باسىلىم • 15 اقپان, 2024
بىزگە قۇندى ءبيچۋريننىڭ كىتابى
ءحىح عاسىردا قازاق دالاسىندا بولعان ساياسي جانە ەكونوميكالىق-الەۋمەتتىك وزگەرىستەر باسپا مەن ءباسپاسوزدىڭ دامۋىنا ايتارلىقتاي اسەرىن تيگىزدى. ويتكەنى ەلىمىزگە سول عاسىردا ارنايى ەكسپەديتسيامەن كەلگەن ءتۇرلى شەتەلدىك عالىمدار, اقىن-جازۋشىلار, ساياحاتشىلار, زەرتتەۋشىلەر از بولعان جوق. سولاردىڭ ىشىندە ايگىلى ورىس عالىمى نيكيتا ءبيچۋريندى ەرەكشە ايتۋعا بولادى.
ادەبيەت • 15 اقپان, 2024
اكادەميك سەرىك قيراباەۆ «سەگىز قىرلى, ءبىر سىرلى دارىن» دەپ باعالاعان جۇسىپبەك ايماۋىت ۇلىنىڭ ولەڭ, اڭگىمە, ماقالا, فەلەتون, پەسا, پوۆەست, روماندارىمەن سانالى وقىرمان تانىس دەپ ويلايمىز. جازۋشىنىڭ جاڭا شىعارمالارى دا تابىلىپ, ادەبيەتىمىزدىڭ ورتاق ولجاسىنا اينالىپ جاتىر.
تانىم • 15 اقپان, 2024
شام مۇزى: ءارى كورىكتى, ءارى قاۋىپتى
كەز كەلگەن دۇنيەنىڭ باستاۋى بولاتىنى سياقتى قىستىڭ دا تاريحىن تىم ارىدەن قوزعاۋعا بەيىلمىز. راسىندا, قىس – جىل ىشىندەگى ەڭ سۋىق ءتورت مەزگىلدىڭ ءبىرى. جەردەگى قىستىڭ تاريحى ميلليونداعان جىلدارعا سوزىلادى دەيدى عالىمدار. عالامشار تاريحىندا تەمپەراتۋرا تىم تومەندەپ, جەر بەتىنىڭ ۇلكەن بولىكتەرى مۇزبەن جابىلعان بىرنەشە داۋىرلەر وتكەنىنەن ءبىرسىپىرا حاباردارمىز. مۇنداي ۋاقىتتاردىڭ مىسالدارى كەش پالەوزوي مەن پلەيستوتسەن كەزەڭدەرىنە جاتقىزىلىپ ءجۇر. بۇل كەزەڭدەردە قىس ۇزاق تۇرىپ كليماتتىق جاعدايلار سوعان بەيىمدەلەدى. قارابايىر قوعامدار مەن ەڭ العاشقى وركەنيەتتەر ءۇشىن دە قىس ماڭىزدى ءرول اتقاردى. ادامدار تابيعاتقا جانە ونىڭ تسيكلدىك سيپاتىنا تاۋەلدى بولدى. ولارعا قىستىڭ كوزى قىراۋدا ازىق-ت ۇلىك رەسۋرستارىنىڭ شەكتەۋلى بولۋى جانە سۇيەكتەن وتەتىن سۋىق تەمپەراتۋرانىڭ ءوزى دە ۇلكەن قيىندىقتار تۋدىرعان ەدى.
باسىلىم • 15 اقپان, 2024
استاناداعى ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانادا جاس جازۋشى ءاليحان جاقسىلىقتىڭ «نوتر-دامدا قۇلشىلىق جاساۋ كەرەك پە؟» كىتابىنىڭ تانىستىرىلىمى ءوتتى. ادەبي كەشكە زيالى قاۋىم وكىلدەرى, ەلوردالىق اقىن-جازۋشىلار, ادەبيەت سىنشىلارى, كىتاپحاناشىلار مەن وقىرماندار قاتىستى.
ءدىن • 15 اقپان, 2024
ۇلىق كەمەلدىكتىڭ كوركەم بايانى
پايعامبارلار تورەسى مۇحاممەد (وعان اللانىڭ وعان يگىلىگى مەن سالەمى بولسىن) – ادامزات تاريحىندا وراسان زور ءىزى بار ۇلىق تۇلعا. ونىڭ ادامزات دامۋىنداعى ءرولىن ايتىپ جەتكىزۋ مۇمكىن ەمەس بولار. ويتكەنى اللانىڭ سوڭعى ەلشىسىنىڭ ورنىن باسقان ەشكىم جوق, بولمايدى دا. ونىڭ ءىلىمى ءوز داۋىرىندەگى الەمدىك وقيعالاردىڭ دامۋ بارىسىنا اسەر ەتتى. تاريح دوڭگەلەگىن وزگەرتتى. سول ءىلىم سان عاسىرلاردان بەرى مىنا عالامدى جايلاعان ءيسى مۇسىلماننىڭ جۇرەگىندە ساقتالىپ, ءومىر ءسۇرۋ قاعيداتتارىن انىقتاپ, ءوزىنىڭ سارا جولىن كورسەتىپ كەلەدى.
