ادەبيەت • 12 قاراشا, 2024
ادەبيەت الەمىندە كەيدە ءبىر-بىرىمەن ۇندەس, رۋحتاس شىعارمالار كەزدەسىپ جاتادى. مۇنداعى نەگىزگى ماسەلە – قوعامدىق ويدىڭ, كەي ۇلتتاردىڭ بوستاندىققا, ادالدىققا ۇمتىلىسى جولىنداعى وقيعالارىنىڭ ۇقساس بولۋى وقىرماندى ويلاندىرماي قويمايدى. مىسالى, ءسىز « ۇلى گەتسبيدى» وقىپ وتىرىپ «بۇنداي وقيعالار قازاق دالاسىندا دا كوپ قوي» دەگەن ويعا قالۋىڭىز بەك مۇمكىن. اڭگىمە ونىڭ كوپتىگىندە ەمەس, قاشان, قالاي جازىلۋىندا. وي جۇگىرتە بەرسەك, ادەبي مايدانداعى ءبىرتالاي قالامگەر شىعارمالارىنان وقيعانىڭ بەرىلۋى, كەيىپكەردىڭ بەينەلەنۋى جاعىنان ءبىراز ۇقساستىق تابامىز. بۇگىنشە ءبىز قازاق اعارتۋشىسى, قالامگەر ىبىراي التىنسارين مەن امەريكالىق ء«بىرتۇرلى» جازۋشى دجەك لوندوندى ءبىر-بىرىمەن «سويلەستىرىپ» كورەلىك.
عىلىم • 08 قاراشا, 2024
«Scopus» عىلىم دامۋىنا قانشالىقتى اسەر ەتەدى؟
جاقىندا وي-ساناسىنىڭ وزىق قۋاتىمەن الەمدىك عىلىمعا, ەكونوميكاعا ولشەۋسىز ۇلەس قوسىپ وتىرعان يلون ماسك ەكى جاڭا ءونىمىن جۇرتشىلىققا تانىستىردى. ءبىرىنشىسى – جۇرگىزۋشىسىز جاڭا تۇرپاتتى كولىك, ەكىنشىسى – ءبارىن ىستەۋگە دايىن روبوت. وسىنى كورىپ ء«بىزدىڭ عىلىم قاي دەڭگەيدە؟» دەگەن ۇلكەن ساۋالدىڭ تۇڭعيىعىنا شىرمالىپ قالاسىڭ.
رۋحانيات • 07 قاراشا, 2024
رۋحاني قۇلدىراۋدىڭ اششى شىندىعى
قازىر الەمدەگى از حالىقتاردىڭ رۋحاني قۇلدىراۋعا ۇشىراۋى حاقىندا زەرتتەۋلەر ءجۇرىپ جاتىر. بۇل – بۇگىنگى جاھاندانۋ داۋىرىندە كوپتەگەن حالىق ءۇشىن ەڭ وزەكتى ماسەلەلەردىڭ بىرىنە اينالدى. ات توبەلىندەي از ۇلىستار وزدەرىنىڭ باي مادەنيەتىن, ءتىلىن, ءدىنىن جانە ۇلتتىق بولمىسىن جوعالتۋ قاۋپىمەن بەتپە-بەت كەلدى. باعزى زامانداردان بەرى ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتقان ءۇندىس پەن مادەني اسسيميلياتسيا بارىسىن باسىنان وتكىزگەن سولتۇستىك امەريكاداعى كوپتەگەن وسى تەكتەس تايپالار تاعدىرى بارىمىزگە بەلگىلى. سانى كۇن سايىن ازايعان كەيبىر تايپالاردا ءوز تىلدەرىندە سويلەيتىن ادامداردىڭ شوعىرى دا سيرەپ, ەڭ سوڭىندا ۇمىت بولىپ قالا بەردى.
قوعام • 01 قاراشا, 2024
الەۋمەتتىك جەلى ءبىزدىڭ ومىرىمىزگە ارالاسقالى ونىڭ پايداسى مەن زيانى تۋرالى دا ءتۇرلى كوزقاراس بار. قالاي دەسەك تە, ينتەرنەتتىڭ كۇندەلىكتى ءومىرىمىزدى وزگەرتىپ جاتقانىن جوققا شىعارمايمىز.
ميراس • 30 قازان, 2024
اقش زەرتتەۋىندەگى قازاق قولونەرى
وركەنيەتتىڭ ءبىر وزەگى ۇلتتىق ناقىشتاعى قولونەر بۇيىمدارى ەكەنىن قارت تاريحتىڭ ءوزى الدەقاشان دالەلدەپ ۇلگەردى. ەجەلگى زاماندا ءار حالىق وي-ساناسىنىڭ كۇشىمەن, اقىل-پاراساتىنىڭ كومەگىمەن حال-قادەرىنشە رۋحاني ۇمتىلىس جاساپ, مادەنيەت قالىپتاستىرۋعا نيەتتەندى. سونىڭ ناتيجەسىندە, الەمدى وزگەرتكەن جاڭا دۇنيەلەر جارىققا شىقتى. اتاربادان اۋەگە كوتەرىلگەن الىپ قۇسقا دەيىن (ۇشاق) ادامزات بالاسىنىڭ قانشاما اقىل-ويى جۇمسالعانىن زەردەلەۋدىڭ ءوزى ۇلكەن ەڭبەكتى قاجەت ەتەرى انىق.
