دۇيسەنالى الىماقىن
دۇيسەنالى الىماقىن«Egemen Qazaqstan»
142 ماتەريال تابىلدى

عىلىم • 18 ءساۋىر, 2025

پروفەسسور گريننىڭ شاكىرتى

جاڭاشىل عالىمداردىڭ ەڭبەكتەرى ارقىلى ءبىز الەمدى باسقاشا تانيمىز. بۇل ءۇردىس قازاق عالىمدارىنا دا ءتان. بولاشاعىنان ۇلكەن ءۇمىت كۇتەتىن سونداي جاس عالىمنىڭ ءبىرى – فوتوەلەكترلىك جانە بالامالى ەنەرگەتيكا سالاسى بويىن­شا PhD نۇرسۇلتان مۇساحان ۇلى.

مەرەكە • 10 ءساۋىر, 2025

ناۋرىز مەرەكەسى ۆاشينگتوندا تويلاندى

سان عاسىردان بەرى كەلە جاتقان ناۋرىز مەرەكەسى قازىرگىدەي گۇلدەنگەن زاماندا الەمدەگى الپاۋىت ەلدەردىڭ استانالارىندا دا تويلانىپ جاتقانى سۇيسىندىرەدى.

الەم • 09 ءساۋىر, 2025

ۇلتتى تانۋ مەن تانىتۋ

شەتەلدە جۇرگەن ءار قازاق تۋعان حالقىنىڭ ەلشىسى بولۋى كەرەك. ولار كۇندەلىكتى ءىس-ارەكەتىندە, ءسوز-سويلەمىندە, وتباسى سال­تىن­دا قازاقتىڭ مادەنيەتىن, ءداستۇرىن باسقالارعا تانىس­تىرا الاتىن بولسا قۇبا-قۇپ. وسى تۇستا ويىما جاپوندار قالاي ءوز مادەنيەتىن وزگەلەرگە تانىتا الدى دەگەن زاڭدى ساۋال كەلدى. ءوز ويىمدى بىلاي تارقاتتىم. جاپوندار مادەنيەتىن الەمگە تانىتۋدا بىرنەشە نەگىزگى فاكتورعا سۇيەندى. ولار ءداستۇر مەن زاماناۋي تەحنولوگيا­نى ۇيلەستىرە وتىرىپ, ۇلتتىق ەرەكشەلىگىن جاھاندىق دەڭگەيدە ناسيحاتتادى.

سۇحبات • 08 ءساۋىر, 2025

سەرىك مەيىرمانوۆ: جاپون جۇرتىنان ۇيرەنەرىمىز كوپ

قاداۋ-قاداۋ عاسىرلاردان بەرگى بابالاردىڭ ءۇمىتىن جالعاعان كوشەلى ۇرپاقتىڭ جاڭا زاماندا عىلىم مەن بىلىمگە ىنتىزار بولۋى دا زاڭدىلىق. تاعىلىمدى جۇرتپەن تەرەزەمىز تەڭەسۋ ءۇشىن ەڭ الدىمەن بىزگە كەرەگى عىلىم. سول ءۇشىن دە ۇلى اباي «عىلىم تاپپاي ماقتانبا» دەسە, ونىڭ ءتول شاكىرتى شاكارىم قۇدايبەردى ۇلى «عىلىمسىز ادام – حايۋان» دەپ اشىق ايتتى. ال وسىدان كەيىن عىلىم جولىن قۋماۋعا قازاق بالاسىنىڭ قانداي قاقىسى بار؟ جاقىندا جاپونيادا جيىرما جىلدان بەرى تۇرىپ جاتقان سەرىك مەيىرمانوۆ سول ەلدەگى ريتسۋمەيكان ازيا-تىنىق مۇحيتى ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ (APU) ۆيتسە-پرەزيدەنتى لاۋازىمىنا تاعايىندالعانىن ەستىدىك. مۇندايدا بابالارىمىز «بوركىمىزدى اسپانعا اتىپ قۋاندىق» دەيدى ەمەس پە. شىنى كەرەك, ءبىز دە سويتتىك. سويتتىك تە, كۇنشىعىس ەلىندەگى عالىمعا كۇن قۇرعاتپاي قۇتتى بولسىن ايتىپ, كوكەيىمىزدە جۇرگەن ساۋالدارعا جاۋاپ الدىق.

سۇحبات • 03 ءساۋىر, 2025

اقتاۋ شاھارىنىڭ مارتەبەسى بيىكتەيدى

قارت كاسپيدىڭ جاعاسىنداعى مەرۋەرت قالا اقتاۋ ءتۇبى ءبىر تۇركى جۇرتىنىڭ مادەني استاناسى اتىنا يە بولعالى بەرى اتالعان ءوڭىر تۋرالى كوپ جازىلدى. ەندى, مىنە, ساناۋلى كۇندەردەن كەيىن اقتاۋدا توي باستالادى. تۇركى الەمىنىڭ مادەني استاناسى سالتاناتتى تۇردە اشىلادى. وسىعان وراي كاسپي تەڭىزىنىڭ جاعالاۋىنداعى ىنجۋدەي قالاعا حالىقارالىق تۇركسوي ۇيىمىنىڭ باس حاتشىسى سۇلتان راەۆ كەلەتىنىن ەستىپ, حابارلاسىپ, از-كەم اڭگىمەلەسكەن ەدىك.