مادەنيەت • 15 اقپان, 2024
مادەنيەتىنە قامقور قاعان دا, حالىق تا باقىتتى
كوڭىل تۇكپىرىندە تۇنىپ جاتقان بۇگىنگى مۋزىكا ونەرى جونىندە اشىق وي تۇيۋىمە مەملەكەت باسشىسىنىڭ قازاقستاندى قايتا جانداندىرۋ جولىنا باستايتىن جەڭىستى دە جەمىستى ىستەرىنىڭ تۇرتكى بولعانىن جاسىرا المايمىن. ءبىزدىڭ مادەني-رۋحاني بايلىعىمىزدىڭ بىرەگەيى – مۋزىكا (احمەت بايتۇرسىن ۇلى ونى «اۋەز» دەپ اتاعان). سانالى ءومىرىنىڭ وزەگى – قازاق حالقىنىڭ مادەني-رۋحاني بولمىسى بولعان, ءدىنى, تەگى بولەك, ورىستىڭ ەتنوگراف-عالىمى گريگوري پوتانين «ماعان بارشا قازاق دالاسى ءان سالىپ تۇرعانداي بولىپ كورىنەدى» دەگەنى سوندىقتان بولار. ءيا, شەتسىز-شەكسىز دالادا جىل قۇسىنداي كوشىپ-قونىپ عۇمىر كەشكەن, ارتىق جۇك الىپ جۇرمەيتىن قازاق دومبىراسى مەن قوبىزىن قاسىنان ءبىر ەلى كەيىن تاستامادى, وزىمەن بىرگە ساپار شەكتى.
پىكىر • 15 اقپان, 2024
جاس شارۋالار قولجەتىمدى نەسيەگە ءزارۋ
مەملەكەت باسشىسى ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋ جايىنا ارنايى توقتالدى. راسىندا, ادام كاپيتالىن دامىتۋ, اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋ جايىندا ءسوز قوزعاعاندا ونىڭ قوزعاۋشى كۇشى جاستار ەكەنىن كوبىنە-كوپ ۇمىت قالدىرىپ جاتامىز.
قارجى • 15 اقپان, 2024
بيۋدجەت جانە سالىق ساياساتى: تيىمدىلىكتى ارتتىرۋ تەتىكتەرى قانداي؟
مەملەكەت باسشىسى ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا بيۋدجەت جانە سالىق ساياساتىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋدىڭ ماڭىزدى, وزەكتى ماسەلەسىن كوتەردى. ال بيۋدجەتتىك جانە سالىقتىق جۇيەلەر – ەكونوميكانىڭ دامۋىنا نەگىزدەلگەن مەملەكەتتىڭ قارجىلىق نەگىزى.
تاريح • 15 اقپان, 2024
كەڭەس كەزەڭىندە ۇزاق ۋاقىتقا سوزىلىپ, قانشاما ادامنىڭ ءومىرىن جالماپ, قايعى-قاسىرەت اكەلگەن ناۋبەتتىڭ ءبىرى – اۋعان سوعىسى. كىم ءۇشىن, نە ماقساتپەن بولىپ جاتقانى بەلگىسىز سۇرقيا سوعىستا ەلىمىزدىڭ ازاماتتارى اسكەردە بەرگەن انتىنا ادالدىق تانىتىپ, سوڭىنا دەيىن ارپالىستى.
كينو • 14 اقپان, 2024
«شاكەن ايمانوۆ – ناعىز تابيعي دارىن يەسى, تۋما تالانت. جاس كەزىنەن-اق ول ءوزىن ءارتىس رەتىندە تانىتا ءبىلدى. ال بۇنداي ءبىرتۋار تابيعي دارىن ەشقاشان ءبىر جاقتى بولمايتىنى بەلگىلى. ول جان-جاقتىلىعىمەن دامي تۇسەدى. تاماشا ساحنا اكتەرى شاكەن اعا تەاتر رەجيسسەرى بولىپ, فيلمدەرگە ءتۇستى. كينو تۇسىرە ءجۇرىپ اۋقىمدى قوعامدىق جۇمىستار اتقارا ءبىلدى», دەگەن ەكەن شاكىرتى, ء«ترانسسىبىر ەكسپرەسى» ءفيلمىنىڭ رەجيسسەرى ەلدور ورازباەۆ.
