۇحاممەدتى پايعامبارىم دەپ تانىعان مۇمىندەر ءۇشىن قاسيەتتى رامازان ايى تۋدى. اللاعا بويۇسىنۋشى قاۋىم بۇل ايدى «ايلاردىڭ سۇلتانى» دەپ ەرەكشە اسپەتتەسە, ۇلكەن ساحابا ابدۋللا ابباس «كۇندەردىڭ قايىرلىسى – جۇما, ايلاردىڭ قايىرلىسى – رامازان» دەگەن ەكەن.
16 مامىر, 2018
قازاق شايىرى ماعجان جۇماباەۆ: «كوزدەرiندە وت وينار, سوزدەرiندە جالىن بار, جاننان قىمبات ولارعا ار, مەن جاستارعا سەنەمiن!» دەگەن ەكەن. اقىننىڭ جوعارىداعى جىر شۋماعىن ءسال تاپسىرلەسەك, ول كەز كەلگەنگە ەمەس «كوزىندە, سوزىندە, وزىندە وتى بار» جاستارعا سەنەم دەپ تۇر. ياعني اباي اتامىزدىڭ «ىشىندە كىمنىڭ وتى بار, قار جاۋسا دا سونەر مە؟» دەگەنى سياقتى ادامنىڭ جان دۇنيەسىندەگى رۋح بوستاندىعى ونىڭ كوزىنەن وت بولىپ كورىنىپ تۇرادى.
04 مامىر, 2018
وسىدان وتىز جىلداي بۇرىن التايدىڭ ارعى بەتىندەگى تۋىپ-وسكەن وت ورىن مەن وشاق باسىن قيىپ تاستاپ, اعايىن-تۋىستى باستاپ اتامەكەنگە اياق باسقان زامان-تىن. ول تۇستا قازاق ەلى ءالى تاۋەلسىزدىگىن دە الماعان. بىزگە بۇيىرعان بۇيىعى اۋىلدىڭ قۇدايعا تاۋبە ءتۇتىنى ءتۇزۋ. دەنى قازاق, ازداعان نەمىس-ورىسى بار.
27 ءساۋىر, 2018
اباي اتامىز ءوزىنىڭ 12-ءشى قارا سوزىندە: «قازاق بارىندا بايمىن دەپ ماقتانادى. جوعىندا «ماعان دا باياعىدا مال ءبىتىپ ەدى» دەپ ماقتانادى» دەگەنى سياقتى قازىر قازاق قوعامىندا ماقتاننىڭ الۋان ءتۇرى پايدا بولدى.
11 ءساۋىر, 2018
جۋىقتا قازاقتىڭ نەبىر قاسقا-جايساڭدارى باس قوسقان داستارقاندا بولدىق. اس ءىشىلدى, اياق بوساتىلدى. كەزەك باتا بەرۋ راسىمىنە كەلىپ تىرەلدى. توردە وتىرعان تانىمال عالىم اعامىز قوس الاقانىن ايقارا جايىپ الىپ, باتا ەمەس كەدىر-بۇدىر جاداعاي توست ايتىپ شىقتى. كادىمگى شاراپ تولى توستاق ۇستاپ تۇرىپ تويدا ايتاتىن توست. ء«سىزدىڭ (توي يەسىن ايتادى) جۇمىستاعى بەدەلىڭىز جوعارى, ءاردايىم بيىكتەن كورىنە بەرۋىڭىزگە تىلەكتەسپىز, وسىنداي داستارقان باسىندا باس قوسايىق!». مىناداي «باتاعا» نە بەت سيپارىمىزدى, نە ءاۋمين دەرىمىزدى بىلمەي سالبىرادىق تا قالدىق.
