كورمە • 24 قازان, 2023
«تۇركىستان ەكى دۇنيەنىڭ ەسىگى عوي», (ماعجان) ياعني ەكى دۇنيەنىڭ قاقپاسى ەكەنىن ايگىلەگەندەي كورمە رەسپۋبليكا كۇنى مەن تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنىڭ 10-مەرەيتويلىق سامميتىنە وراي ۇلتتىق مۋزەيدە ءوتتى. مۇندا قازاق حاندىعىنىڭ عانا ەمەس, ۇلى تۇران, تۇركى ەلدەرى ورتالىعىنىڭ تامىرلى تاريحىنان سىر شەرتەتىن جادىگەرلەر كىمدى بولسىن بەيجاي قالدىرا قويماس.
ادەبيەت • 19 قازان, 2023
كوكتەمدە قار سۋى قايتا, جىلقىنىڭ جونى كۇنگە ءبىر قىزىپ, ءتىسىن كوككە ەندى قاداي بەرگەندە جەلقۇرساق ايعىر مىنگەندەر جاقسى بىلەدى. جانۋار جاي تۇرعاندا قالاي بيلەپ, ءبىر قىرىنداپ جۇرەتىنىن. باسىن قاقشيتا قۇلاعىن تىگىپ العان بەستى ايعىر جۇرمەي-اق ءتورت اياعىنان بيلەپ بارا جاتادى. ونىڭ شوق باسقانداي الشىسىنان تۇسكەن, ءتۇسىپ وتىرعان اياق الىسىنان ارىنىن سەزەرگە كەرەك. مىنگەن بويدا تۋلاپ الا جونەلگەن شۋ اساۋ تاي-قۇناننىڭ ءارى-بەرى تارتقانى جاي دەلبەڭباي بولىپ قالادى. مەيلى, شۋ اساۋ بولسا دا. ال كىسىنەسە دەمى وكپە-باۋىرىن, جۇرەگىمەن قوسا سىرتقا اتىپ جىبەرەردەي الگى بەستى ايعىردىڭ ورنىنان قوزعالىپ كەتكەنىنىڭ ءوزى جەر تەڭسەلىپ كەتكەندەي اسەر ەتەدى. ونى ۇستاپ, تىزگىندەپ وتىرۋدا وڭاي ەمەس. تۋرا سول سياقتى اسەردى شىعارما وقىعاندا دا بايقاۋعا بولادى. الىپتاردىڭ كەسەك تۋىندىلارى وقي باستاعاندا ءتورت اياعىن تەڭ باسقان تارلانداي ارنالانىپ, جانىڭدى ۇلى باستاۋلارعا الا جونەلەدى. تاۋ تەڭسەلىپ كەتكەندەي, جەر قوزعالىپ, جازىق اعىپ, قۇم كوشىپ بارا جاتقانداي. جازدىگۇنى كوز ۇشىنداعى تاۋلاردى ساعىم كوتەرىپ اكەتكەندەي, تۇرا-تۇرا زەرىككەن دۇنيە ءبىر ساتتە قوزعالا بارادى. سولاردىڭ اراسىنان ارنا تاۋىپ عۇمىرلار كوشەدى. داۋىرلەر قۇلاعىن قىلتيتىپ, عاسىرلاردىڭ جۇگى سىز بەرەدى.
