ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ورىنباسارى عالىمجان قويشىباەۆتىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان تەك مەملەكەتتىك كاسىپورىنداردا ەمەس, جەكە سەكتوردا دا ەسەپتىلىك اشىق جۇرگىزىلەتىن كورپوراتيۆتى ساياسات ەنگىزۋدى دۇرىس دەپ سانايدى.
ء«بىز مەملەكەتتىك كومپانيالارداعى كورپوراتيۆتى باسقارۋ بويىنشا ەىدۇ-نىڭ (ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جانە دامۋ ۇيىمى – رەد.) باسقارۋشىلىق ۇستانىمدارىنا قوسىلعىمىز كەلەدى. ەىدۇ ستاندارتتارىن كورپوراتيۆتىك باسقارۋعا ەنگىزۋ جاھاندىق كاپيتال نارىقتارىن وتاندىق كومپانيالارعا قولجەتىمدى ەتەدى. بيىل ەىدۇ كەڭەسى سالالىق مينيسترلەر دەڭگەيىندە كورپوراتيۆتىك باسقارۋدىڭ جاڭارتىلعان قاعيداتتارىن قابىلداپ, كەيىننەن ول «جيىرمالىق توپ» كوشباسشىلارىمەن بەكىتىلدى. ءتيىمدى ستراتەگيالىق جانە ترانسپارەنتتى مەنەدجمەنت – ۇزاقمەرزىمدى كەزەڭدە كومپانيالاردىڭ تۇراقتى دامۋىن قامتاماسىز ەتەتىن نەگىزگى ەلەمەنت. سول سەبەپتى ۇكىمەت كورپوراتيۆتىك باسقارۋ ۇدەرىسىنە وزىق تاجىريبەلەردى ەنگىزۋگە ەرەكشە ءمان بەرەدى», دەيدى ع.قويشىباەۆ.
ۇلتتىق ەكونوميكا ۆيتسە-ءمينيسترى ابزال ابدىكارىموۆ ەلىمىزدە كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردىڭ قىزمەتىن جانە ولاردىڭ مەملەكەتپەن ءوزارا ارەكەتتەستىگىن رەتتەۋدىڭ كەشەندى قۇقىقتىق بازاسى قۇرىلعان دەيدى.
«ۇكىمەت دۇنيەجۇزىلىك بانكپەن بىرلەسىپ باسەكەلەستىكتى دامىتۋعا جانە مەملەكەتتىك ۇلەستى قىسقارتۋعا, ەكونوميكالىق ءارى ەكونوميكالىق ەمەس ۇيىمداردىڭ اراجىگىن اجىراتۋعا, كورپوراتيۆتىك باسقارۋدى جەتىلدىرۋگە, سونداي-اق كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان جۇمىستاردى جۇرگىزىپ جاتىر. بۇل تاسىلدەر ەىدۇ-نىڭ وزىق تاجىريبەلەرىمەن جانە ستاندارتتارىمەن بايلانىستىرىلدى. سونىمەن قاتار ءتيىمدى ءارى اشىق كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردى قالىپتاستىرۋ ءۇشىن قاجەتتى جاعداي جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەيدى ۆيتسە-مينيستر.
«Teniz Capital Investment Banking» ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى, قارجىگەر عالىم قۇسايىنوۆ بىزدە كورپوراتيۆتى باسقارۋدىڭ ءالى قالىپتاسپاعانىن, باسشىلاردىڭ جۇمىس كۇشىنە ادال جانە ءادىل قارامايتىنىن ايتتى.
«بىرىنشىدەن, ءبىزدىڭ ەلىمىزدە ESG تۋرالى وتە كوپ ايتىلادى, بىراق ءبىز الەمدىك ليدەرلەرمەن باسەكەلەسكىمىز كەلەتىن جاسىل ەكونوميكا جاعدايىندا (كومىرتەگى بەيتاراپتىعى, سۋ پروبلەماسى, جاڭعىرمالى ەنەرگيا كوزىنە كوشۋ) عانا. بۇل – وتە دۇرىس باستامالار, بىراق ESG تۇسىنىگىندە قورشاعان ورتانى قورعاۋ تاقىرىبى – باسقارۋ قاعيداتتارى مەن بيزنەستىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگى دامىعاننان كەيىنگى سوڭعى تاقىرىپ. ەكىنشىدەن, دامىعان ەلدەردە كورپوراتيۆتى باسقارۋدى قۇرىپ, الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىكتى دامىتقاننان كەيىن عانا ەكولوگيا تاقىرىبى كوبىرەك قوزعالا باستادى. باتىس ەلدەرىندە ESG تۋرالى ايتقاندا, ولاردىڭ انىقتاماسى بويىنشا كورپوراتيۆتىك باسقارۋ جانە الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىك ماسەلەلەرى شەشىلگەن بولىپ سانالادى. بىزدە سوڭعى ەكى ماسەلە بويىنشا ءبارى كەرەمەت ەمەس جانە كورپوراتيۆتىك باسقارۋسىز الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىكتى قۇرۋ مۇمكىن ەمەس ەكەنىن ءتۇسىنۋىمىز كەرەك. ال ادام ەڭبەگىن قورعاۋ ماسەلەلەرىن شەشپەي, ەكولوگيالىق ماسەلەلەردى شەشۋگە كوشۋدىڭ ماعىناسى جوق», دەيدى.