29 ناۋرىز, 2018
قازاق سپورت تاريحىندا اتى التىن ارىپپەن جازىلۋى ءتيىس تۇلعالاردىڭ ءبىرى – وليمپيادا چەمپيونى جاقسىلىق ۇشكەمپىروۆ. بىراق… بىراق دەمەكشى وسى جەڭىس جاقاڭا وڭايلىقپەن كەلگەن جوق. ۇلكەن ماقساتقا جەتۋ ءۇشىن – توگىلگەن تەر, اتقارىلعان ەڭبەك, جەڭىس ءۇشىن بوز كىلەم ۇستىندە جان بەرىپ, جان الىسقان تايتالاستار…
15 ناۋرىز, 2018
ارەدىك قازاق راديوسى ەفيرىنەن: «جۇرەگىم جىر تولعايدى, كوڭىلىم ورتايمايدى, اناسى بار ادامدار, ەشقاشان قارتايمايدى...» دەيتىن قوڭىر داۋىس ءانشى نۇرلان ونەرباەۆتىڭ ورىنداۋىندا قالىقتاپ تۇرادى. سونداي ءبىر جۇرەككە جىلى, مامىردىڭ مايدا سامالىنداي, اباي اتامىز ايتپاقشى «قۇلاقتان كىرىپ, بويدى الار» ءانىنىڭ سازىن جازعان كومپوزيتور مارات وماروۆ بولسا, ءسوزىنىڭ اۆتورى مارقۇم قايرات جۇماعاليەۆ.
08 ناۋرىز, 2018
جۇزدىك قۇرىلىمدا رۋلىق ۇلەس جوق
جاقىندا تانىمال انتروپولوگ-اكادەميك ورازاق سماعۇلوۆتىڭ «قازاق حالقىنىڭ شىعۋ تەگى» اتتى ەڭبەگى جارىققا شىقتى. تۋىندىدا قازاق حالقى وسىدان قىرىق عاسىر بۇرىن ەۋرازيا دالاسىندا دارا ەتنوس رەتىندە قالىپتاسقانى فيزيكالىق انتروپولوگيا ارقىلى دالەلدەنىپتى.
20 اقپان, 2018
امانات دەگەنىمىز نە؟ بۇل سۇراققا مۇسىلمان الەمىنىڭ ساردار ساحاباسى ابۋباكىر سىدىق «امانات – ادامگەرشىلىكتىڭ شىڭى» دەپ جاۋاپ بەرىپتى. ءارى قاراي ءسوزىمىزدى تاپسىرلەپ, تارقاتار بولساق, «امانات» ۇعىمى ءبىر ادامنىڭ ەكىنشى ادامعا سەنىپ تاپسىرعان م ۇلىك-زاتى نەمەسە قوعامدىق قاتىناستار بارىسىندا وتە تەرەڭ ماڭىزعا يە تاريحي-الەۋمەتتىك وقيعا.
07 اقپان, 2018
ات تەرگەۋدىڭ استارىندا ۇيات بار
قازاق حالقىنىڭ كونەدەن كەلە جاتقان سالت-داستۇرىندە «ات تەرگەۋ» دەيتىن وتە ماڭىزدى ادەپ بار. اتالمىش ادەپتىڭ اۋەلگىسى ۇلىسقا, ەلگە, قاۋىمعا, ەڭبەگى سىڭگەن قۇرمەتتى ادامنىڭ اتىن تىكە اتاماي, جاناما ات قويىپ قادىرلەيدى. اتاپ ايتقاندا «قاجى اتا», «بي اتا», «باتىر اعا», ء«از انا» ت.ب. دەگەن سياقتى. مىسالى, اقىن-جىرشى جامبىل جاباەۆتى اۋىل-ايماق, ەل-جۇرتى اتىن اتاماي «تاتە» دەپ اسپەتتەگەن. بۇل ءداستۇردىڭ استارىندا قازاقتىڭ ۇلكەندى سىيلاۋ, ابىرويلى تۇلعالاردى قادىرلەۋ سياقتى اسا قۇندى سىيلاستىعى جاتقانى ايان.
25 قاڭتار, 2018
