ءوندىرىس • 25 جەلتوقسان, 2023
ەكونوميكانى ورگە سۇيرەگەن ونەركاسىپ
ەكونوميكانىڭ قوزعاۋشى كۇشى – ونەركاسىپ. بىراق بۇل بۇلجىماس اقيقاتتى ومىردە ىسكە اسىرۋ قيىننىڭ قيىنى. ءبىزدىڭ ەل ءاۋ باستان شيكىزاتتىق ساتىلىمعا ارقا سۇيەيتىن ەل, دەسە دە ءار جىلدارى ءارتۇرلى باعدارلاما اياسىندا ونەركاسىپتى دامىتۋعا كۇش سالىپ كەلەدى. ءبىرى – ناتيجەلى, ءبىرى – ناتيجەسىز. 2023 جىلى دا بۇل سالادا از جۇمىس اتقارىلعان جوق. جالپى سوماسى 376,3 ملرد تەڭگەگە 91 ونەركاسىپ نىسانىنىڭ ىسكە قوسىلۋىنىڭ ءوزى – ءتاۋىر كورسەتكىش.
ەكونوميكا • 20 جەلتوقسان, 2023
2023 جىل: ەل ەكونوميكاسىنىڭ ءوسىمى
2022 جىلى بولعان گەوساياسي تاۋەكەلدەردەن كەيىن قازاقستان 2023 جىلعا دايىن بولدى. سوندىقتان بولار وسى جىل ەل ەكونوميكاسى ءۇشىن ءساتتى ءوربىدى. ەڭ باستىسى, باعا ءوسىمى تەجەلدى. بۇل رەتتە ۇلتتىق بانكتىڭ دە, ۇكىمەتتىڭ دە ەڭبەگىن اتاپ ءوتۋ ماڭىزدى. بيىل قاڭتار-قاراشا ارالىعىندا ەكونوميكالىق ءوسىم قارقىنى 4,9 پايىزدى قۇرادى. وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىندە بۇل كورسەتكىش 2,7 پايىزدى قۇراعانىن ەسكەرسەك, بيىلعى ءوسىم – ۇلكەن جەتىستىك.
قارجى • 20 جەلتوقسان, 2023
زاڭسىز شىعارىلعان اكتيۆتەر: 1 ترلن تەڭگە مەملەكەت قازىناسىنا قايتارىلدى
بيىلدان باستاپ زاڭسىز شىعارىلعان اكتيۆتەردى قايتارۋ بەلسەندى جۇرگىزىلىپ جاتىر. مەملەكەت باسشىسى بۇل ىسكە ەرەكشە ماڭىز بەرىپ, ارنايى زاڭعا دا قول قويدى. باس پروكۋراتۋرانىڭ جانىنان كوميتەت تە قۇرىلدى. قازىرگى ۋاقىتتا قازىناعا قايتارىلعان قارجى كولەمى 945 ملرد تەڭگەدەن اسادى. اكتيۆى 13 ملن ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىشتەن اساتىن نەمەسە 44 ملرد 850 ملن تەڭگەدەن اسا زاڭسىز قارجى جيعاندار زاڭ قىرىنا ىلىگەدى.
ەكونوميكا • 16 جەلتوقسان, 2023
مۇناي سالاسى قازاقستاننىڭ تاۋەلسىز ەل رەتىندە ەركىن ءومىر ءسۇرىپ, الەمدىك كەڭىستىكتەگى ورنىن ايقىنداۋىنا ۇلەس قوستى. قارا التىن ءوندىرىسىنىڭ ارقاسىندا قازىناعا مول قارجى ءتۇستى, سونىڭ ناتيجەسىندە ۇلتتىق قور قۇرىپ, كەلەر ۇرپاقتىڭ مەنشىگىنە ارناپ اكتيۆ جيا باستادىق. جەرىمىزدىڭ استىنا جاسىرىنعان قازبا بايلىق حالىقتىڭ ءال-اۋقاتى مەن باقۋاتتى تۇرمىسىنا تىكەلەي سەبەپشى. ەگەمەندىكتى جاريالاعان ادەپكى جىلداردا شامامەن 26 ملن توننا مۇناي قازىپ الساق, بۇل كورسەتكىش جاڭا عاسىردىڭ باسىندا 30 ملن-عا جەتىپ, ارادا ون جىل وتەر-وتپەستە ەكى ەسە ءوسىپ شىعا كەلدى. قازىر قازاقستان جىلىنا 80-90 ملن مۇناي وندىرۋگە قابىلەتتى. ونىڭ 80 پايىزى ەكسپورتتالادى.