تانىم • 28 قىركۇيەك, 2023
«شىڭعا شىق – ولگىڭ كەلسە ەگەر, شىڭعا شىق – ولگىڭ كەلمەسە» دەپ اياقتالادى جۇماتاي جاقىپباەۆتىڭ ءبىر ولەڭى. بۇل قانداي شىڭ؟ ءبىر شىڭعا شىقسا, ەكىنشىسىن باعىندىرعىسى كەلىپ تۇراتىن ادام ەمەس پە؟ جۇرەگىن قۇدايعا بايلاعاندارعا شىڭ دا كۇلكىلى بولىپ قالۋى مۇمكىن. ويتكەنى بۇل دۇنيەدەگى ولشەم مەن مەجەنى بەلگىلەۋشىلەردىڭ كوبى جۇمىرباستى پەندە. سوندىقتان بەلگىلى ءبىر دەڭگەيگە بارعاندا كەيبىر شىعارمالار بۇلدىراپ كەتە بارادى. بىلايشا ايتقاندا, «قۇيرىعىن» ۇستاتپاي ءارتاراپتانىپ, ناقتى بىردەڭە دەپ ايتۋ قيىنعا سوعادى. ونى اۆتور ءبىلىپ, بالكىم بىلمەي ىستەدى. ويتكەنى ادام ۇستاعانىمەن, قالامدى بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە ءبىر قۇدىرەتتىڭ تەربەيتىنىن جوققا شىعارۋعا بولمايدى. اۆتور ويلاماعان جەردەن بۇرىلىس جاساپ, بۇرىلىسىنان قۇبىلىس تۋىپ, سونىسىنا كەيىن ءوزى دە سەنبەي قاراپ وتىرۋى كادىك.
قوعام • 20 قىركۇيەك, 2023
و زاماندا, بۇ زامان ءبىزدىڭ قوعام دومبىرانى داۋعا اينالدىرادى دەپ كىم ويلاعان؟ ايتەۋىر جاز ورتاسىندا الەۋمەتتىك جەلىنى شۋلاتقانىن ۇمىتا قويعانىمىز جوق. ىلە-شالا, مىنە, كەشە عانا «دومبىرا حارام» دەپ كەرگىگەن ءدىني جات اعىمداعىلار الەۋمەتتىك جەلىنى تاعى شۋلاتتى.
ادەبيەت • 18 قىركۇيەك, 2023
«اسەتتەي سال ءان سالساڭ...» دەپ باستالاتىن ءاننىڭ بىرنەشە نۇسقاسى بار. اسەت اندەرى ارقا جەرىنەن قانات قاعىپ, مىناۋ سەمەي, سوناۋ جەتىسۋ مەن قازىر ارعى بەتتە قالىپ قويعان قازاق ولكەلەرىنە تۇگەل جايىلعان ۇلت ونەرىنىڭ اسقاق بەينەسى دەسە بولعانداي. كەزىندە قازاق ءان ونەرىنە قاتىستى ماڭىزدى حابارلار مەن باعدارلامالار, ۇلكەن ءان بايقاۋلارى اسەت ءانىنىڭ اتىمەن ء«ىنجۋ-مارجان» اتالىپ جاتتى. قازاق ونەرىنىڭ الىبى جيىپ الىڭدار دەگەندەي ۇلت مادەنيەتىنىڭ نەبىر ءىنجۋ-مارجاندارىن تاستاپ كەتتى سوڭىنا.
زەردە • 05 قىركۇيەك, 2023
بۇرىنعى بيلەردەن قالعان ء«ادىل ادام ەل باستار» دەگەن ءسوز بار. اسىلىندە قايراتكەر تۇلعا ەل تانىعان اقىن يا جازۋشى, الدەبىر بەلگىلى ادام بولۋى شارت ەمەس. جۇرەگى تازا, كوڭلى اق, قايراتتى, ادىلەتسىزدىككە جانى توزبەگەن ەرجۇرەكتىڭ ءبىرى تاشمۇحامەت بەيسەنباەۆتى بىرەۋ بىلسە, بىرەۋ بىلمەيدى, ارينە. اقمولا جۇرتىنا سىڭىرگەن ەڭبەگىنەن بولەك, بۇل كىسىنىڭ ءومىرى ەكى تۇلعاعا قاتىستى ەستەلىكتى تىرىلتەدى. ساكەن سەيفۋللين ءھام جۇمابەك تاشەنوۆ تۋرالى.
ادەبيەت • 21 تامىز, 2023
جىرشىلىق ونەردىڭ مارتەبەسى قانداي؟
«كومەكەي اۋليە» دەگەن ءسوز بار. بۇل بۇقار جىراۋعا قاتىستى ايتىلعان. كومەيى بۇلكىلدەپ سويلەگەندە اۋزىنان التىن توگىلگەندەي, ايتقانى كەلىپ وتىرادى ەكەن. سونىمەن قاتار قازاق دالاسىندا كومەيىن بۇلكىلدەتىپ قويىپ تاڭدى تاڭعا ۇرىپ جىر ايتاتىندار بار. ونى تۇما باستاۋىنان تارتساڭىز, تومدارعا جۇك.