تانىم • 29 قازان, 2024
فرانتسۋز عالىمى بەكماحانوۆتى نەگە ىزدەدى؟
دجوردج ۆاشيڭتون ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ گەلمان كىتاپحاناسىندا ساقتاۋلى تۇرعان وزگە باتىس ەلدەرىندە باسىلعان ەسكى كىتاپتاردا دا قازاققا قاتىستى دەرەكتەر جەتەرلىك. سونىڭ ءبىرى – 1959 جىلى پاريجدە جارىق كورگەن فرانتسۋز زەرتتەۋشىسى مارسەل ەگرەتاۋدتىڭ «شىعىس سوۆەت: قازاقستان, وزبەكستان, قىرعىزستان, تاجىكستان, تۇرىكمەنستان, ازەربايجان» اتتى ەڭبەگى. اتالعان كىتابىندا شىعىستانۋشى عالىم سول كەزدەگى كەڭەس وداعىنا قاراستى رەسپۋبليكالاردىڭ قوعامدىق-الەۋمەتتىك جاعدايى تۋرالى نانىمدى زەرتتەۋ جاساعانىن تۇسىندىك. ال بىزگە كەرەگى اتالعان كىتاپتاعى قازاققا قاتىستى دەرەكتەر ەدى.
قوعام • 22 قازان, 2024
مۇقاعاليدىڭ امەريكالىق وقىرمانى سول كۇنى ساباققا كەشىگىپ باردىم. كەشىككەن مەن ەمەس, ۆاشيڭتون مەتروسى ەدى. ءبىزدىڭ توپپەن كەزدەسۋگە كەلگەن امەريكالىق جۋرناليست ءسوزىن اياقتادى دا, ماعان قاراي بۇرىلدى. ء«سىز ولەڭ جازادى ەكەنسىز عوي, ماقاتاەۆتى بىلەسىز بە؟» دەپ ماعان قاراي جاقىندادى قارتاڭ ايەل. «بىلگەندە قانداي, كۇللى قازاق ول كىسىنىڭ ولەڭدەرىن جاتقا وقيدى», دەدىم.
عىلىم • 09 قازان, 2024
زەرتتەۋ نىساناسى – اقش-تاعى قازاق دياسپوراسى
الۋان تاعدىر جەتەلەپ, تورتكىل دۇنيەنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنە تارىداي شاشىلعان قازاقتىڭ ت ۇلىمدى ۇلدارى مەن بۇرىمدى قىزدارى بۇل كۇندەرى الەمنىڭ ءار ەلىندە ءبىلىم الىپ, ءتىپتى سوندا قونىس تەۋىپ, قىزمەت ەتىپ ءجۇر. ەلىمىز تاۋەلسىزدىگىن العاننان كەيىن شەتەلدەردەگى ەتنوستىق قازاقتاردىڭ سانى وسپەسە, كەمىگەن جوق. سول ءۇشىن دە كەزىندە شەتەلدەگى قازاقتاردى تاريحي وتانىنا قايتارۋ كۇن تارتىبىندەگى ماڭىزدى شارۋانىڭ بىرىنە اينالدى.
تانىم • 04 قازان, 2024
عاسىر بۇرىنعى دالا ءومىرى (اقش عالىمىنىڭ كوزىمەن)
«مىڭ ءولىپ, مىڭ تىرىلگەن» قازاقتىڭ تاعدىرى-تالايى تۋرالى اركىم ءوز شاماسىنشا تولعادى, جازدى, ايتتى. ال الپاۋىت ەلدەردە تۋىپ-ءوسىپ, ءوزىن عىلىمعا ارناعان تۇلعالاردىڭ قازاق حاقىندا قالام تەربەۋى, ىزدەنىس جاساپ, ونى عىلىمي اينالىمعا ەنگىزۋى, ارينە, قۇپتارلىق, قۋانارلىق جايت. ءبىزدىڭ قولىمىزعا تۇسكەن گارۆارد ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ مۇراعاتىندا ساقتالعان قازاق تۋرالى توپتاما سۋرەتتەر سايىن دالانىڭ توسىندە جۇرگەن حالقىمىزدىڭ كەي ساتتەرىن ەمىس-ەمىس ەسكە سالادى. وسىدان 97 جىل بۇرىن, ياعني 1927 جىلى تۇسىرىلگەن بۇل سۋرەتتەر وتكەن عاسىرداعى قازاقتىڭ قاز-قالپىنداعى بەينەسىن كورسەتىپ تۇر.
ادەبيەت • 28 قىركۇيەك, 2024
اۋەزوۆتىڭ امەريكالىق وقىرماندارى
دجوردج ۆاشينگتون ۋنيۆەرسيتەتىندەگى الەم ادەبيەتى تۋرالى كەزەكتى دارىستەن شىقتىق. قاراشا ايى دەمەسەك, قالانىڭ كەشى تىم سۋىق ەمەس. سىرت كوزگە ۆاشينگتون ستۋدەنتتەر قالاسى سياقتى بولىپ كورىنەدى. قاي كوشەگە, قاي بۇرىشقا قاراساڭ, توپ-توبىمەن جۇرگەن ستۋدەنتتەر شوعىرى. قاسىمدا بىرگە كەلە جاتقان جەتەكشىم, پروفەسسور پيتەر روللبەرگ: «بىلاي جۇرەلىك, انا جەردە پۋشكيننىڭ ەسكەرتكىشى بار, سونىڭ قاسىنداعى ورىندىققا وتىرىپ, از-كەم اڭگىمەلەسەلىك», دەدى. دىتتەگەن جەرىنە باردىق. شىنىمەن دە, انادايدا پۋشكيننىڭ الىپ تاس-بەينەسى قاسقايىپ تۇر.
