جادىگەر • 26 ناۋرىز, 2024
قازاقتىڭ تۇسىنىگىندە ۇلۋ دەگەن – تەڭىزدە تىرشىلىك ەتەتىن جۇمساق دەنەلى ومىرتقاسىز جاندىك. باسقاشا ايتقاندا, قۇرتتىڭ ءبىر ءتۇرى. ادامدار ونىڭ سىپىرىلىپ قالعان ساۋىتىن تەڭىز تۇبىنەن تەرەدى. قاتتى ساۋىتتى قۇلاعىڭىزعا توسساڭىز ەرەكشە ءۋىل ەستىلەدى. ال ۇرلەسەڭىز كەرنەي دىبىسى شىعادى.
وقيعا • 22 ناۋرىز, 2024
1998 جىلدىڭ كوكتەمى. بۇرىنعى وبلىس ورتالىعى اقمولا رەسپۋبليكا استاناسى اتانىپ, ابىر-سابىر بولىپ جاتقان كەز. جان-جاقتان جينالعان ءبىر توپ جۋرناليست «استانا اقشامى» شاڭىراعىنان پانا تاپقان ەدىك.
تانىم • 22 ناۋرىز, 2024
كۇنتىزبەلىك ەسەپ بويىنشا ۇلۋ جىلى كۇللى عالامنىڭ قاقپاسىن اشىپ كىردى. بۇل جىل تۋرالى حالقىمىزدىڭ اۋىزەكى فولكلورىندا: «اياڭداپ بەسىنشى جىل ۇلۋ كەلەر, سىپايى كوڭىلىڭە جىلۋ كەلەر, ماۋسىمدا بەرەكەسىن مول عىپ بەرىپ, كوڭىلدى جابىرقاتپاي ءتۇزۋ كەلەر» دەيتىن ءبىر شۋماق بار. وسىعان قاراعاندا, جاڭا جىل – جارقىن كۇندەردىڭ باستاۋى, جاقسىلىق پەن جايلىلىقتىڭ بەكەم تۇراعى, بەرەكە مەن بىرلىكتىڭ تۇنىق بۇلاعى بولار دەگەن ءۇمىت مول.
جادىگەر • 14 ناۋرىز, 2024
كۇيىك حان (گۇيۋگ حان) – شىڭعىس قاعان نەگىزىن قالاعان كوشپەلى موڭعول يمپەرياسىنىڭ ءۇشىنشى ۇلى حانى ءھام وگەدەيدىڭ تۇڭعىش ۇلى. 1246–1248 جىلدارى تاق يەسى اتانعان. بۇل تۇلعا تۋرالى اتاقتى ساياحاتشى, موڭعول ۇستىرتىنە تۇڭعىش تابانى تيگەن ەۋروپالىق ءارى حاندى كوزىمەن كورگەن يتاليالىق ءدىندار پلانو كارپيني «Liber Tatarorum, Liber Tatarorum» («تاتارلار تۋرالى جازبا») اتتى ەستەلىگىندە: «كۇيىك ورتا بويلى, قۋلىق-سۇمدىققا جەتىلگەن, اقىلى ۇشقىر, تاكاپپار ادام» دەپ جازىپتى.
ۇلتتىق سپورت • 05 ناۋرىز, 2024
كوكپار – كوشپەلىلەردىڭ بايىرعى زاماننان بەرى كەلە جاتقان عۇرىپتىق-جاۋىنگەرلىك ويىن ونەرى. اتالمىش ويىننىڭ شىعۋ توركىنى جايلى زەرتتەۋشىلەر, «قازىرگى كوكپار تارتۋ اۋەلدە الەۋمەتتىك ءمانى بار اسكەري ماشىقتىڭ قاجەتىنەن تۋعان. تۇركى قاعاندىعى كەزىندە «دەربەس جاساقتى» وسىنداي جاتتىعۋدان ءوتىپ, سىنالعان جاۋىنگەرلەردەن جاساقتاعان. اسكەري ماشىقتىڭ بۇل ءتۇرى بەيبىت كۇندەردە كوكپار تارتۋ ويىنىنا ۇلاسىپ وتىرعان» دەيدى.