پىكىر • 13 جەلتوقسان, 2023
ءبىزدى ءبىر قۇتقارسا, مەيىرىم قۇتقارار. تاپ قازىر مەيىرىمگە ءزارۋمىز. الەمدەگى الىمجەتتىك وپەراتسيالارى تاپ وسى مەيىرىمنىڭ جوقتىعىنان, تاتۋ ديپلوماتيانى قۇپتاماعاندىقتان تۋىنداپ جاتىر. قوعام ىشىندە مەيىرىم كىمگە كورسەتىلۋى كەرەك؟ بارىنە. اناعا دا, ايەلگە دە, بالاعا دا, دوسقا دا, جولداسقا دا, ۇجىمداسقا دا. مەيىرىم سىزىعىنان اتتاپ كەتكەن ادامنىڭ تارتاتىنى تەك ازاپ. اينالا, تۋعان-تۋىستىڭ سەنەن مەيىرىم كورۋى – ءارى-بەرىدەن سوڭ زاڭدى نارسە. ال ءبىز ەلەپ-ەسكەرە قويمايتىن, ەلەۋسىز جۇرگەن ەڭبەك ادامدارىن ءبىر ۋاق ەسكە الىپ, ءبىر ۋاق قۋانتىپ قويۋ شە؟
قارجى • 12 جەلتوقسان, 2023
كورپوراتيۆتىك باسقارۋ يگىلىگىن قاشان كورەمىز؟
استانادا قارجىگەرلەر جينالىپ, كورپوراتيۆتى باسقارۋ جانە وسى باعىتتا تۋىندايتىن قيىندىقتار مەن تاۋەكەلدەردى تالقىعا سالدى. قاتىسۋشىلار ءار الۋان پىكىر ايتتى, سونىڭ ىشىندە كوبىنىڭ ءبىر ارنادا توعىسقان كوزقاراسى – سالاعا جاڭا ستاندارتتاردى ەنگىزۋ جايى. ونسىز العا جىلجۋ, بيزنەستى وركەندەتۋ, ءوسىمدى ارتتىرۋ كۇن ساناپ قيىنداي بەرمەك. ارينە, حالىقارالىق تاجىريبەنى دەر كەزىندە ەسكەرىپ, جاقسىسىنان ۇيرەنىپ, جامانىنان جيرەنىپ وتىرۋ دا ماڭىزدى.
قوعام • 12 جەلتوقسان, 2023
ەرەكشە بالالار كيىمى: كاسىپكەردىڭ يگى باستاماسى
وسكەمەندە ءبىر كەزدەرى اتاعى الىسقا كەتكەن «راسسۆەت» دەگەن تىگىن فابريكاسى جۇمىس ىستەگەن. كەيىن قارجىلىق قيىندىقتارعا ۇشىراپ, شارۋاسى تۇرالاپ قالادى. 80-جىلدارى سول فابريكادا ەڭبەك ەتكەن ءاليا اداموۆا 2018 جىلى ايگىلى فابريكانى «راۋان» ەتىپ جاڭعىرتىپ, نارىققا قايتا الىپ كەلدى. بۇل رەتتە شىعىس وڭىرىنە بەلگىلى كاسىپكەر, ءاليانىڭ اعاسى رۋستام اداموۆتىڭ دا ادامگەرشىلىگىن ايتپاي كەتۋگە بولمايدى. كاسىپورىن قىزمەتىنە ەرەكشە ەڭبەگى سىڭگەن, بۇرىنعى باسشى گ ۇلىمحان ناكۋجانوۆانىڭ ءوزى رۋستامدى ءىش تارتىپ, وسىندا كەلۋگە شاقىرعان ەكەن. ەكەۋلەپ ءجۇرىپ قىزمەتكەرلەردىڭ ميلليونداعان جالاقىسى مەن كاسىپورىننىڭ شىعىندارىن تولەگەننەن كەيىن, فابريكا قايتا ەڭسە تىكتەي باستايدى. قازىر ءوندىرىس ورنى تۇتاس ءوڭىردىڭ قاجەتتىلىگىن قامتاماسىز ەتىپ وتىر. الايدا نەگىزگى ماقسات – ءتىپتى باسقا.
