تاريح • 29 مامىر, 2023
1917 جىلى «قازاق» جانە «سارىارقا» باسىلىمدارىندا بۇكىلرەسەيلىك قۇرىلتايدا قازاقتىڭ مۇددەسىن قورعاۋعا لايىق دەپ 43 ادامنىڭ اتى اتالعان حات جاريالانادى. ۇلت كوسەمى ءاليحان بوكەيحان ەسىم-سويلارىن تۇگەندەگەن, مەملەكەت نەگىزىن قۇراتىن كەڭەسكە لايىقتاعان توپتا سەيدازىم دە بار ەدى. حات ماتىنىندە سەيدازىم قادىرباي ەسىمى احمەت بايتۇرسىن ۇلى مەن مىرجاقىپ دۋلات ۇلىنان كەيىن ءۇشىنشى اتالىپتى. «قىر بالاسى» ايرىقشا سەنىم ارتقان سەيدازىم قادىرباي ۇلى كىم؟ الاش تاريحناماسىندا تۇلعانىڭ الار ورنى قايسى؟ ءومىر دەرەگى بىزگە نەندەي سىر شەرتەدى؟
عالىم • 29 مامىر, 2023
ميلليونداعان قازاقتىڭ جوقتاۋشىسى
قر ۇعا قۇرمەتتى مۇشەسى, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, بىلىكتى ۇستاز, اشارشىلىق تاقىرىبىنىڭ كورنەكتى زەرتتەۋشىسى, مارقۇم تالاس وماربەكوۆ تۋرالى وتكەن شاقپەن ەستەلىك ماقالا جازۋعا تۋرا كەلىپ تۇر.
تۇلعا • 28 مامىر, 2023
قازاقتان شىققان تۇڭعىش عارىش كونسترۋكتورى
جاڭا عارىش كەمەسىن جاساۋعا اتسالىسقان كەڭەس عالىمدارىنىڭ اراسىندا قازاق عالىمى دا بار ەدى. بىراق ول تۋرالى كەزىندە ايتىلمادى. وعان قۇپيا مەكەمەنىڭ قۇپيا مامانى رەتىندە ۇنەمى جاسىرىن ءومىر سۇرۋگە تۋرا كەلدى. بۇگىندە ومىردەن ءوتىپ كەتسە دە, ول تۋرالى عالامتوردان اقپارات تابا المايسىز. وتباسىلىق سۋرەتتەرىنەن باسقا ەشتەڭە جوق. ءبىزدىڭ قولىمىزدا ومىردەن وتەر الدىندا كەزىندە وزىنە قامقورشى بولىپ, قاناتىنىڭ استىنا العان قىزىلوردا وبلىسى قازالى اۋدانىندا تۇراتىن تۋعان اپاسى ساليحا مەن جەزدەسى نيازعاليدىڭ شاڭىراعىنا كەلگەندە تۇسكەن جالعىز بەينەسى قالدى. بۇل قازاق عالىمىنىڭ اتى-ءجونى – وڭعارباي قازىباەۆ.
ءداستۇر • 25 مامىر, 2023
جالپى, قازاق حالقىنىڭ ۇمىت بولىپ بارا جاتقان ۇلتتىق مادەني ءراسىمىنىڭ ءبىرى – قىمىزمۇرىندىق. بۇل دا ناۋرىز مەيرامى سياقتى كونەدەن كەلە جاتقان قازىنا. دالەل رەتىندە كەلتىرسەك, ەۋروپا, قىتاي, پارسى ەلدەرى تاريحشىلارى مەن ساياحاتشىلارىنىڭ, گەرودوتتىڭ جازبا دەرەكتەرىندە «ساقتاردىڭ ەڭ جاقسى سۋسىنى – قىمىز, ال ۇلكەن تويى – قىمىزمۇرىندىق, دەپ جازىلعان. مۇنداي دەرەكتەر كەيىنگى ورتاعاسىرلىق عالىمداردىڭ ەڭبەكتەرىندە دە كوپتەپ كەزدەسەدى. اسىرەسە ارمەنيا, رەسەي تاريحشىلارىنىڭ ەڭبەكتەرىندە كوبىرەك ايتىلادى. بىراق بۇل ءداستۇر كەڭەس كەزەڭىندە دۇرىس ناسيحاتتالمادى.
