ەكونوميكانى ورگە سۇيرەگەن ونەركاسىپ

ال جىل سوڭىنا دەيىنگى مەجە – 170 جوبا­نى ىسكە قوسۋ. ەگەر ءبارى كولدەنەڭ قاتەر­سىز جۇزەگە اسسا, ءوندىرىس كولەمى 3,4 ترلن تەڭگەگە جەتەتىن كورىنەدى. ءوندىرىس ورىن­دارىنىڭ ىسكە قوسىلۋى 6,2 مىڭعا جۋىق تۇراق­تى جۇمىس ورنىنىڭ اشىلۋىنا سەبەپ بول­عان. قازىرگى ونەركاسىپتىك ساياسات ونىم­دى­لىگى جوعارى, ەكسپورتقا باعدارلانعان ەكونو­مي­كانى قۇرۋعا جانە شيكىزاتتان وڭدەۋ ونەركاسىبىنە كوشۋگە باعىتتالعان. ماسەلەن, 2023 جىلى قوستاناي وبلىسىندا «سسكوب» اق ىستىق كريكەتتى تەمىر ءوندىرۋ زاۋىتى ىسكە قوسىلدى, وندا جىلىنا 4 ملن تونناعا دەيىن ىستىق كريكەتتى تەمىر شىعارۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل جوبانىڭ ىسكە قوسىلۋى ءوڭىردى قوسىمشا 500 جۇمىس ورنىمەن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

«استانا-موتورس» كومپانيا­سى الماتى قالاسىندا قىتايلىق «Chery», «Changan», «Haval» برەندتەرىنىڭ جەڭىل اۆتو­موبيلدەرىن شىعاراتىن مۋلتيبرەندتىك زاۋىتتى ىسكە قوسپاقشى. ول 115 ملرد تەڭگەگە 2 200 جۇمىس ورنىن قۇرۋمەن جىلىنا 90 مىڭ اۆتوموبيل شىعارۋدى كوزدەيدى. ىلكىمدى جوبالار قاتارىندا اباي وبلىسىنداعى جاڭا مىس بالقىتۋ زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسىن ايتساق بولادى. قۇنى – 587,8 ملرد تەڭگە. 1 083 جۇمىس ورنىن قۇرىپ, 314 مىڭ توننا-كاتودتى مىس, 1 277 مىڭ توننا كۇكىرت قىشقىلى, 166 مىڭ ۋنتسيا قۇيماداعى التىن, 4 629 مىڭ ۋنتسيا-قۇيمالارداعى كۇمىس شىعارۋ جوسپارلانىپ وتىر.

ەل ەكونوميكاسىنا سەرپىن بەرەتىن جوبالار دەپ جامبىل وبلىسىنداعى مينەرالدى تىڭايتقىشتار شىعاراتىن زاۋىتتى, باتىس قازاقستان وبلىسىنداعى «ساتيمولا» كەن ورنى بازاسىندا كالي تۇزدارىن ءوندىرۋ بويىنشا بايىتۋ-وندىرىستىك كەشەنىنىڭ قۇرىلىسىن ايتۋعا بولادى.

بيىل ەرتە كوكتەمدە ۇكىمەت قاۋلى­سى­مەن وڭدەۋشى ونەركاسىپتى دامىتۋدىڭ 2023-2029 جىلدارعا ارنالعان وزەكتى تۇجىرىمداماسى بەكىتىلگەن ەدى. تۇجى­رىم­­داما مىناداي قاعيداتتارعا نەگىز­دەل­گەن:

• قوسىلعان قۇنى جوعارى وڭدەلگەن ءونىمدى وندىرۋگە نازار اۋدارۋ;
• ونەركاسىپتىك-يننوۆاتسيالىق جانە اۋماقتىق دامۋدى ۇشتاستىرۋ;
• ىشكى مۇمكىندىكتەردى ەسكەرە وتىرىپ, سىرتقى نارىقتارعا باعدارلانۋ;
• مەملەكەتتىڭ, قوعامنىڭ جانە بيز­­نەس­تىڭ ستراتەگيالىق مۇددەلەرىنىڭ تەڭگەرىمى.

