مەنشىگىندەگى اكتيۆى بۇدان از تۇلعالار اتالعان زاڭ اياسىندا قۋدالانبايدى, ياعني قولدانىستاعى قۇقىقتىق پروتسەدۋرالار نەگىزىندە اكتيۆىنىڭ قانشالىقتى زاڭدى ەكەنى تەكسەرىلەدى.
ال زاڭ زاڭسىز جولمەن شىعارىلعان اكتيۆتەردى مەملەكەتكە قايتارۋعا نەمەسە قازاقستانداعى زاڭدى ەكونوميكالىق اينالىمعا تارتۋعا, ولاردى زاڭسىز الۋعا جانە شىعارۋعا ىقپال ەتكەن سەبەپتەر مەن جاعدايلاردى جويۋعا, سونداي-اق قوعامداعى الەۋمەتتىك ادىلدىكتى قالپىنا كەلتىرۋگە باعىتتالعان. مۇنداي اۋقىمدى جۇمىستى ءادىل جانە ناتيجەلى جۇرگىزۋ ماقساتىندا ارنايى مەملەكەتتىك قور جانە باسقارۋشى كومپانيا قۇرىلدى.
جەمقورلىققا قارسى كۇرەس اگەنتتىگىنىڭ سوتقا دەيىنگى تەرگەپ-تەكسەرۋ قىزمەتىنىڭ باسشىسى قانات سۇلەيمەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, قايتارىلعان قارجى سوماسىنا تەك اقشا ەمەس, جىلجىمايتىن م ۇلىك نىساندارى دا كىرەدى. ۇكىمەت باسشىسى ءاليحان سمايىلوۆتىڭ ايتۋىنشا, ارنايى كوميتەتپەن قاتار پرەمەر-مينيستر باسشىلىق ەتەتىن ارنايى كوميسسيا دا جۇمىس ىستەپ جاتىر.
«كوميسسيا قۇرامىنا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ باسشىلارى, پارلامەنت دەپۋتاتتارى جانە قوعام قايراتكەرلەرى كىردى. قۇرام قۇپيا ەمەس, كوپشىلىككە جاريالاندى. ال رەەسترگە كەلەر بولساق, ءبىز ونى جاريا ەتپەيمىز. ويتكەنى بىزدە زاڭ بويىنشا كىناسىزدىك پرەزۋمپتسياسى بار. سوندىقتان مۇنداي ءتىزىلىمدى جاريالاۋ ادامنىڭ ءالى دە دالەلدەنبەگەن كىناسىن ايعاقتاۋى مۇمكىن. سول سەبەپتى رەەستر جابىق. بىراق كاپيتالداردى قايتارۋ بويىنشا جۇمىستاردىڭ قورىتىندىسى نەگىزىندە ءتيىستى اقپاراتتاردى بەرىپ وتىراتىن بولامىز», دەيدى ۇكىمەت باسشىسى.
قارجى ءمينيسترى ەرۇلان جاماۋباەۆتىڭ سوزىنشە, اكتيۆتەردى قايتارۋدىڭ ەكى نۇسقاسى جۇمىس ىستەيدى.
«قازىر زاڭ كۇشىندە, كوميسسيا بىرنەشە رەت وتىرىس وتكىزدى. كاپيتالدى قايتارۋدىڭ ەكى نۇسقاسى بار – ەرىكتى جانە ءماجبۇرلى. بۇل رەتتە تىزىلىمگە ەنۋى مۇمكىن تۇلعا كوميسسياعا كەلىپ, ءوز ەركىمەن م ۇلىكتى قايتارا الادى. ونىڭ قانداي مۇمكىندىكتەرى بار؟ بىرىنشىدەن, ول وڭىرلەردەگى, مونوقالالارداعى ماڭىزدى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جوبانى تاڭداپ, قارجىلاندىرا الادى. بۇل وپتسيا زاڭمەن قاراستىرىلعان. نە بولماسا اقشالاي اكەلىپ: «مىنانشاسىن قايتاردىم, مىنانشاسىن ەلدەن الىپ كەتتىم, ول مىنانداي ەسەپشوتتا نەمەسە قوبديشادا, سونى قايتارىپ وتىرمىن» دەپ ايتا الادى. ول ءۇشىن ارنايى ەسەپشوت اشتىق. ءۇشىنشى نۇسقا – م ۇلىكپەن نەمەسە اكتسيالارمەن, وبليگاتسيالارمەن نەمەسە باعالى قاعازدارمەن قايتارۋ. وسى ماقساتتا ءبىز ونى باسقاراتىن ارنايى كومپانيا قۇردىق», دەدى مينيستر.
ءماجىلىس دەپۋتاتى ەرلان سايروۆتىڭ ايتۋىنشا, زاڭدا زاڭسىز ساتىپ الىنعان اكتيۆتەردى قايتارۋدىڭ ناقتى مەحانيزمى بار.
«ەگەر مەملەكەت بۇل اكتيۆتىڭ زاڭسىز ساتىپ الىنعانىن دالەلدەسە, ونى الىپ قويۋعا بولادى. سوندىقتان بۇل – زاڭ تۇرعىسىنان وتە ماڭىزدى. ناقتى زاڭدىق مەحانيزم بار. مەنىڭ ويىمشا, بۇل زاڭ قاجەت. بۇل – ەل حالقىنىڭ باسىم بولىگىنىڭ تىلەگى. ءبىز ايماقتارعا بارعان كەزىمىزدە تۇرعىندار كەيبىر ادامداردىڭ «كولەڭكەلى» جولمەن تابىلعان اكتيۆتەرى بار ەكەنىن, ولاردىڭ قاشان قايتارىلاتىنىن سۇرايدى. بۇل قوعامنىڭ الەۋمەتتىك جانە ادامگەرشىلىك ادىلەتتىلىككە قاتىستى تۋىنداعان جاپپاي سۇراعىنا جاۋاپ دەپ ويلايمىن», دەيدى دەپۋتات.
قازىرگە دەيىن جالپى قۇنى شامامەن 1 تريلليون تەڭگە تۇراتىن قۇندى اكتيۆتەر – كاپيتال, جىلجىمايتىن جانە جىلجيتىن قىمبات م ۇلىك, كوممەرتسيالىق نىساندار, اكتسيالار, كاسىپورىندار, جەرلەر, باعالى مەتالدار مەن اسىل تاستار مەملەكەتكە قايتارىلدى. سونىڭ شامامەن 600 ميلليون دوللارى شەتەلدەن اكەلىندى. قارجى مينيسترلىگىنىڭ حابارلاۋىنشا, 2024 جىلى ۇلتتىق زاڭناما تاعى وزگەرىپ, بۇدان بىلاي شەت مەملەكەتتەرمەن اراداعى سوماسى 50 مىڭ دوللاردان اساتىن ۇساق وپەراتسيالار دا باقىلاۋ نىساناسىنا ىلىنبەك. ۇلتتىق بانك قاراجات كولەمى 50 مىڭ دوللاردان اساتىن وپەراتسيالار تۋرالى قارجى مينيسترلىگىن قۇلاقتاندىرىپ وتىرادى.
باس پروكۋرور بەرىك اسىلوۆتىڭ ايتۋىنشا, كوميتەت شەتەلگە شىعارىلعان اكتيۆتەردى ىزدەۋ, زاڭسىز سحەمالاردى اشكەرەلەۋ ءۇشىن ءتىپتى جاساندى ينتەللەكت پەن IT تەحنولوگيالاردى دا قولدانۋعا دايىن.
