قازاق كينوسىنىڭ كوريفەيى

بۇل – ايمانوۆتىڭ ءوزى تۋرالى ايتىلىپ, جازىلعان دۇنيەلەردىڭ جانە ونىڭ سان قىرلى, جان-جاقتى ىستەرىن كورىپ, ءبىلىپ جۇرگەندەردىڭ سول كەزدەگى سيپاتتامالارىنىڭ جيىنتىعى ىسپەتتى. ءتيىپ كەتكەن جەرىنەن جاڭالىق جاساي ءبىلۋى, قالىپتاسقان كوزقاراستى توسىن وزگەرتە الاتىن قاسيەتى, قولىنا العان كەز كەلگەن ءىستىڭ تاماشا ناتيجەسىن شىعارا الاتىنى جۇرتشىلىقتىڭ شاكەن ايمانوۆ تۇلعاسىنا دەگەن قىزىعۋشىلىعىن ۇدەتە تۇسەتىن. قىزعانىش كوز بەن تار پيعىلداردىڭ پايدا بولعانى دا بەلگىلى.

سەمەي پەداگوگيكالىق تەحنيكۋمىن بىتىرتپەي شاقىرتىپ العان قازاق دراما تەاترىندا شاكەن اعا ازدى-كوپتى جيىرما جىل ەڭبەك ەتىپ, جۇزدەن اسا ءرول وينادى. كەيىن باس رەجيسسەر قىزمەتىن اتقارىپ, كوپتەگەن سپەكتاكل قويدى. م.اۋەزوۆتىڭ «اباي» تراگەدياسىن قويعانى ءۇشىن قازاق كسر مەملەكەتتىك سىيلىعىنا يە بولدى.

ارينە, «شاكەن ايمانوۆ كينوعا قالاي كەلدى, كينو ونەرىنىڭ ەرەكشەلىكتەرىن قانداي جاعدايلاردا اجىراتا باستادى؟» دەگەن سۇراقتار تۋىنداۋى زاڭدىلىق. تۇلعانىڭ كينو ونەرىنە دەگەن تالپىنىسى مەن قىزىعۋشىلىعى حح عاسىردىڭ 30-جىلدارىنىڭ سوڭىندا, دالىرەك ايتساق, 1937 جىلى الماتى قالاسىنىڭ ىرگەسىندە نەگىزگى كورىنىستەرى تۇسىرىلە باستاعان «امانگەلدى» فيلمىمەن تىعىز بايلانىستى. «لەنفيلم» كينوستۋدياسى جۇزەگە اسىرىپ جاتقان بۇل ءتۇسىرىلىم تۋرالى حابار شاكەن اعاعا سىرتتان كەلمەيدى. امانگەلدى رولىنە تۇسۋگە تەاتردىڭ باس رەجيسسەرىنىڭ رۇقساتىن الۋعا كەلگەن ەلۋباي ومىرزاقوۆتان شاكەن ايمانوۆ ءتۇسىرۋ توبىنىڭ جەتەكشىلەرىمەن كەزدەسۋ ۇيىمداستىرۋدى سۇرايدى. ۇلكەن ءرول الىپ, ىزدەنۋگە ۋاقىت تىعىز بولعاندىقتان, ول فيلم رەجيسسەرى مويسەي لەۆيننەن كوپشىلىك كورىنىستەرگە قاتىسۋعا رۇقسات الىپ, تاجىريبە جيناقتاي باستايدى. تەاتر مەن كينو ەكەۋى دە دراما ونەرىنە جاتاتىندىقتان, كوبىنە كينو ءتۇسىرۋدىڭ تەحنولوگياسىن تۇسىنۋگە ەرەكشە كوڭىل بولەدى. قاستەك اۋىلىنىڭ ماڭىنداعى ءتۇسىرۋ الاڭىنا ءاربىر كەلگەنى كينو ءتۇسىرۋ توبىنا دا ءوز پايداسىن تيگىزبەي قويمادى. ءتىپتى فيلم رەجيسسەرى قازاق تۇرمىسى مەن سالت-داستۇرلەرى بويىنشا كەڭەسشى رەتىندە ءجيى اقىلداسىپ تۇرعانى بەلگىلى.