ونىڭ ايتۋىنشا, ارسەلورداعى, قازاقمىستاعى تراگەديالار, ونەركاسىپتىك وڭىرلەردەگى ونكولوگيالىق دەرتكە شالدىعۋ, وندىرىستەگى مەرتىگۋ بويىنشا ستاتيستيكا بەلەڭ الىپ تۇرعاندا بيزنەستىڭ جوعارى دەڭگەيلى الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگى تۋرالى ءسوز قوزعاۋ قيىن.
ء«بىز ازىرگە جابايى كاپيتاليزم كەزەڭىندەمىز. ويتكەنى بىزدە جۇمىسشى قۇقىعى ۇلكەن مانگە يە ەمەس, سودان ۇنەمدەپ كوبىرەك پايدا تاپقىسى كەلەدى. ۋران كەن ورنىندا جۇمىس ىستەپ ءجۇرىپ, كاناداداعى ءىرى كەن ورنىنا جولىم ءتۇستى. وندا ادام كەندى قولىمەن ۇستامايدى, ءبارىن روبوت ىستەيدى جانە جۇمىس ۇدەرىسى اۆتوماتتانعان. سوسىن بارلىق جەردە بەتپەردە جانە وتە كۇشتى جەلدەتكىش پەن اسپيراتسيا بار. ءبىزدىڭ شاحتالاردا جەلدەتكىش پەن اسپيراتسيا رەسمي اتريبۋت رەتىندە عانا جاسالار ەدى. قازاقستانداعى كورپوراتيۆتىك باسقارۋ قاجەتتىلىكتەن گورى فورمالدىلىققا ۇقسايدى, ال تاۋەلسىز ديرەكتورلار ينستيتۋتى قالىپتاسۋ كەزەڭىندە. بۇگىنگى تاڭدا بانك سەكتورى عانا ازدى-كوپتى جاقسى قۇرىلعان كورپوراتيۆتىك ورتامەن ماقتانا الادى جانە بۇل ەلگە ونداعان ميلليارد دوللار شىعىن اكەلدى. سوندىقتان ءبىزدىڭ اۋەلى ءىرى بيزنەستە جانە كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردا كورپوراتيۆتى باسقارۋدى دامىتۋمەن اينالىسقانىمىز ماڭىزدى. سودان كەيىن عانا ەڭبەك جاعدايى جانە الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىكپەن اينالىسايىق. مىنە, وسىدان سوڭ عانا جاسىل ەكونوميكاعا كوشۋگە بولادى», دەيدى عالىم قۇسايىنوۆ.
ەلىمىزدەگى كاسىپكەرلەر قۇقىعىن قورعاۋ بويىنشا ۋاكىل رۋستام ءجۇرسىنوۆتىڭ ايتۋىنشا, دۇنيەجۇزىلىك ەكونوميكالىق فورۋمنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىك جاھاندىق يندەكسىنە (2017 جىلى) سايكەس قازاقستان «كورپوراتيۆتى ادەپ» ينديكاتورى بويىنشا 59-ورىن جانە «مەنەدجەرلەردىڭ كاسىبيلىگى» ينديكاتورى بويىنشا 104-ورىن العان (الدىڭعى جىلمەن سالىستىرعاندا سەگىز پوزيتسيا تومەندەگەن).