ەگەر ءبارى تۋرا تۇجىرىمدامادا جازىل­عانداي ەتىپ ىستەلسە, وندا وڭدەلگەن ءونىم ەكسپورتىنىڭ كولەمىن 36 ملرد دوللارعا دەيىن جەتكىزۋگە, تيىسىنشە سالىقتار مەن بيۋدجەتكە تۇسەتىن باسقا دا مىندەتتى تۇسىمدەردى 5,8 ترلن تەڭگەگە دەيىن ۇلعايتۋعا بولادى ەكەن. ال سالاداعى جوبالاردى قارجىلاندىرۋعا بىلتىر جانە بيىل 620 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان. شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرىن ينفراقۇرىلىمدىق قولداۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن مەملەكەت «شاعىن ونەركاسىپتىك ايماقتار» باعدارلاماسىن ىسكە قوسۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىپ جاتىر. باعدارلاما وڭدەۋ ونەركاسىبى سالاسىندا شوب سۋبەكتىلەرىنىڭ ءوندىرىسىن ورنالاستىرۋ ءۇشىن جاڭا دايىن وندىرىستىك ءۇي-جايلاردى سالۋدى جانە جۇمىس ىستەپ تۇرعاندارىن قايتا جاڭارتۋدى كوزدەيدى.

ونەركاسىپ نىساندارىن ءتيىستى شيكى­زاتپەن قامتاماسىز ەتۋ دە – قوردالى ماسەلە. كاسىپورىنداردىڭ شيكىزاتقا دەگەن قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن ارنايى پاكەت تە قابىلداندى. وزگەرىس شەڭبەرىندە وتاندىق ونەركاسىپ ءۇشىن ماڭىزدى ءۇش مەتالل, اتاپ ايتقاندا, اليۋميني, مىس جانە قورعاسىن ايقىن­دالدى. جىل سايىن ەلىمىزدە 249 مىڭ توننا اليۋميني وندىرىلەدى, ەل ىشىندە سونىڭ 17 پايىزى (42 مىڭ توننا) قايتا وڭدەلەدى ەكەن. ال 109 مىڭ توننا قورعاسىننىڭ 19 پايىزى (21 مىڭ توننا), 453 مىڭ توننا مىستىڭ 3 پايىزى (7,5 مىڭ توننا) قايتا وڭدەلەدى. قازىرگى ۋاقىتتا مەتالداردى ىشكى تۇتىنۋ ۇلەسى: اليۋميني بويىنشا – 17 پايىز, قورعاسىن بويىنشا – 19 پايىز جانە مىس بويىنشا 1,5 پايىز بولىپ تۇر.

2029 جىلعا دەيىن مەتالداردى, ءاليۋ­مي­نيدى ىشكى وڭدەۋ كولەمىن 5 ەسە 166 مىڭ­ تونناعا (67 پايىز), قورعاسىندى 4 ەسە 81 مىڭ تونناعا (74 پايىز) جانە مىس­­تى 13 ەسە 91 مىڭ تونناعا (20 پا­يىز)­ دەيىن ۇلعايتۋ جوسپارلانىپ وتىر.

سونىمەن قاتار ونەركاسىپتىك كەشەن ونىمدەرىن ىشكى نارىقتا ىلگەرىلەتۋ بويىنشا بىرقاتار قوسىمشا شارا قابىلداندى. وفتەيك-كەلىسىمشارتتار جانە ۇزاقمەرزىمدى شارتتار ارقىلى وڭدەۋ ونەركاسىبى تاۋارلارىن كەپىلدى جەتكىزۋ شارتتارىن جاساسۋ مۇمكىندىگى قامتاماسىز ەتىلدى. وسى ءتاسىلدىڭ ارقاسىندا 2023 جىلدىڭ 9 ايىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا تاۋارلاردى, جۇمىستار مەن قىزمەتتەردى ساتىپ الۋدىڭ جالپى كولەمى 19,9 ترلن تەڭگە بولدى. بۇل رەتتە ەل ىشىلىك قۇندىلىق ۇلەسى – 53,5 پايىز نەمەسە 10,6 ترلن تەڭگە. بەيىندى ۆەدومستۆو مەن جۇيە قۇراۋشى كاسىپورىندار, تابيعي مونوپوليالار سۋبەكتىلەرى, ۇلتتىق كومپانيالار, جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلار جانە جەرگىلىكتى وندىرۋشىلەر اراسىنداعى كەزدەسۋلەر مەن كەلىسسوزدەر ناتيجەسىندە بيىل 9 ايدا 47,5 ملرد تەڭگە سوماسىنا 35 ۇزاقمەرزىمدى شارت جانە 4,8 ملرد تەڭگە سوماسىنا 10 وفتەيك-كەلىسىمشارت جاسالدى.