م.لەۆين «امانگەلدىدەن» كەيىن كەلەسى ءفيلمى – «رايحاندى» تۇسىرەدى. ايمانوۆقا وسى فيلمدەگى بايدىڭ قولشوقپارى سارسەن دەگەن زيانكەستىڭ ءرولىن ۇسىنادى. العاش رەت كينوكامەرا الدىندا وبەكتيۆكە تۋرا قاراپ, ءرول ويناۋدى ۇلى اكتەر وسى فيلمدە ۇيرەنگەن. كەيىن «اباي اندەرىندەگى» – ءشارىپتىڭ, «التىن مۇيىزدەگى» – جاقاننىڭ, ايگىلى ەفيم دزيگاننىڭ نيكولاي پوگودين مەن ءابدىلدا تاجىباەۆتىڭ ستسەناريى بو­يىنشا تۇسىرگەن «جامبىل» فيلمىندەگى جامبىلدىڭ ءرولىن ويناۋ مۇمكىندىگىنە يە بولادى. بالا كەزىنەن اقىندار مەن جىرشىلار الەمىنە جاقىن وسكەن شاكەنگە بۇل بەينە اسا قىمبات قانا ەمەس, سونىمەن قاتار كوكەيىندە جۇرگەن ارمانىنا ءبىرتابان جاقىنداتقانداي دا ەدى.

جامبىل رولىنە شاكەن كەزدەيسوق جاعدايدا بەكىتىلسە دە, ول داڭقتى سۋىرىپسالما اقىن وبرازىن ويداعىداي ورىنداپ شىعادى. ءاۋ باستا بايدىڭ قولشوقپارى بولعان جاعىمسىز كەيىپكەردى ويناۋى كەرەك بولعان اكتەردىڭ قوسالقى رولدەن باستى رولگە بەكىتىلۋىنىڭ ءوزى قىزىق. ماسەلە بىلاي وربىگەن ەدى: فيلم رەجيسسەرى ەفيم دزيگان قارت اقىننىڭ رولىنە ورىنداۋشى تابا الماي اۋرە-سارساڭعا تۇسەدى. ونىڭ الدىنان ۇمىتكەر اكتەرلەر بىرىنەن سوڭ ءبىرى ءوتىپ جاتادى. بىراق رولگە لايىق ءارتىس تابىلماي قويادى. دارمەنسىزدىكتەن ابدەن قاجىپ, ءۇمىتى ۇزىلە باستاعان رەجيسسەردىڭ قۇلاعىنا كەزدەيسوق كۇمبىرلەگەن دومبىرانىڭ دا­ۋى­سى ەستىلەدى. بايقاتپاي, سىرتتاي بارىپ قاراسا, جينالعان ادامداردىڭ ورتاسىندا ءبىر جىگىت كەيىپكەر اقىننىڭ ءرولىن ويناعان بولىپ, قالجىڭ ارالاستىرىپ ءان ايتىپ وتىر ەكەن. ونىڭ شeبeر ويىنىنان رەجيسسەر ءبىر سيقىر بايقايدى. «مەن بۇرىن كورمەگەن ورىنداۋشىنىڭ ويىنىنان ەرەكشە قارقىنمەن شارىقتاعان ەكپىن مەن سەرپىن سەزىلدى, ءتىپتى مەنى باۋراپ اكەتتى, – دەيدى رەجيسسەر, – ونىڭ دارىنى جىلتىلداپ سىرتىنا شىعىپ تۇرعانداي بولدى. ارينە, بۇل جەردە اڭگىمە ونىڭ انشىلىك شەبەرلىگىندە ەمەس – داۋىسى سونشالىقتى كۇشتى دەۋگە كەلمەيدى, مەنى تاڭعالدىرعانى – ونىڭ تۇلا بويىنان ەسكەن الدەبىر كۇشتى سەزىم, كوزدەرىنىڭ وتتاي جانۋى, بۇكىل سىرت كەيپى, دومبىرادا ەركىن ويناۋى, بەت الپەتى بولدى. وسىنىڭ ءبارى ءبىز قىزىقتاپ وتىرعان ادامنىڭ ەرەكشە اكتەرلىك قابىلەتىن بايقاتتى. تانىستىقتان سوڭ ايمانوۆتى گريم بولمەسىنە ەرتىپ كەلىپ, جامبىلدىڭ گريمىن جاساتقىزدىم. سودان كەيىن دە بەس-التى رەت سىناق وتكىزىلدى. ءبىز ايمانوۆتى جيىرما مەن جۇزگە دەيىنگى ءارتۇرلى جاسقا بەيىمدەپ سىنادىق. ايتەۋىر پورترەتتىك ۇقساستىققا جەتتىك, ايمانوۆتىڭ قايتالانباس قاسيەتى – ءار ۇسىنىلعان جاسقا ءوزىنىڭ اكتەرلىك كەيپىن تۇرلەندىرە بىلۋىندە ەدى».