رۋحانيات • 31 مامىر, 2023
ءماشھۇر-ءجۇسىپتىڭ تاعىلىمدى مۇراسى
بۇل, ارينە, قازاق رۋحانياتى ءۇشىن جاڭالىق قانا ەمەس, جەتىستىك بولۋى دا مۇمكىن. ءماشھۇر-ءجۇسىپ كوپەي ۇلى شىعارمالارىنىڭ جاڭا بەس تومدىق تاڭدامالىسىن «سەنىمەن بولاشاق» رەسپۋبليكالىق اتا-انالار قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ قۇرىلتايشىسى, ۇلت جاناشىرى نۇركەن اسانوۆتىڭ باستاماسىمەن قۇراستىرىپ, باسپاعا دايىنداپ بەرگەن اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتىنىڭ عىلىمي ماماندارى. بۇگىن ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن ەسكە الۋ كۇنى ورايىندا وتكەلى تۇرعان 5 تومدىق تۇساۋكەسەرى – پاتشا وكىمەتى تۇسىندا دا, كەڭەس وكىمەتى تۇسىندا دا ءدىني تۇرعىدان مانسۇقتالعان ماشەكەڭنىڭ رۋحى الدىنداعى ۇرپاعىنىڭ تاعزىمى, تاۋبەگە كەلۋى دەر ەدىك.
جانۋارلار • 18 مامىر, 2023
ارقا جايلى بولماي تۇر كيىكتەرگە...
اق كيىكتەردى العاش كورۋىم. پويىزبەن ءوتىپ بارا جاتىپ كوزدەن تاسا بولعانشا اڭداپ ۇلگەردىم. كيىكتەر جالتاڭ-جالتاڭ ەتىپ جايىلادى ەكەن. باسىن وڭدى-سولدى شۇلعىعاندا, اۋادا جەڭىل قالقىپ جۇرگەندەي سۇيكىمدى كورىنەدى. ناۋرىزدىڭ 21-ءى كۇنى قاراعاندى وبلىسىنداعى داريا مەن بۇرما اۋىلىن باسىپ وتەتىن تەمىرجول بويىندا جالتاڭ-جالتاڭ ەتىپ جايىلىپ ءجۇردى. ىشىندە ءمۇيىزدى تەكەسى بار. مۇنداي سۇلۋ جاراتىلىستى كورسەمشى! جەر الاشابىر, ءبىر جەردە بار, ءبىر جەردە قار جوق. سوندا جايىلىپ جۇرگەن كيىكتەردى كورىپ قۋانعان جۇرەگىم, وتكەندە جاڭاارقانىڭ جازىعىندا شاشىلىپ قالعان بوكەندەردىڭ ولەكسەسىن كورىپ كۇل-پارشا بولدى.
مادەنيەت • 15 مامىر, 2023
قازىر كورەرمەن قاۋىم استاناداعى ۇلتتىق مۋزەيدىڭ اۋزى-مۇرنىنان شىعىپ تۇر. مۇندا اتاقتى سۋرەتشى, «پاراسات» وردەنىنىڭ يەگەرى الپىسباي قازىعۇلدىڭ «كوكتەمگى سامعاۋ» اتتى كورمەسى ءوتىپ جاتىر. مامىردىڭ باسىندا سۋرەتشى ارتىنىپ-تارتىنىپ الماتىدان استاناعا جەتكىزگەن 140 كارتيناسىنا كوز سۋارىپ جۇرگەندەر دە از ەمەس. ءبىز دە سول قاتاردان تابىلىپ, كوركەم تۋىندىلاردى كوزبەن «جۇتىپ» قايتپاق ەدىك, الايدا ۇلت پەن جۇرتتىڭ بولمىسى مەن تۇرمىسىنان سىر شەرتكەن بوياۋلار ءبىزدى «جۇتىپ قويعان» سىڭايلى.