جانساراي • 02 ءساۋىر, 2025

دەگدار ءسوز يەسى

تامىرى تەرەڭ تاريحىمىزدىڭ ارعى-بەرگىسىنە كوز جۇگىرتسەك, ءبىزدىڭ رۋحىمىزدى مىزعىتپاي ۇستاپ تۇرعان قۇدىرەتتى ءسوز ەكەن. وسى ءۇش ارىپكە تۇتاس عالامنىڭ سيقىرى, جەتى قات كوك پەن جۇمىر جەردىڭ قۇبىلىستارى, ۇشقان قۇس پەن جۇگىرگەن اڭنىڭ تابيعاتى سىيىپ-اق تۇر. سىيماي قايتسىن, كۇللى جاراتىلىستىڭ شۋاعىن ءيىرىپ اكەپ الدىڭا جايىپ سالاتىن دا وسى حيكمەت بولسا شە؟

اباي • 01 ءساۋىر, 2025

اباي ينستيتۋتى ەل دانالىعىن تانىتسا يگى

بيىل الاش ارداقتىسى مىرجاقىپ دۋلات ۇلىنىڭ سوزىمەن ايتساق, «قاراڭعى زاماندا شىراق جاققان شامشىراق» اتانعان حاكىم ابايدىڭ تۋعانىنا 180 جىل تولىپ وتىر.

تاريح • 21 ناۋرىز, 2025

اعىلشىن ءدىندارلارى كەزىكتىرگەن قازاقتار

اعىلشىن تىلىندە جاريالانعان دەرەكتەردى وقىرمانعا ءدال جەتكىزۋ وڭاي ەمەس. قازاق ءتىلىنىڭ باي مازمۇنىنا, ءتىلدىڭ شۇرايلىلىعى مەن تابيعي بولمىسىنا جۇگىنۋگە تۋرا كەلەدى. اقش-تا تاعىلىمدامادان وتكەن تۇستا وسىنى ايقىن بايقادىق. ارليڭتون قالاسىنداعى ءۇيىمىزدىڭ استىندا جۇمىس ىستەۋگە ارنالعان جەكە كابينەتتەر بار ەدى. سول جەردە ءار كۇنى كەشتە 3 ساعات شاماسىندا وتىرىپ, كىتاپحانادان اكەلگەن ۇلتىمىزعا قاتىستى دەرەكتەرى بار ەسكى كىتاپتاردى زەردەلەيمىن. ەسىمىن ۇمىتقان ءبىر دانىشپاننىڭ «قولىنا جاقسى كىتاپ تۇسكەن ادامنىڭ جالعىزسىراۋى مۇمكىن ەمەس» دەگەنى وسىندايدا ويعا قۋات, بويعا كۇش قوساتىنى دا راس.

ۋنيۆەرسيتەت • 20 ناۋرىز, 2025

سۋپەركومپيۋتەردى تىزگىندەگەن

بىلتىر ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋني­ۆەرسي­تەتىنىڭ 90 جىلدىق مەرەيتويى اياسىندا ورتالىق ازيانىڭ قۋاتتى سۋپەركومپيۋتەرى وسى وقۋ ورنىنا ورناتىلدى. بازارگۇل ماتكەرىمقىزى – وسى قۇرىلعىنى ەمىن-ەركىن مەڭگەرىپ, ونىڭ قىرى مەن سىرىن ستۋدەنتتەرگە ۇيرەتىپ جۇرگەن بىلىكتى وقىتۋشىنىڭ ءبىرى.

ادەبيەت • 07 ناۋرىز, 2025

كۇن تۇبىنە جورتقان جىرلار

ۋاقىت ىلگەرىلەپ, زامان اۋىسقان سايىن قۇدىرەتتى پوەزيانىڭ كوشى دە سان ءتۇرلى تاراۋعا ءتۇستى. ال بۇگىندە «اركىمنىڭ تالاسى بار» ولەڭ ولكەسىندە ءار اقىن وزىنشە جورتىپ كەلەدى. ءبىر توبى كەشەگى ۇلىلار ءىز قالدىرعان قازاقى قارا ولەڭنىڭ جوتاسىندا تۇر. ەندى بىرەۋلەرى – «اق ولەڭ جازامىز» دەگەن توپتىڭ وكىلى. دەمەك قازىرگى ولەڭ ولكەسىندە اق پەن قارا دا قوسا ءجۇر. بۇل – ءوز الدىنا بولەك تاقىرىپ. ال ءبىزدىڭ ايتپاعىمىز, قازاق پوەزياسىنىڭ قارا ولەڭ كوشىندەگى تالانتتى اقىننىڭ ءبىرى – ەربول الشىنبايدىڭ پوە­زياسى حاقىندا.

ياندەكس.مەتريكا