وسى ەپيكالىق بەينەنى سومداۋ بارىسىندا شاكەن اعانىڭ اكتەرلىك دارىنىنىڭ كەڭدىگى مەن تەرەڭدىگى ايقىندالدى. ايمانوۆ قازاق حالقىنىڭ تاريحىندا وزىندىك داڭعىل جولى بار جامبىل اقىننىڭ تۇلعالىق جانە دارىندىق قالىپتاسۋ بارىسىن جان دۇنيەسىنەن وتكىزىپ بارىپ, ەرەكشە ىجداھاتتىق, سۇيىسپەنشىلىك ءھام تەرەڭ وي-سەزىممەن ويناپ شىقتى. وسىنىڭ ناتيجەسى ءارتىستىڭ ەل الدىنداعى ابىرويىنىڭ ءبىر ساتتە جانە مۇلتىكسىز اسقاقتاۋىنا جەتكىزدى. كورەرمەن شاكەننىڭ سومداعان جامبىلىن وتە جىلى قابىلدادى, سەبەبى ءارتىس ۇلى اقىننىڭ دارىنى مەن رۋحىن مەيلىنشە شىنايىلىق­پەن سۋرەتتەي الدى. وسى فيلم ايمانوۆتىڭ كينورەجيسسەرلىك بولا­شاعىنا دا جول اشتى دەۋگە ابدەن بولادى.

ومىرىنە تۇبەگەيلى توڭكەرىس جاساعان ايتۋلى وقيعادان كەيىن شاكەن ايمانوۆ شىعارماشىلىق قابىلەتىنە سۇيەنە وتىرىپ, كينو ونەرىمەن تىڭعىلىقتى اينالىسۋدى نەگىزگى ماقساتى ەتىپ قويادى. كوپ ۇزاماي-اق تاجىريبەلى رەجيسسەرلەردىڭ كومەگىمەن فيلم ءتۇسىرۋدى باس­تاپ تا كەتەدى. العاشقى ەكى ءفيلمىن لەنينگرادتىق رەجيسسەر ك.گاككەلمەن بىرگە 1954 جىلى تۇسىرەدى. ولار – قوزى كورپەش پەن بايان سۇلۋ تۋرالى وتە بەلگىلى ەپوس نەگىزىندە جاسالعان «ماحاببات تۋرالى اڭىز» جانە كوشپەلى مالشىنىڭ قىزىنىڭ تاعدىرىن باياندايتىن «دالا قىزى» بولاتىن. ولاردان كەيىن م.ۆولودارسكيمەن بىرگە تىڭ يگەرۋ تاقىرىبىن ارقاۋ ەتكەن ء«بىز وسىندا تۇرامىز» (1956) ءفيلمىن تۇسىرەدى. ال بۇدان كەيىن شاكەن ايمانوۆتىڭ ءوزىنىڭ قويۋشى رەجيسسەرلىگى باستالدى.