جادىگەر • 04 ناۋرىز, 2024
جۋىردا ۇلانباتىر قالاسىنا بارعان ساپارىمىزدا شاھارداعى – كىتاپحانالاردى ارالاپ, ونداعى جاڭادان باسپا بەتىن كورگەن تىڭ تۋىندىلارمەن تانىستىق. سونىڭ ءبىرى – ەۋروپاداعى پاريس نانتەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ وقىتۋشىسى, عالىم, ورتاعاسىرلىق كوشپەلىلەر تاريحىنىڭ بىلگىرى ماري فاۆەرۋدىڭ وتكەن جىلى موڭعول تىلىنە اۋدارىلىپ جارىق كورگەن «التىن وردا» اتتى كىتابى.
جادىگەر • 19 اقپان, 2024
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ورتالىق مەملەكەتتىك ءارحيۆىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن ۇلت-ازاتتىق كۇرەستىڭ سيمۆولىنا اينالعان كەنەسارى قاسىم ۇلىنىڭ ءىسىن جالعاستىرۋشى جانە ونىڭ تىكەلەي ۇرپاعى جاپار سۇلتاننىڭ ءومىرى مەن ءىس-ارەكەتىنە قاتىستى جيناقتالعان «جاپار سۇلتان: قۇجاتتار مەن ماتەريالدار» اتتى دەرەكتەردىڭ تانىستىرىلىمى ءوتتى.
زەردە • 15 اقپان, 2024
موڭعولداردىڭ 1219–1224 جىلدارداعى حورەزم جورىعىنىڭ ناتيجەسىندە ەرتىستەن جەتىسۋدىڭ باتىسى, سىر بويى, ءۇستىرت, ازەربايجان, گرۋزيا, بۇكىل قاپقاز, قازاقتىڭ سارىارقاسى, ەدىل, دون, دۋناي, ازاۋلى بويى, كەيىن, 1238–1240 جىلدارى بۇكىل رۋس جەرى كيەۆپەن قوسا, بولگارياعا دەيىنگى الىپ ايماق جوشى حاننىڭ يەلىگىنە ءوتىپ, الەمدە «جوشى ۇلىسى» دەيتىن ۇلكەن يمپەريا پايدا بولدى.
پىكىر • 14 اقپان, 2024
ۇلى ويشىل, عۇلاما ءال-فارابي بابامىز «تاربيەسىز بەرىلگەن ءبىلىم – ادامزاتتىڭ قاس جاۋى دەگەن» ەكەن. وسىعان قاراعاندا, ءبىلىمنىڭ وزەگى – تاربيە ەكەنى انىق. ياعني كۇللى ادام بالاسىنا ورتاق جاقسى قاسيەتتەردى جاس بۋىننىڭ تولىق بويىنا سىڭىرمەي تۇرىپ, بەرگەن ءبىلىم قۋراعان اعاش سياقتى ەشقاشان جەمىس بەرمەيدى.
جادىگەر • 08 اقپان, 2024
اقىن ماعجان جۇماباەۆ «ەرتە كۇندە وتتى كۇننەن عۇن تۋعان, وتتى عۇننان وت بوپ ويناپ مەن تۋعام» دەگەندەي, ءبىزدىڭ ەجەلگى اتا-بابامىزدان قالعان مۇرا كوپ. كۇللى ەۋرازيا دالاسىندا عۇندارعا ءتان 13 قورعان-كەشەن بولسا, وسىلاردىڭ 9-ى موڭعول دالاسىندا ەكەن. ىشىندەگى ەڭ كولەمدىسى ءارى وتە قۇندى جادىگەرلەر تابىلعان نىسان – نوين ۋلا كەشەنى. بۇل جەردەن تابىلعان تاريحي جادىگەرلەر دۇنيەجۇزىلىك ارحەولوگياعا زور توڭكەرىس اكەلدى. بيىل وسى جاڭالىقتىڭ اشىلعانىنا 100 جىل تولىپ وتىر.
