رۋحانيات • 01 قاراشا, 2024
ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ جانىنداعى «ەۋرازيا تاريحى جانە مادەنيەتىن زەرتتەۋ» ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى, ۇعا قۇرمەتتى اكادەميگى ساتاي سىزدىقوۆ – كونە تاريح تاعىلىمىن بۇگىنگى يدەولوگيالىق نەگىزدەرمەن بايلانىستىرىپ جۇرگەن از عالىمنىڭ ءبىرى. ونىڭ ەڭبەكتەرىندە «قازىلىق» ۇعىمى ەرەكشە ورىن الادى. ءوزىنىڭ ايتۋىنشا, قازىلىق سوزىندەگى «قاز» ءتۇبىرىنىڭ «قازاق» اتاۋىمەن, تۇركى داۋىرىندەگى قازاق رۋ-تايپالارىنىڭ اتا-باباسى بولىپ تابىلاتىن قارلىق تۇركىلەرىمەن تىكەلەي بايلانىسى بار. «قازىلىق ەتۋ» – كەزىندە قازاق مەملەكەتتىلىگىنىڭ باسقارۋ ينستيتۋتى بولعانى تاريحتان بەلگىلى. ونىڭ بەر جاعىندا ءوزى تۋىپ-وسكەن جەرى – قارقارالى ءوڭىرى دە وتكەن زامانداردا «قازىلىق» دەپ اتالعان. ءحVىىى عاسىردا سۋىرىپ سالما اقىن كۇدەرىقوجا كوشەك ۇلى «قارقارالى – قازىلىق», جاتاتۇعىن جازىلىپ» دەپ وسى وڭىرمەن قوشتاسقان.
اباي • 10 تامىز, 2024
اباي حاكىمدىگىمەن, ويشىلدىعىمەن, ەل بيلەۋ ونەگەسىمەن, اقىندىق, كومپوزيتورلىق, اۋدارماشىلىق, شەشەندىك-تاپقىرلىق ونەرىمەن ايرىقشالانادى. اباي قۇبىلىسى دەگەنىمىز – رۋحتار الەمى («رۋح – راببىمنىڭ قۇپياسى»), سىرلار دۇنيەسى, كوركەم ويلار عاجاپستانى.
رۋحانيات • 05 ءساۋىر, 2023
اقاڭنىڭ ءدارىسى, سماعۇلدىڭ تورەلىگى, مىرجاقىپتىڭ داۋىسى
ۇلت تاۋەلسىزدىگى, نامىسى, مۇراتى جولىندا جان الىسىپ, جان بەرىسكەن الاش قايراتكەرلەرى احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ, مىرجاقىپ دۋلات ۇلىنىڭ, سماعۇل سادۋاقاس ۇلىنىڭ تۇلعالىق بولمىسى, ساناتكەرلىك قىزمەتى, ۇستازدىق, بىلىمدىلىك مادەنيەتى, شەبەرلىگى, ويلاۋ, سويلەۋ, دانالىق دەڭگەيى, ۇشقىرلىق قابىلەتى ەلشىلدىكتىڭ ەرەن ۇلگىسى دەر ەدىك.
تاريح • 02 ناۋرىز, 2023
بۇقار جىراۋدىڭ دانالىق عيبراتناماسى
اتا تاريحىمىزدا سىرىم دات ۇلى (1783-1791 ج.), يساتاي-ماحامبەت (1836-1837 ج.), كەنەسارى قاسىم ۇلى (1837-1847 ج.) باستاعان ۇلت-ازاتتىق كوتەرىلىستەر ۇلتىن سۇيگەن جىراۋلاردىڭ جۇرەگىن جايىنداي تۋلاتىپ, ۇلت, زامان, ۋاقىت اتىنان جانارتاۋداي كۇركىرەپ, سەس ءسوزىن سەلدەتكەن-ءدى. ۇلت-ازاتتىق يدەيانى – ەڭ باستى, ەڭ نەگىزگى وي قازىعىنا, قۋاتتى سارىنعا, الەۋمەتتىك-فيلوسوفيالىق مازمۇنعا اينالدىردى. اسىرەسە بۇقار جىراۋ ونەرناماسى زاماننىڭ ءتىلى, ءۇنى, سىرى دەۋگە لايىق. اكادەميك-جازۋشى ءسابيت مۇقانوۆ «قازاقتىڭ ءحVىىى-ءحىح عاسىرداعى ادەبيەتىنىڭ تاريحىنان وچەركتەر» دەيتىن كىتابىندا (1942): «بۇقاردىڭ سوزدەرى ءحVىىى عاسىرداعى قازاق تىرشىلىگىنىڭ ەنتسيكلوپەدياسى» دەپ جازادى. راس ءسوز, جاندى پىكىر.
قازاقستان • 15 اقپان, 2022
حالىقتىڭ قادىر-قاسيەتىن, ءداستۇرى مەن تاجىريبەسىن, پالسافالىق, الەۋمەتتىك كوزقاراسىن, قاھارماندىق رۋحىن, اتا كاسىبىن, ءتىلىن, ءدىني, دانالىق قاعيداتتارىن, تۇرمىس-تىرشىلىگىن, مادەنيەتىن, ونەرىن, مىنەزىن جەتە تۇسىنبەيىنشە, كورەگەن, بەكزات, نامىستى كوشباسشى اتانۋ قيىن.