ايمانوۆتىڭ كينوونەرىندەگى شىعار­ماشىلىق قارقىنى زامانداستارىن تاڭىرقاتپاي قويمادى. ەڭ باستىسى, ول ءبىر جانرلىق باعىتتى ۇستانباي, درامانى دا, تراگەديانى دا, شىتىرمان وقيعانى دا, ءتىپتى ەڭ كۇردەلى جانر سانالاتىن كومەديانى دا, مۋزىكالىق كومەديانى دا قايمىقپاستان يگەرگەنى كورەرمەننىڭ زور قولداۋىنا يە بولعانى بەلگىلى. اسىرەسە 1957 جىلى تۇسىرگەن ء«بىزدىڭ سۇيىكتى دارىگەر» اتتى تاماشا كومەدياسى كورەرمەننىڭ كوزايىمىنا اينالدى. ول فيلم بۇگىنگى كۇنگە دەيىن ءوزىنىڭ كوڭىلدى, جارقىن اتموسفەراسىمەن كورەرمەن سۇرانىسىنىڭ جوعارى دەڭگەيىنەن تۇسپەيتىن شىعارمالاردىڭ قاتارىندا. بۇل تۇسىنىكتى دە, سەبەبى ەڭ الدىمەن, قازاق ونەرىنىڭ حاس شەبەرلەرىنە ارنالعان فيلم-ەسكەرتكىش دەۋگە بولادى. وندا ەلۋباي ومىرزاقوۆ, شارا جيەنقۇلوۆا, سەركە قوجامقۇلوۆ, حاديشا بوكەەۆا, بيبىگۇل تولەگەنوۆا, ەرمەك سەركەباەۆ, يۋري پومەرانتسەۆ, ەۆگەني ديورديەۆ, راحيا قويشىباەۆا سەكىلدى قازاق ونەرىنىڭ تاعى دا باسقا كوپتەگەن ساڭلاقتارىنىڭ قايتالانباس بەينەسى قالدى.

«تاقيالى پەرىشتە» (1968) اتتى رەجيسسەردىڭ ەكىنشى كومەديالىق ءفيلمى دە ەلىمىزدىڭ كورەرمەندەرىنىڭ, كينوفەستيۆالداردىڭ اسا زور ىقىلاسىنا بولەندى. بۇل فيلم كسرو ەلدەرى شىعارعان ۇزدىك كومەديالىق تۋىندىلارىنىڭ قاتارىنا ەندى جانە ءالى كۇنگە دەيىن حالىق ءسۇيىپ كورەتىن شىعارمالاردىڭ ءبىرى. شاكەن اعانىڭ كەڭەستىك پارتيانىڭ ۇستەمدىگى شىڭىنا جەتىپ تۇرعان ۋاقىتتا پارتيا قىزمەتكەرىنىڭ پسيحولوگياسىن قورىقپاي كورسەتكەن ء«بىر اۋداندا» (1960) اتتى ءفيلمىن دە اتاپ ءوتۋىمىز كەرەك.

سۋرەتكەردىڭ «الدار كوسە» (1964) جانە «اتامەكەن» (1966) فيلمدەرى – قازاق كينوسىنىڭ تاريحىندا وزىندىك ورنى بار, تەرەڭ ويلى شىعارمالار. «الدار كوسەدە» رەجيسسەر باستى ءرولدى ءوزى وينادى. ءفيلمنىڭ مازمۇنى مەن تاقىرىبى ادامگەرشىلىك ءۇشىن كۇرەسكە, جاقسىلىق پەن ز ۇلىمدىقتىڭ اراقاشىقتىعىن تۇسىنۋگە شاقىراتىنى بەلگىلى. ال «اتامەكەن» ءفيلمى وتان, تۋعان جەر دەگەن قاسيەتتى ۇعىمداردى سوعىس تاقىرىبى ارقىلى كورسەتەدى. ولجاس سۇلەيمەنوۆ فيلم ستسەناريىن شاكەن اعانىڭ سۇراۋى بويىنشا «اتامەكەن» ولەڭىنىڭ جەلىسىمەن جازعانىن ايتادى. بۇل ونىڭ العاشقى جازعان ستسەناريى ەكەن. كوپتەگەن كورىنىستەر مەن ويعا جەتەلەيتىن ديالوگتاردىڭ سول كەزدەگى تسەنزۋرانىڭ نۇسقاۋىمەن الىنىپ تاستالعانىن ايتا كەلە, شاكەن ايمانوۆتىڭ وسى مەكەمەنىڭ الىپتارىمەن ءار كورىنىس, ءار ەپيزود ءۇشىن كۇرەسكەنى, سونداعى باتىرلىعىنا ريزا بولعانىن ەرەكشە اتاپ وتەدى. اتاقتى اقىننىڭ دا اتا-تەگى باياناۋىل جەرىنەن ەكەنى بارشاعا بەلگىلى. ايمانوۆ وسىنداي قيىنشىلىقتاردى باستان كەشە وتىرىپ, پوەتيكالىق نەگىزى بار تاقىرىپتى فيلم-ءتامسىل (فيلم-پريتچا) جانرىندا شەشەدى. ولجاس سۇلەيمەنوۆ ول كەزدە «قازاقفيلم» كينوستۋدياسىنىڭ باس رەداكتورى قىزمەتىن اتقاردى. اقىن سول كەزدەگى كينوستۋديا اتموسفەراسىن بىلاي سۋرەتتەيدى: «مەن سول الپىسىنشى جىلدارى ستۋديانىڭ ستسەنارلىق القاسىن باسقاردىم, تۇلعا رەتىندە قالىپتاسۋىم دا وسى ۇجىمدا ءوتتى. ونىڭ جانى, جەتەكشىلەرى – شاكەن ايمانوۆ, ءماجيت بەگالين, سۇلتان قوجىقوۆ بولاتىن. كينوداعى وسىنداي مەكتەپتەن باۋىرجان مومىش ۇلى, ءىلياس ەسەنبەرلين, اكىم تارازي, قاليحان ىسقاقوۆ, سايىن مۇراتبەكوۆ, ال بىزگە دەيىن عابيت مۇسىرەپوۆ تە وتكەن».