قازىر ەل اۋماعىندا ءارتۇرلى سالالىق باعىتتاعى 14 ارنايى ەكونوميكالىق اي­ماق (اەا) جۇمىس ىستەپ تۇر. اەا الەۋە­تىن­ ودان ءارى ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا ۇكى­مەت­­ اەا جۇمىس ىستەۋىن قامتاماسىز ەتۋ­­­دە جاڭا تاسىلدەردى ەنگىزدى. ول تاسىل­دەر:­

• ورنالاستىرۋدىڭ ارالاس رەجىمى;
• اەا قاتىسۋشىلارىنا جەر ۋچاس­كە­سىن­ مەرزىمىنەن بۇرىن ساتىپ الۋ قۇقىعىن بەرۋ;
• سالىقتىق پرەفەرەنتسيالاردى تارا­تۋ­دىڭ سارالانعان ءتاسىلى.

اەا جەر ۋچاسكەسىن جانە دا­يىن ينفراقۇرىلىمدى الۋدىڭ باسىم قۇقىعى ەسەبىنەن جوبالاردى جەدەل پايدالانۋعا بەرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. بۇدان باسقا, ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتاردا ەكونوميكانىڭ باسىم سەكتورلارى ءۇشىن سالىقتىق جانە كەدەندىك جەڭىلدىكتەر قولدانىلادى.

اەا اۋماعىندا اەا باسىم­دىق­تارىنا جاتپايتىن وڭدەۋشى ونەركاسىپ جوبالارىن ورنالاستىرۋدىڭ ارالاس رەجىمى سوڭعىسىنا سالىنعان ينفرا­قۇ­رىلىمدى پايدالانۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, بىراق سالىقتىق جانە كەدەندىك جەڭىل­دىكتەردى قولدانباي. اەا قاتىسۋ­شىلارىندا ينۆەستيتسيالىق مىندەت­تە­مەلەردى ورىنداۋ كەزىندە جەر ۋچاسكەسىن مەرزىمىنەن بۇرىن ساتىپ الۋ قۇقىعى بار. بۇگىندە اەا شەڭبەرىندە 24 مىڭ تۇراقتى جۇمىس ورنىن قۇرۋمەن 2,8 ترلن تەڭگە سوماسىنا 325 جوبا ىسكە اسىرىلدى. سونداي-اق ارنايى ەكونوميكالىق جانە يندۋستريالىق ايماقتار سالاسىنداعى زاڭنامانى جەتىلدىرۋ شەڭبەرىندە تەحنولوگيالىق كۇردەلىلىگىنە, جوبانى ىسكە اسىرۋدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق اسەرىنە قاراي سالىقتىق پرەفەرەنتسيالاردى تاراتۋدىڭ سارالانعان ءتاسىلىن ەنگىزۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر.

2023 جىلى مەملەكەت ەلىمىزدە بۇرىن وندىرىلمەگەن بىرقاتار جاڭا ءونىمدى (مۇناي حيمياسى, اۆتوموبيل جاساۋ, ەلەكترتەحنيكا, ەنەرگەتيكا سالاسىندا) شىعارۋدى جولعا قويدى. ولاردى بىرتىندەپ سانامالاپ وتەر بولساق, تومەندەگىدەي شاعىن ءتىزىم قالىپتاسادى:

