ءبىلىم • 05 قاراشا, 2025

زەردەلى زەرتتەۋشى

150 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

كەيىنگى جىلدارى وتاندىق عىلىمداعى زەردەلى جاس زەرت­تەۋشى­لەردىڭ جەتىستىكتەرىنە ءتانتى بولاسىز. سولار­دىڭ ءبىرى – قازاق ۇلتتىق قىز­دار پە­داگو­­گي­كا­­لىق ۋنيۆەر­­­­سيتەتىنىڭ وقىتۋشىسى, حي­ميا سالا­سىنان PhD ءمولدىر ءابدىرايىموۆا.

زەردەلى زەرتتەۋشى

2018 جىلى قازاق ۇلتتىق قىز­دار پەداگوگيكالىق ۋنيۆەر­سي­تەتىنىڭ باستاماسىمەن قۇرىل­عان جاس پەداگوگ-عالىمدار قاۋىم­داستىعىنىڭ توراعاسى رەتىندە ءمولدىر راشيدقىزى ەلىمىزدەگى جاس زەرتتەۋشىلەردى ورتاق مۇددە توڭىرەگىنە توپتاستىردى. سونداي-اق ول بىلتىر پرەزيدەنت جانىن­داعى ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسى جانىنان قۇرىلعان جاس عالىمدار كەڭەسىنىڭ پرەزيديۋم مۇشەسى بولىپ سايلاندى.

بۇگىندە جاس عالىمنىڭ 50-گە جۋىق عىلىمي ماقالالارى وتان­دىق جانە حالىقارالىق بەدەلدى با­سىلىمداردا جارىق كوردى. ونىڭ ىشىندە «SCOPUS», «Thomson Reuters» بازالارىنداعى ماقالالار جانە عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگى ۇسىنعان جۋرنالداردا جاريالانعان ەڭبەكتەرى دە بار. وسىعان دەيىن ءتورت بىر­دەي يننوۆاتسيالىق پاتەنتتىڭ يە­گەرى, 4 ادىستەمەلىك قۇرال مەن 3 مو­­نو­گ­رافيانىڭ اۆتورى اتاندى. تالانتتى زەرتتەۋشىنىڭ جۇمىس­تارى حالىقارالىق عىلىمي قاۋىم­داستىقتا مويىندالىپ, «SCOPUS» بازاسى بويىنشا h-يندەكسى – 4-كە كوتەرىلدى.

م.راشيدقىزى ەلىمىزدەگى بىر­قاتار ماڭىزدى عىلىمي جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا ۇلەس قوستى. ونىڭ قاتىسۋىمەن كوپفۋنكتسيونال­دى ماگنيتتىك ماتەريالدار سينتەز­دەلىپ, مۋلتيفەررويكتەر كلاستارىنا قاتىستى جاڭا زەرتتەۋلەر جۇرگىزىلدى. ۋران ءوندىرۋ سالاسىنداعى تەحنولوگيالىق شە­شىمدەرگە ارنالعان بىرنەشە جوبا ونىڭ جەتەكشىلىگىمەن جۇزەگە استى.

جاس زەرتتەۋشىنىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدەگى تاجىريبەسى دە باي. تۇر­كياداعى يىلدىز تەحنيكالىق ۋني­ۆەرسيتەتىنىڭ بازاسىندا «ULAP» حالىقارالىق عىلىمي جو­­با­سى­نا قاتىسىپ, 3d-مەتالل كە­شەندى وك­سيدتىك ماگنيتتىك نانو­بولشەك­تەردى سينتەزدەۋ باعىتىندا زەرت­تەۋ جۇرگىزدى. بۇعان دەيىن ۇلىبري­تانياداعى كەمبريدج ۋنيۆەرسي­تەتىندە, رەسەيدەگى ءسىبىر فەدەرالدى ۋنيۆەرسيتەتىندە, وزبەكستان مەن رەسەيدىڭ الدىڭعى قاتارلى زەرتحانالارىندا تاعى­لىمدامادان ءوتتى.