«وسىعان بايلانىستى پرەزيدەنت حالىققا جولداۋىندا كورپوراتيۆتى باسقارۋ مەن مەنەدجمەنت ساپاسىن الەمدىك دەڭگەيگە دەيىن كوتەرۋدى تاپسىردى. ۇكىمەت باستاماسىمەن كورپوراتيۆتى باسقارۋ بويىنشا ۇلتتىق كەڭەس قۇرىلىپ, ونىڭ جۇمىسىنا جۇزدەن اسا ساراپشى تارتىلدى. حالىقارالىق مامانداردىڭ قاتىسۋىمەن كورپوراتيۆتىك باسقارۋ كودەكستەرى, ولاردى مەملەكەت قاتىساتىن كومپانيالاردا جانە جەكە كومپانيالاردا قولدانۋ جونىندەگى نۇسقاۋلىقتار دايىندالدى. ازىرلەنگەن ستاندارتتار ۇلتتىق پالاتا تورالقاسىنىڭ ماقۇلداۋىنا يە بولدى جانە قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىمەن كەلىسىلدى, ودان بۇرىن كورپوراتيۆتىك ديرەكتورلار, مەملەكەتتىك جانە جەكە كومپانيالاردىڭ كورپوراتيۆتىك حاتشىلارى مەن ساراپشىلار اراسىندا كەڭ تالقىلاۋلار ۇيىمداستىرىلدى. ءبىزدىڭ ۇلتتىق كودەكس الەمدىك تاجىريبەگە جانە ەىدۇ ۇستانىمدارىنا تولىق ساي كەلەدى. ونى قۇرۋ كەزىندە ءبىز ءىشىنارا ەو ۇسىنىستارىنا, IFC ستاندارتتارىنا جانە ۇلىبريتانيانىڭ كورپوراتيۆتىك باسقارۋ كودەكسىنە سۇيەندىك», دەيدى.
ساراپشىنىڭ سوزىنشە, ەلدە اتقارىلىپ جاتقان ءبىرشاما باستاماعا قاراماستان, كورپوراتيۆتى باسقارۋ جۇيەسى ۇلتتىق حولدينگتەر شەڭبەرىندە بولشەكتەنە دامىپ جاتىر.
«بۇل ينۆەستيتسيا تارتۋ قۇرالى رەتىندە وزىق حالىقارالىق تاجىريبەنى ەنگىزۋگە باعىتتالعان مەملەكەتتىك جانە جەكە اكتسيونەرلىك قوعامدار ءۇشىن بازالىق مەملەكەتتىك ىنتالاندىرۋلاردىڭ بولماۋىنا بايلانىستى. ونىڭ ورنىنا مەملەكەتتىك نازار قازىر كورپوراتيۆتىك باسقارۋدىڭ ۇلگىلىك كودەكسىن بەكىتۋ سياقتى مەملەكەتتىك ورگاندارعا ءتان ەمەس فۋنكتسيالاردى ورىنداۋ ارقىلى نەگىزىنەن مەملەكەتتىك اكتسيونەرلىك قوعامدارعا اۋدارىلىپ وتىر. كورپوراتيۆتىك باسقارۋدىڭ ۇلتتىق ستاندارتتارىن ىسكە اسىرۋ بويىنشا مەملەكەتتىك ورگاندارمەن ءوزارا ىنتىماقتاستىق تەتىكتەرى جوق», دەيدى ارنايى ۋاكىل.
بۇل تۇيتكىلدەردى شەشۋ ءۇشىن كەلەسىدەي قادامداردى جاساۋ ۇسىنىلادى. بىرىنشىدەن, «ساقتا جانە ءتۇسىندىر» ۇستانىمىنا نەگىزدەلگەن كورپوراتيۆتى باسقارۋدىڭ ۇلتتىق ستاندارتتارىن ەنگىزۋ ءۇشىن زاڭنامالىق جۇمىستارمەن اينالىسۋ. ەكىنشىدەن, اكتسيونەرلىك قوعامداردى دەپوزيتاريدىڭ ۆەب-سايتىندا زاڭدى جاۋاپكەرشىلىكسىز, بىراق اكتسيونەرلەر مەن ينۆەستورلار الدىنداعى بەدەلىنە اسەر ەتەتىن قارجىلىق ەسەپتىلىك تۋرالى جىل سايىن حاباردار ەتۋ تالابىن زاڭمەن بەكىتۋ. ۇشىنشىدەن, مەملەكەت قاتىساتىن كومپانيالارداعى ديرەكتورلار كەڭەسىنە مەمقىزمەتكەرلەردىڭ قاتىسۋىن بولدىرماۋ ماقساتىمەن تاۋەلسىز ديرەكتورلار مەن كورپوراتيۆتى حاتشىلار ينستيتۋتىن دامىتۋ بويىنشا ءىس-شارالار قابىلداۋ. ءتورتىنشى ۇسىنىس – وكىلەتتى ورگان جانە كاسىبي قاۋىمداستىق ىنتىماقتاستىعى نەگىزىندە تاۋەلسىز ديرەكتورلار مەن كورپوراتيۆتىك حاتشىلاردىڭ بىرىڭعاي رەەسترىن قۇرۋ.