• مۇناي-حيميا رەاگەنتتەرى (پارافينوگيد-راتو تۇنبالارىن كەتىرگىش, پارافين تۇنبالارىن كەتىرگىش, ينگيبيتورلار, ءسۇزۋدى تومەندەتۋگە ارنالعان رەاگەنتتەر, بۇرعىلاۋ ەرىتىندىلەرىنە ارنالعان رەاگەنتتەر, سۇيىق مايلاۋ) – «مۇنايحيم Ltd» جشس, اقتوبە وبلىسىندا مۇناي-حيميا رەاگەنتتەرىن ءوندىرۋ زاۋىتى. 406 ملن تەڭگەگە 20 تۇراقتى جۇمىس ورنى قۇرىلدى. قۋاتى – جىلىنا 2 مىڭ توننا;
• جيىلىكپەن رەتتەلەتىن ەلەكتر جەتەكتەرى – «Power Conversion System» جشس. استانا قالاسىندا جيىلىكپەن رەتتەلەتىن ەلەكتر جەتەكتەرىن شىعاراتىن زاۋىت. 956 ملن تەڭگەگە 20 تۇراقتى جۇمىس ورنى قۇرىلدى. قۋاتى – جىل سايىن 800 بىرلىككە دەيىن جيىلىكپەن رەتتەلەتىن ەلەكتر جەتەكتەرى;
• ەلەكتر جابدىقتارى (جوعارى تۇراقتى از تۇتىناتىن تەرموستاتتالعان كۆارتس گەنەراتورلارى) – «Art Xtal» جشس. ەلەكتر جابدىقتارىن شىعا­را­تىن زاۋىت (جوعارى تۇراقتى از تۇتىناتىن تەرموستاتتالعان كۆارتس گەنە­راتورلارى). استانا قالاسىندا 370 ملن تەڭگەگە 10 تۇراقتى جۇمىس ورنى قۇرىلدى. قۋاتى – جىلىنا
  24 000 بىرلىك;
• Jetour ماركالى اۆتوموبيلدەر – «سارىارقااۆتوپروم» جشس قوستاناي وبلىسىندا Jetour اۆتوموبيلدەرىن ءوندىرۋ جەلىسىن اشتى. 1,3 ملرد تەڭگەگە 100 تۇراقتى جۇمىس ورنى قۇرىلدى. قۋاتى – جىلىنا 10 000 بىرلىك;
• كۇن پانەلدەرىنە ارنالعان كارتريدجدەر – «مايامي سولار» جشس. جەتىسۋ وبلىسىندا كۇن پانەلدەرىن وندىرەدى. 2,2 ملرد تەڭگەگە 80 تۇراقتى جۇمىس ورنى قۇرىلدى. قۋاتى – جىلىنا 100 000 كارتريدج.

ۇكىمەت 2023 جىلعى قاڭتاردان باس­تاپ قازىرگى ۋاقىتقا دەيىنگى كەزەڭدە قاتتى پايدالى قازبالار بويىنشا جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلاردىڭ قىزمەتىنە مونيتورينگ جۇرگىزۋ جونىندەگى جۇمىس شەڭبەرىندە 42 كەلىسىمشارتتىڭ قولدانىسىن توقتاتتى. ونىڭ ىشىندە 28 بارلاۋ كەلىسىمشارتى, 7 بىرلەسكەن بارلاۋ جانە ءوندىرۋ كەلىسىمشارتى جانە 7 قاتتى پايدالى قازبا ءوندىرۋ كەلىسىمشارتى بار. سونىمەن قاتار قاتتى پايدالى قازبالاردى بارلاۋعا 72 ليتسەنزيا قايتارىپ الىنعان. قاي­تا­رىلعان وبەكتىلەر اياقتالعاننان كەيىن زاڭنامادا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن جەر قويناۋىن پايدالانۋ قاجەتتىلىكتەرى ءۇشىن قايتادان قولجەتىمدى بولادى. اتاپ ايتقاندا, جەر قويناۋىنىڭ مەملەكەتتىك قورىن باسقارۋ باعدارلاماسىنا ەنگى­زىلگەننەن كەيىن بارلاۋ وبەكتىلەرىن جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلار قاتتى پايدالى قازبا بارلاۋعا ليتسەنزيا الۋعا ءوتىنىش بويىنشا الا الادى.

ءوندىرۋ وبەكتىلەرىنە قاتىستى «جەر قويناۋى جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ تۋرالى» كودەكسكە ءتيىستى وزگەرىستەر ەنگىزىلگەننەن كەيىن كەن ورىندارىن اۋكتسيونعا قويۋ تۋرالى شەشىم قابىلدانباق. قازىرگى ۋاقىتتا جەر قويناۋىن پايدالانۋ سالاسىنداعى زاڭناماعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى زاڭ جوباسى مۇددەلى تاراپتارمەن جانە مەملەكەتتىك ورگاندارمەن كەلىسۋ ساتىسىندا تۇر. ءوندىرۋ كەن ورىندارى بويىنشا قول قويۋ بونۋسى (كەن ورنىنىڭ باستاپقى قۇنى) اۋكتسيون جاريالانعان كەزدە قورلاردىڭ بولۋى مەن پايدالى قازبالاردىڭ ناقتى قۇنىنا سۇيەنە وتىرىپ ەسەپتەلەتىن بولادى. بۇگىنگى كۇنى توقتاتىلعان كەلىسىمشارتتار بويىنشا پايدالى كومپونەنتتەر: حريزوپراز, باريت, تيتان, تسيركوني, التىن, كومىر, تەمىر, سونداي-اق تەحنوگەندىك-مينەرالدى تۇزىلىمدەردە (تمو) كەزدەسەتىن كومپونەنتتەر بولىپ سانالادى.

ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس ءمينيسترى قانات شارلاپاەۆتىڭ ايتۋىنشا, وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ ءوندىرىس كولەمى 8 اي ىشىندە 14 ترلن تەڭگەنى قۇراپ, وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 3,1 پايىزعا ءوستى. سالالار بويىنشا اۆتوكولىك قۇرالدارىن (+42,2 پايىز), ماشينالار مەن جابدىقتاردى (+22,5 پايىز), سونداي-اق ەلەكتر جابدىقتارىن (+34,3 پايىز) شىعارۋ ەسەبىنەن ماشينا جاساۋ 28,1 پايىز دەڭگەيىندە تۇراقتى ءوسىم كورسەتكەن. جەڭىل ونەركاسىپتە توقىما بۇيىمدارى ءوندىرىسىنىڭ (+35,9 پايىز) ءوسۋى ەسەبىنەن ءوسىم 19,8 پايىزدى قۇراپتى. حيميا ونەركاسىبىندە ءوسىم امموفوس ءوندىرىسىنىڭ (+44,8 پايىز ) ءوسۋى ەسەبىنەن 3,1 پايىزعا جەتكەن.

مينيستر بۇل سالادا 613 مىڭنان استام تۇراقتى جۇمىس ورنىن قام­تاماسىز ەتەتىن 20 مىڭعا جۋىق كاسىپورىن جۇمىس ىستەيتىنىن اتاپ ءوتتى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋىن ورىنداۋ شەڭبەرىندە وڭدەۋدى تەرەڭدەتۋ جانە وڭدەۋ ونەركاسىبى كاسىپورىندارىن شيكىزاتپەن قامتاماسىز ەتۋ, بازالىق ينفراقۇرىلىمدى قالىپتاستىرۋ, ءىرى جانە ستراتەگيالىق ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ, سونداي-اق نارىقتى جەڭىلدىكتى قارجىلاندىرۋدىڭ جەتكىلىكتى كولەمىمەن قامتاماسىز ەتۋ جونىندە شارالار قابىلداناتىن بولادى.

بيىلعى 8 ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا اقمولا وبلىسىندا وڭدەۋ ونەركاسىبىنە تارتىلعان ينۆەستيتسيا كولەمى 70 پايىزعا, اقتوبە جانە ۇلىتاۋ وبلىستارىندا ءوندىرىس كولەمىنىڭ 18 پايىزعا تومەندەگەن.

«يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى اياسىندا بيىل تاماق ونەركاسىبىندە, قۇرىلىس يندۋسترياسىندا, ماشينا جاساۋدا, مەتاللۋرگيادا جانە باسقا سالالاردا 170 جوبانى ىسكە قوسۋ جوسپارلانعان. بۇل شامامەن 12,5 مىڭ تۇراقتى جۇمىس ورنىن قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەيدى ۇكىمەت باسشىسى ءاليحان سمايىلوۆ.