تۇلعا • 25 مامىر, 2023
عاسىردان استام تاريحى بار قازاق ءباسپاسوزىنىڭ قارا شاڭىراعى تابالدىرىعىن ستۋدەنت كەزىندە اتتاپ, سودان بۇكىل سانالى شىعارماشىلىق عۇمىرىن وسى ۇجىمعا ارناپ, وسىندا تابان اۋدارماي ەڭبەك ەتىپ, زەينەت جاسىنا جەتكەنشە قولىنان قالامىن تاستاماعان جۋرناليست ءادىل دۇيسەنبەك باس باسىلىم – «سق» – «ەگەمەننىڭ» شىراقشىسى, جىلناماشىسى ەدى دەپ ايتۋعا ابدەن لايىق.
تۇلعا • 25 مامىر, 2023
جازۋشى شەرحان مۇرتازا ء«يىرسۋ – اقسۋ-جاباعىلى قورىعىنىڭ سولتۇستىك-شىعىس قاقپاسى» دەپ جازدى. ال ءداۋبابا بولسا – وسى قورىقتىڭ وڭتۇستىك-باتىس قاقپاسى.
تاريح • 24 مامىر, 2023
ومبى قازاقتارىنىڭ مايدانداعى ەرلىگى
ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستىڭ اياقتالعانىنا, مىنە, 78 جىل ءوتتى. وتتى جىلدار مەن قان مايدان كۋاگەرلەرىنىڭ كوبى بۇگىندە ومىردە جوق. ەل باسىنا قيىن-قىستاۋ كۇن تۋعاندا بەلدى بەكەم بۋىپ, ەشبىر قاۋىپ-قاتەردەن قايمىقپاي ەرەن ەرلىك تانىتقان ازاماتتارىمىز قانشاما؟ سوندىقتان سۇراپىل سوعىس جىلدارى قازا بولعان, جوعالىپ كەتكەن ساربازداردى انىقتاپ, مۇراعاتتىق-ىزدەستىرۋ جۇمىسىمەن جۇيەلى اينالىسۋدىڭ ماڭىزى زور. مۇنداعى ماقسات – ءۇزىلىپ قالعان ۇرپاق ساباقتاستىعىن جالعاۋ, تاريحىمىزدى تۇگەندەۋ, جاس ۇرپاققا اتا-بابا رۋحىنا دەگەن ادالدىقتى قالىپتاستىرىپ, ەرەكشە قۇرمەت كورسەتۋ.
رۋحانيات • 24 مامىر, 2023
1962 جىلدىڭ قىسى, اقتوبە وبلىستىق فيلارمونياسىنا كوركەمسوز وقۋشى بولىپ ورنالاسقان كەزىم. مادەني-اعارتۋ ۋچيليششەسىندە وقىپ, جاتىق سويلەۋدى ۇيرەنىپ جۇرگەن, داۋىسىم دا ءتاپ-ءتاۋىر, تاجىريبەم ازداۋ بولاتىن. تاپ سول جىلى ارتىستەردى اتتەستاتسيادان وتكىزۋگە الماتىدان كوميسسيا كەلە قالدى.
رۋحانيات • 23 مامىر, 2023
بەكاسىل اۋليە ەل دانالارى ورتاسىندا
مۇراسى رۋحاني قۇندىلىقتاردى بايىتقان ۇلتىمىزدىڭ داڭقتى پەرزەنتى بەكاسىل بيبولات ۇلى تۋرالى سوڭعى كەزەڭدە ءبىراز يگىلىكتى ءىس-شارا جۇزەگە اسىرىلدى. قالامگەرلەردەن مامىتبەك قالدىباي, قۇرالبەك ەرگوبەكوۆ, ت.ب. كىتاپتارى, ماقالالارى جارىق كوردى.
الماتى • 23 مامىر, 2023
ءبىرتۋار ادەبيەتتانۋشى ارداقتالدى
جاقىندا الماتىداعى مۇحتار اۋەزوۆ مۇراجاي-ءۇيىنىڭ ءماجىلىس زالىندا اسا كورنەكتى ادەبيەتشى عالىم, سىنشى, ابايتانۋشى, اۋەزوۆتانۋشى ايقىن نۇرقاتوۆتىڭ 95 جىلدىعىنا ارنالعان رەسپۋبليكالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا ءوتتى. ءپاني دۇنيەدە 35 جىل عانا جاساسا دا, ارتىنا سونشالىقتى مول ءارى مايەكتى مۇرا قالدىرعان ايتۋلى ادەبيەتتانۋشىنى ارداق تۇتقان كەلەلى جيىننىڭ وتۋىنە م. اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتى مۇرىندىق بولعانىن ايتۋ ءلازىم. كونفەرەنتسيانى اشقان اتالعان ينستيتۋتتىڭ ديرەكتورى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, ۇعا كوررەسپوندەنت-مۇشەسى كەنجەحان ماتىجانوۆ ءارى قاراي مودەراتورلىق تىزگىنىن ۇستادى.