«بولاشاق» باعدارلاماسى اياسىندا تۇركياداعى يىلدىز تەحني­كالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ نانو­ماتەريال جانە نانوتەحنولوگيا زەرتحاناسىندا عىلىمي زەرتتەۋلەر جۇرگىزدى. ونىڭ عىلىمداعى باعىتى – جاڭا يننوۆاتسيالىق نانوماتەريالداردى سينتەزدەۋ جانە فيزيكا – حيميالىق تالداما جۇرگىزۋ, ولاردىڭ ماگنيتتىك قاسيەتتەرىن زەرتتەۋگە ارنالعان. سونىمەن قاتار كۇردەلى وكسيدتى قوسىلىستار مەن كومىرتەكتى نانوتۇتىكشەلەر نەگىزىندە سۋتەكتى سينتتارىمەن اينالىسادى.

ءار ادامدا الۋان ءتۇرلى ارمان بولاتىنى راس. ال عالىمداردىڭ ارمانى تىپتەن باسقاشا. ءبىز كەيىپكەرىمىزدەن ءوز ارمانى تۋرالى سۇراعانىمىزدا, مىناداي جاۋاپ الدىق: «2016 جىلى ۇلىبريتانيا, كەمبريدج قالاسى, كەمبريدج ۋنيۆەرسيتەتى, كاۆەنديش زەرتحاناسىندا (Quantum Matter Group) پروفەسسور سيدحارت شانحەر (مون­تۋ) ساكسەنانىڭ جەتەكشىلىگى­مەن عى­لىمي تاعىلىمدامادان ءوت­­تىم. وسىندا كاۆەنديش زەرت­حاناسىنىڭ بازاسىنداعى عىلى­مي قۇرىلعى­لاردى كورىپ, قاتتى اسەرلەندىم. سوندا قازاق ۇلت­تىق قىزدار پەداگوگيكالىق ۋنيۆەر­سيتەتىندە دە وسىنداي عىلىمي بازا بولسا, وندا عالىمدارىمىز جۇمىس ىستەپ, وزدەرىنىڭ عىلىمي-زەرتتەۋ­لەرىن الەمگە ايگىلەسە دەپ ارما­ندادىم. ۋنيۆەرسيتەت باسشى­لى­عىنىڭ قولداۋىمەن وسى ار­مانىمدى ىسكە اسىرۋ ماقسا­تىن­دا ءوزىمنىڭ عىلىمي جۇمىسىم­دى ەكى جىلعا توقتاتىپ, بار كۇ­شىم­­دى عىلى­­مي ورتالىق اشۋعا ار­نا­دىم. بىل­تىر ءبىزدىڭ وقۋ ور­نىن­دا بىرنەشە باعىتتى قامتيتىن پانارالىق زەرتتەۋ­لەر ورتالىعى اشىلدى», دەدى ول.

عالىم ايتىپ وتىرعان پانارا­لىق زەرتتەۋلەر ورتالىعى – ءارتۇر­لى سالالار مەن عىلىمي باعىتتار­دى بىرىكتىرەتىن تەرەڭ زەرتتەۋ جۇر­گى­زۋگە باعىتتالعان. قازىر ورتا­لىق­تا «حيميا-بيولوگيا-فيزيكا» باعىتىنداعى ىرگەلى جانە قول­دانبالى عىلىمي زەرتتەۋلەر جۇر­گى­زۋگە نەگىزدەلگەن, بولاشاقتا باسقا دا باعىتتار قامتىلادى. وسى ورتالىقتا الداعى تاڭدا سپەكترلىك تالداۋ زەرتحاناسى, رەنتگەندىك فازا­لىق تالداۋ زەرتحاناسى, جاڭا ماتەريالداردى سينتەزدەۋ زەرتحاناسى, جاڭا ماتەريالداردى سينتەزدەۋ زەرتحاناسى, كۆانتتىق ماگنيتومەتريالىق زەرتتەۋلەر زەرتحاناسى سياقتى 9 عىلىمي زەرتحانا جۇمىس ىستەمەك.

ءبىر سوزبەن ايتقاندا, ءمولدىر راشيدقىزى – عىلىمعا جان-تانى­مەن بەرىلگەن زەرتتەۋشى عانا ەمەس, جاس عالىمدارعا جول نۇسقاپ جۇر­گەن تاجىريبەلى ۇستاز. ونىڭ تابان­دىلىعى, حالىقارالىق تاجىريبەسى عىلىمعا ادالدىعى ەلىمىزدەگى جاس بۋىنعا ۇلگى بولادى.

سوڭعى جاڭالىقتار