جان-تانىمەن تەاتر ساحناسىن­ قۇرمەتتەيتىن ايمانوۆ وسىلايشا­ كينوعا ءبىرجولا اۋىسىپ كەتەدى. جيىرما جىل ىشىندە ول جيىرما فيلم­دە اكتەر,­ قويۋشى-رەجيسسەر, ستسەناريست بولىپ قىزمەت اتقاردى. 1953 جىلى «قازاقفيلمنىڭ» كوركەمدىك جەتەكشىسى, ون جىلدان سوڭ قازاقستان كينەماتوگرافيستەر وداعىن قۇرىپ, ونىڭ باسقارما توراعاسى بولادى. قازاق كينوونەرىنىڭ كۇندەلىكتى ومىرىنەن باستاپ, ونىڭ دامۋى ءۇشىن قولىنان كەلگەنىنىڭ ءبارىن جاسادى. شاكەن اعانىڭ باستى ماقساتتارىنىڭ ءبىرى – كينو ۇدەرىسىنە شىعارماشىلىق ينتەلليگەنتسيا مەن جاستاردى تارتۋ بولدى. جاستارمەن ءوزىنىڭ تاجىريبەسىن بولىسۋگە, ولاردىڭ كينو سالاسىنىڭ ماماندارى بولىپ قالىپتاسۋىنا كوپ كوڭىل ءبولدى. ماسەلەن, ماسكەۋ مەملەكەتتىك كينەماتوگرافيا ينستيتۋتىنىڭ ستۋدەنتتەرى­مەن مۇمكىندىگىنشە كەزدەسىپ تۇرۋدى ۇمىتپايتىن.