اباي • 18 قاراشا, 2020
اكادەميك الكەي مارعۇلان ۇلى سۋرەتكەر, كلاسسيك جازۋشى مۇحتار اۋەزوۆكە ەرىپ, 1924 جىلى شىڭعىستاۋدا بولعانىندا ۇشان-تەڭىز اسەرگە بولەنىپ, قىزىقتى اڭگىمەلەر ەستىپ, اباي تۋىپ-وسكەن ورەلى جۇرتتىڭ «ۇلكەنى دە, كىشىسى دە ويعا باتقان, تۇڭعيىق, وزگەشە تىڭداۋشىلاردىڭ الدىندا «دانىشپان قاريالارى شالقىعان ويلارىن تەبىرەنتە سالماقپەن قۇيىلتىپ وي قوزعاپ, تولعاۋلارمەن, تەرمەلەرمەن ادامدى ەرىكسىز وزىنە تارتىپ, كەيدە ءسوز اراسىندا اتاقتى ويشىلداردان مىسال كەلتىرىپ وتىراتىنىن» تەبىرەنە جازادى.
اباي • 02 قاراشا, 2020
«وسى ولەڭ – وقيتۇعىن دۇعام مەنىڭ»
ءسوز دەگەنىمىز – گارمونيا, فيلوسوفيا, ماگيا, ەنەرگيا, تانىم, پايىم. «جاقسى ءسوز جاقسى تەرەك ءتارىزدى, ونىڭ تامىرى تەرەڭدە بولادى دا بۇتاقتارى اسپان بويلاپ كەتەدى. دەمەك, ول قۇداي امىرىمەن مەزگىل-مەزگىل جەمىس بەرىپ تۇراتىن قاسيەتتى تەرەككە ۇقسايدى», دەيدى قۇران. مۇحاممەد (س.ع.س.) حاديس شاريفىندە «سوزدە سيقىر بار, ال ولەڭدە – دانالىق», دەيدى. سوپىلىق پوەزيانىڭ كورنەكتى وكىلى, ءدىنتانۋشى, امبەباپ دارىن ءماشھۇر ءجۇسىپ كوپەي ۇلى «حالىق ءتىلى – قۇداي قالامى» دەيتىن ءتۇيىندى پىكىر ايتادى.
ادەبيەت • 27 قازان, 2020
باعزى زاماندا قىتاي ويشىلى كونفۋتسي: «كiتاپ وقىعانىڭدى عانا بiلiپ, وي جۇگiرتكەندi بiلمەگەن ادام وقۋدان وڭاي جالىعادى» دەگەن. حاندىق زامانىنىڭ اتاقتى جىراۋى شالكيiز: «سويلەسiن قالام سىرىمدى, تىڭداسىن الەم جىرىمدى» دەپ ۇرانداعان. سوندا ايتقىش يمپروۆيزاتور, جورىقشى جىراۋ قالام, قارا سيا, اق قاعازدى پايدالانعان, «الىس جەردەن ءمورلi شۇبار حات» العان. ءريمنىڭ اتاقتى شەشەنi تسيتسەرون: «قالام – ەڭ جاقسى ۇستاز, جازىلعان ءسوز تاپ قازiر ويلاعان سوزدەن ارتىق» دەپ ناقتى كورسەتiپتi. اللانىڭ كiتابى قۇران كارiمدە: «وقى: جاراتقان يەڭنiڭ اتىمەن وقى! وقى! سەنiڭ ءتاڭiرiڭ – ەڭ ارداقتى! ول قالاممەن جازۋ ۇيرەتتi. ول ادامزاتقا بiلمەگەن نارسەسiن ۇيرەتكەن» دەپ جازىلعان ء(ال-الاق سۇرەسi, 1, 3-5 ايات). سوندا ادامزاتتىڭ رۋحاني جەتiلۋiنە, وركەندەۋiنە وقۋ, جازۋ, قالام ۇستاۋ, سيانى پايدالانۋ كەرەكتiڭ كەرەگi ەكەن.
اباي • 25 تامىز, 2020
«جiگiتتەر, ويىن ارزان, كۇلكi قىمبات»
ابايدىڭ شىعارماشىلىق ونەرناماسىندا ءوزiنiڭ ۇستانىمىن, كوزقاراسىن تانىتاتىن ء«سوز ساراسى», ء«سوز مايى», ء«سوز ءمانiسi», «شىن ءسوز», «قاسيەت تۇتىپ, ويعا ۇمتىل, قان قايناپ, قۋات ەگiلسiن!», «قۋاتى كۇشتi نۇرلى ءسوز», «تازا ويلا», ء«سوزدiڭ شىنى», «اقىل ءسوز», «جاقسى ءسوز» دەيتiن كەسەك-كەسەك, لەك-لەك ماعىنالى ۇعىمدار اقىن پوەزياسىنىڭ اسىل سيپاتتارىن ايقىن تانىتادى.
اباي • 27 اقپان, 2020
اباي «كامالاتتى شەبەرلىك» حاقىنداعى پىكىرلەرىمەن بولىسەدى. تابيعات – وقۋلىق. تابيعات – قازىنا. تابيعات – سۋرەتحانا, ياعني قيساپسىز بوياۋلار مەن دىبىستار دۇنيەسى. جاھان «جۇرگىزىپ قويعان ساعات سياقتى» دەسەدى. تابيعاتتى 1) تىڭداۋ 2) وعان باعىنۋ, تاعىلىم الۋ 3) اقىل جۇمساپ, قۇرمەتتەۋ پارىز. وندا عاجايىپتى ۇلى ۇيلەسىم, كوركەمدىك كەلىسىم بار. ىشكى گارمونيا قاتاڭ ساقتالعان, اقىل-وي قۋاتى شامالاي المايتىن, جاندى-جانسىز دۇنيەنىڭ قۇرىلىمىندا امبەباپ ءوزارا ارەكەتتەستىك بار, مىڭداعان, ميلليونداعان بايلانىستار مەن قارىم-قاتىناستار جۇيەسى بار.