ەكونوميكا • 11 جەلتوقسان, 2023
«سامۇرىق-قازىنا» جوبالارى ءتيىمدى جۇزەگە اسىپ كەلەدى
«سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ءال-اۋقات قورى» اق قوعامدىق كەڭەسى ينۆەستيتسيالىق جوبالاردىڭ مونيتورينگىن تالقىلادى. جيىندا ينۆەستيتسيالىق جوبالارعا مونيتورينگ جۇرگىزۋ ءتارتىبى تۋرالى ءسوز بولىپ, قوردىڭ مونيتورينگكە قاتىستى تاسىلدەرى قارالدى. بۇگىندە قوردىڭ تۇراقتى مونيتورينگىنە جاتاتىن ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبالار پورتفەلىندە مۇناي-گاز, مۇناي-حيميا, ەنەرگەتيكا, كولىك-لوگيستيكا جانە باسقا دا سالالارداعى 42 جوبا بار. ولاردىڭ جالپى قۇنى شامامەن 24 ترلن تەڭگەگە باعالانىپ وتىر.
ساراپتاما • 11 جەلتوقسان, 2023
«ارسەلورميتتال تەمىرتاۋ»: قايعىلى كۇندەر ارتتا قالدى ما؟
بەيبىت زاماندا جۇزدەگەن كەنشىنىڭ قازا تابۋىنا سەبەپكەر بولعان «ارسەلورميتتال تەمىرتاۋ» كاسىپورنى اقىرى ەلىمىزدىڭ مەنشىگىنە ءوتىپ, جاڭا ينۆەستوردىڭ يەلىگىنە تاپسىرىلدى. كەن شاحتالارىن مايىتحاناعا اينالدىرعان كومپانيامەن كەلىسىمشارت ءۇزىلدى. سويتە تۇرا, «ArcelorMittal» كومپانياسى قازاقستان ۇكىمەتىنەن 3,5 ملرد دوللار سۇراعان. بىراق كەلىسسوزدى اسا بايىپتى جۇرگىزگەن مينيسترلەر كابينەتى مامىلەنى 286 ملن دوللارمەن جاپتى. جىلدار بويى كەتكەن ەسەمىزدى تىم قۇرىسا وسىلاي قايتارىپ, كوڭىلىمىزدى دەمدەيىك. كاسىپورىننىڭ ارعى-بەرگى تاريحى قانداي ەدى, ەندىگى تىرلىگى قايتىپ ورىلمەك, جاڭا ينۆەستور كىم, مامىلە ەكونوميستەردىڭ كوڭىلىنەن شىقتى ما؟ سان ساۋالعا جاۋاپ تابۋعا تىرىسىپ كورەيىك.
ەكونوميكا • 08 جەلتوقسان, 2023
كووپەراتسيا تيىمدىلىگى نەگە تومەندەدى؟
بىلتىر ەلىمىزدىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتيۆتەرى 390 ملرد تەڭگەگە 47,4 مىڭ توننا ءونىم وندىرگەن. سالىق كودەكسىندە ولار ءۇشىن بارلىق سالىق بويىنشا 70% جەڭىلدىك كورسەتىلەتىن ارنايى رەجىم دە قاراستىرىلعان. كووپەراتيۆتەرگە ءوندىرىستى ورىستەتۋ ءۇشىن «بايتەرەك» حولدينگىنىڭ ەنشىلەس ۇيىمدارى ارقىلى نەسيە دە بەرىلەدى. سوعان قاراماستان كووپەراتيۆتەر قىزمەتىنىڭ تيىمدىلىگى ءالى كۇنگە تومەن بولىپ وتىر.