«شاكەن ايمانوۆقا اپارار جولىم­نىڭ باسىندا مەن ەفيم ەفيموۆيچ اروننىڭ «بوتاگوز» جانە «ەرتىستىڭ قولايسىز جاعالاۋىندا» دەگەن ەكى فيلمىنە ءتۇستىم, – دەيدى ءاسانالى ءاشىموۆ, – مەن ول كەزدە كينو دەگەن­نىڭ نە ەكەنىن, ەكراندا بەينەلەر جاساۋ, قاي كەيىپكەردى قالاي ويناۋ كەرەك ەكەنىن بىلمەيتىنمىن. اۋىلدان كەلگەن مەنىڭ جالپى ونەر تۋرالى تۇسىنىگىم دە از بولاتىن. سولاي بولا تۇرا «امانگەلدى» ءفيلمىن قايتا-قايتا كورەتىنمىن, ءار كورگەن سايىن قۇدايدان سۇيىكتى كەيىپكەرىمدى امان قالدىرۋىن تىلەيتىنمىن. ءسويتىپ جۇرگەندە, 1962 جىلى­ ايمانوۆ مەنى جاس اۋداندىق پارتيا كوميتەتى حاتشىسىنىڭ رولىنە شاقىردى, ال شاكەن اعا مەن ەۆگەني ياكوۆلەۆيچ ديورديەۆ جاسى ۇلكەنىرەك حاتشىلاردىڭ ءرولىن وينادى. بۇل ء«بىر اۋداندا» ءفيلمى بولاتىن. مەن 24 جاستا بولسام دا, اعالارىمنان ۇيالاتىنمىن. قالاي تۇرۋ كەرەك ەكەنىن, قولىمدى قايدا قويارىمدى بىلمەي قينالاتىنمىن. ايمانوۆ سول اكتەرلىك كەمشىلىكتەرىمدى كەيىپكەرىمنىڭ بولاشاق بەينەسىنە نەگىز ەتىپ الدى. مeن ول كىسىنىڭ ايتقانىنان شىقپادىم, ومىرگە, ەكرانعا قاتىستى كوزقاراستارى مeن شىعارماشىلىق كەڭىستىكتى ۇيىمداستىرۋ تاسىلدەرى ماعان وزىنەن-ءوزى كوشە باستاعانداي كورىندى. ال «جول قيىلىسى», ء«ان قاناتىندا», ولاردان كەيىنگى «اتاماننىڭ اقىرى» فيلمدەرىندە ءبىرجولاتا وعان ۇيرەنىپ كەتتىم. ءتىپتى ء«ىرى پلانداردى» تۇسىرگەندە شاكەن اعا وبەكتيۆتىڭ ءوزى بولىپ, ءدال الدىمدا باجىرايىپ قاراپ تۇرعاندا دا قايمىقپاي ويناي بەرەتىن بولدىم. تۇسىرىلگeن كورىنىس ويداعىداي بولسا جاندانىپ: «ستوپ» دەگەن ءسوزدى ەرەكشە كوڭىلمەن ايتاتىن. مەنىڭ دە ءىشىم جىلىپ قويا بەرەتىن. ول ۇرىسۋ دەگەندى بىلمەيتىن. ۇزاق ءتۇسىندىرىپ جاتپايتىن. ينتوناتسياسىنان ءبارى ءبىلىنىپ تۇراتىن. ءبىر سوزبەن كوپ نارسەنى ايتاتىن. مەنىڭ «اتاماننىڭ اقىرىنداعى» اكتەرلىك جۇمىسىما ريزا بولاتىن. كوپ ماقتامايتىن دا. بىردە ماعان جاقىنداپ: «جاقسى, بالام, چادياروۆىڭ ويداعىداي!», – دەپ قىسقا قايىردى. ناتيجەسىن كەيىن ماسكەۋدە ءوز قۇلاعىممەن ەستىدىم. كينو ۇيىندە بولعان ءفيلمنىڭ تۇساۋكەسەرىنەن كەيىن وعان بەلگىلى رەجيسسەر گريگوري چۋحراي: «و, شاكەن, سەن دەتەكتيۆتى جاقسى مەڭگەرىپسىڭ, مەن ساعان ۇقساس تاقىرىپ ۇسىنسام قالاي قارايسىڭ؟, – دەگەندە: – جوق, گريگوري, مەن كوپتەن بەرى «اباي» ەپوپەياسىن تۇسىرسەم دەگەن ويدا ءجۇرمىن, اكتەرىم دە دايىن» دەپ ماعان قاراعانىنان اڭگىمە مەن تۋرالى ەكەنىن تۇسىنە قويدىم. بىراق وكىنىشتىسى, ول ىسكە اسپايتىن جوسپار ەدى... اكتەرلىك شەبەرلىكتىڭ قالىپتاسۋى كەزەڭىندە جولىم بولىپ شاكەن اعامەن كەزدەسكەنىم بۇكىل بولاشاعىمدى ايقىندادى. ارنايى ماعان ساباق بەرمەسە دە, ول – مەنىڭ ۇستازىم, بويىمداعى شىعارماشىلىق بولمىستىڭ ءبارى سول كىسىدەن!» ءدeيدى بۇگىنگى تەاتر مەن كينو ونەرىنىڭ ابىز اقساقالى اسeكeڭ.