ول پرەزيدەنت تاپسىرماسىنا ساي­كەس بىرقاتار باسىم باعىتتاردا جوعارى دەڭگەيدە وڭدەلگەن ءونىم شىعاراتىن كلاستەرلەردى قۇرۋ بويىنشا ءىرى جوبالاردىڭ تىزبەسى دايىندالىپ جاتقانىن ايتتى. اتاپ ايتقاندا, مۇناي, گاز جانە كومىر حيمياسىندا, مەتالدى تەرەڭ وڭدەۋ, ۋران ونەركاسىبى, ماشينا جاساۋ, اۆتوكومپونەنتتەر, تىڭايتقىشتار ءوندىرىسى جانە باسقا سالالاردا وسىنداي كلاستەرلەر قۇرۋ كوزدەلىپ وتىر. ونىڭ سوزىنشە, ىشكى رەسۋرستاردى بارىنشا پايدالانۋعا جانە وفتەيك-كەلىسىمشارتتاردىڭ الەۋەتىن ىسكە قوسۋعا باسىمدىق بەرىلمەك. پرەمەر-مينيستر ءمالىم ەتكەندەي, بۋتاديەن جانە پوليەتيلەن ءوندىرۋ جوبالارى ىسكە اسىرۋ ساتىسىندا تۇر. سونىمەن قاتار حالىقارالىق مۇناي-گاز ماشيناسىن جاساۋدى دامىتۋ ورتالىعى الەمدىك كومپانيالاردىڭ وندىرىستەرىن لوكاليزاتسيالاۋ جانە تەحنولوگيالار ترانسفەرتى بويىنشا ءتيىمدى جۇمىس جۇرگىزىپ جاتىر. اتاپ ايتقاندا, گاز دەتەكتورلارىن, ناسوس­­تاردى جانە قىسىم داتچيكتەرىن شىعارۋ بويىنشا بىرقاتار جاڭا جوبا پايدالانۋعا بەرىلدى. ونىڭ ايتۋىنشا, قورعانىس-ونەركاسىپ كەشەنى بو­يىنشا دا جوعارى لوكاليزاتسيا ۇلەسى جانە زاماناۋي تەحنولوگيالاردىڭ ترانسفەرتى قامتاماسىز ەتىلەدى. بۇل رەتتە كاسىپورىنداردى قولداۋ ءۇشىن جىل سوڭىنا دەيىن ارنايى قورعانىس-ونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋ قورى قۇرىلماق.

سونداي-اق مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا ماشينا جاساۋ سالاسىن دامىتۋ جونىندەگى كەشەندى جوسپاردىڭ جوباسى دايىندالىپ جات­قانىن دا ايتىپ وتەيىك. ونى ىسكە اسىرۋ وسى سالاداعى ءوندىرىستى 2 ەسە, ەكسپورت كولەمىن 3 ەسە, نەگىزگى كاپيتالعا سالىناتىن ينۆەستيتسيا­نى 1,5 ەسە ارتتىرۋعا جول اشادى. سونىمەن بىرگە بيىل جەڭىل ونەركاسىپتى دامىتۋدىڭ جول كارتاسىن وزەكتەندىرۋ جۇمىستارى دا مارەسىنە جەتتى. وندا توقىما وندىرىستەرىن قۇرۋ كەزىندە ينۆەستيتسيالىق شىعىنداردى وتەۋ, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ بارىسىندا وتاندىق وندىرۋشىلەردى قولداۋ شارالارى قاراستىرىلادى. ۇكىمەت قازىرگى تاڭدا وڭدەۋ سەكتورىن دامىتۋ بويىنشا بارلىق نەگىزگى باعىتتار مەن مىندەتتەر بەلگىلەنگەنىن, ەندى ولاردىڭ بەلسەندى تۇردە ىسكە اسىرىلا باستايتىنىن ايتادى.

ونەركاسىپتىڭ وركەن جايۋىنا كوپ­تەگەن فاكتور اسەر ەتەدى. سونىڭ ىشىندە كاسىپورىنداردا يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋدىڭ جاڭا تاسىل­دەرىن بايىپتاۋدى, ءىرى جوبالاردى ينفراقۇرىلىمدىق جانە رەسۋرستىق رەزەرۆتەرمەن باسىم تۇردە قامتاماسىز ەتۋ مەحانيزمىن ازىرلەۋدى, سونداي-اق ينۆەستيتسيا تارتۋ جۇمىستارىن وزەكتەندىرۋ قاجەتتىگىن ايرىقشا اتاپ وتەر ەدىك. قازىرگى ءسات – قازاقستاننىڭ شيكىزاتتىق ەلدەن وندىرىستىك ەلگە اياق باسار تاعدىر­شەشتى كەزەڭى. ونى ابىرويمەن اتتاپ ءوتۋ اسا ماڭىزدى. ويتكەنى ونەركاسىپ – تىم سەزىمتال سالا. سونىسىمەن دە ابىرويلى, سونىسىمەن دە كۇردەلى. مەملەكەت بۇل بەلەستى ءوز دەڭگەيىندە باعىندىرىپ, وتاندىق ونەركاسىپتىڭ گۇلدەنۋىنە ءتيىستى جاعداي جاسايدى دەگەن سەنىم بار.