«اتاماننىڭ اقىرى» شاكەن ايما­نوۆ­تىڭ دا اقىرى بولدى. فيلم قازاق­ستاننىڭ مەملەكەتتىك سىيلىعىن يەلەندى. وسىلايشا, ءوزىنىڭ دە شەبەرلىك شىڭىنا كوتەرىلگەنىن دالەلدەدى. فيلم جالپى قازاق كينوسىنىڭ سايا­سي دەتەكتيۆ جانرىن ويداعىداي يگەرگەنىنىڭ بەلگىسى بولدى. رەجيسسەرلىك شەبەرلىكپەن جاسالىنعان بۇل فيلم قازاق كوركەمسۋرەتتى كينوسىن جاڭا كاسىبي دەڭگەيگە كوتەردى. «اتاماننىڭ اقىرىنىڭ» جالعاسىنداي سانالاتىن ء«ترانسسىبىر ەكسپرەسى» ءفيلمىن شاكەن ايمانوۆتىڭ شاكىرتى, كينورەجيسسەر ەلدور ورازباەۆ ءتۇسىردى. بۇل فيلم دە كورەرمەننىڭ زور ىقىلاسىنا بولەندى جانە كورەرمەنى كوپ ۇزدىك شىعارمالاردىڭ قاتارىنا ەندى.

ەندى «اباي» ەپوپەياسىنا دايىندالا­مىن دەپ جۇرگەن شاكەن كەنجەتاي ۇلى «اتا­ماننىڭ اقىرى» ءفيلمىن كينو ونە­رىن­­دە قالىپتاسقان ءداستۇرلى تارتىپپەن كسرو كينەماتوگرافيا بويىنشا مەم­لە­كەت­تىك كوميتەتىنە ويداعىداي تاپسىرىپ, سىرت­قا شىققان كەزدە, ونى كەزدەيسوق جاع­داي كۇتىپ تۇر ەكەن. ماسكەۋدىڭ گوركي كوشە­سىندە اۆتوكولىك قاعىپ كەتەدى. العان جارا­قاتى دارىگەرلەردى شاراسىز ەتكەن وسى وتە قايعىلى جاعداي ءالى دە ءبىزدىڭ قازاق كينوونەرىنىڭ جادىندا زور قاسىرەت بولىپ قالا بەرەدى.

تەاتر جانە كينو رەجيسسەرى, مادەنيەت مايدانىنىڭ اتى مەن ابىرويى جەر جارعان قايراتكەرى, ءبىرتۋار دارىنى, تاسقىنداعان ءارتىس, اقىن-جىرشىلاردىڭ ءان سالۋ داستۇرلەرىن جالعاستىرۋشى, قاي ورتانى بولسىن ءوزىنىڭ قىزىقتى اڭگىمەلەرىمەن باۋراپ الاتىن كوپشىل, وتكىر سىقاق پەن قالجىڭ ويىنداردىڭ شەبەرى, جومارت جانە ءمارت ازامات... – وسىنىڭ ءبارى ءبىر شاكەن ايمانوۆقا ءتان قاسيەتتەر. شاكەن ايمانوۆ – ادام­گەر­شىلىك پەن قايىرىمدىلىقتىڭ, ادام­سۇيگىشتىك پەن ۇلتجاندىلىقتىڭ عالام­شا­رى. قايتالانباس فeنومەن! ونىڭ جار­قىن بەينەسى, اسقاق ارماندارى مەن جوبالارى ءار قازاق كينوگەرىنىڭ جادىندا, ونىڭ فيلمدەرى مەن رولدەرى فوتوگرافيالار مەن تاسپالاردا ماڭگىلىككە قالدى. ال ول قىسقا ءومىرىن سارپ ەتكەن قازاق كينوونەرى بۇگىننىڭ تالاپتارىنا ساي باعىتتا دامىپ, جىلدان-جىلعا ورىستەپ كەلەدى.

سلامبەك تاۋەكەل,

كينورەجيسسەر, پروديۋسەر,  قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى