سپورت • 01 تامىز, 2019
قازاقستان اۋىر اتلەتيكاسىنىڭ داڭقى الىسقا تاراعانىن ەشكىم جوققا شىعارا المايدى. ولاي دەۋگە نەگىز, ءبىزدىڭ ەلدە مىقتى باپكەرلىك مەكتەپ تە, جەڭىسپەن ورىلگەن تاماشا ءداستۇر دە بار. تەك قانا الەم چەمپيوناتى جايىندا ايتار بولساق, قازاقستاندىقتار العاشقى مەدالدىڭ سىڭعىرىن 1974 جىلى ەستىدى. ءفيليپپيننىڭ استاناسى – مانيلادا وتكەن جارىستا يۋري زايتسەۆ قولا مەدالدى ولجالادى. 1976 جانە 1979 جىلدارى ءدال سول سپورتشى ەكى دۇركىن الەم چەمپيونى اتانسا, 1977 جىلى كۇمىس مەدالدى موينىنا ءىلدى. ال 1975 جىلى ماسكەۋدەگى باسەكەدە ۆاسيلي ماجەيكوۆ ەكىنشى ورىندى يەلەندى.
تاريح • 01 تامىز, 2019
1939 جىلى مامىر ايىندا اتىراۋ ولكەسىندە قازاقستان جازۋشىلارىنىڭ II سەزى قارساڭىندا وبلىستىق اقىندار سلەتى وتەدى. بۇل سلەت سول كەزەڭدەگى حالىقتىڭ مادەني ومىرىندەگى ۇلكەن سەرپىلىس ەدى. ولكەمىزدىڭ تالانتتى جاستارى باس قوسقان بۇل شاراعا سوعىستا حابارسىز كەتىپ ورالماعان جاس اقىن دالاباي جازىقباەۆتىڭ قاتىسقانىن اتاپ ءوتۋىمىز قاجەت. جاقىندا عانا رف قورعانىس مينيسترلىگى ورتالىق مەملەكەتتىك ارحيۆىنەن دالاباي جازىقباەۆ تۋرالى مالىمەتتەر تابىلدى. كوپتەگەن ەڭبەكتە اقىننىڭ تۋعان جىلى 1920 جىلى دەپ جازىلسا, بۇل قۇجاتتا «...1915 جىلى گۋرەۆ وبلىسى, جيلوكوسينسكي اۋدانىندا تۋعان, 331-اتقىشتار ديۆيزياسىندا قىزمەت ەتكەن» دەپ جازىلعان (تومەندە سۋرەتى بەرىلگەن, رەتتىك سانى №22). ءبىر قىزىعى قۇجاتتى تولتىرعاندا «جازيكداەۆ دالاداي» دەپ قاتە تولتىرىلعان. اعايىن-تۋىستارى جونىندە ءىنىسى تولەگەن قۇلمەتەنوۆتىڭ ەسىمى جازىلعان.
• 01 تامىز, 2019
تەمىرتاۋ وقيعاسى: وق اتۋعا بۇيرىق بەرگەن كىم؟
ءبىزدىڭ قولىمىزعا ماشەكەڭشە ايتقاندا, مەيمىل مەس كەلىپ ءتۇستى. ونىڭ يەسى قازكسر-ءىنىڭ سول كەزدەگى ىشكى ىستەر ءمينيسترى, 1959 جىلعى تەمىرتاۋ وقيعاسىندا جاپپاي قارۋ قولدانۋعا بۇيرىق بەرگەن دەلىنگەن, ءوزىنىڭ قاراقان باسىن عانا ەمەس, سول كەزدە سولقىلداقتىق تانىتقان كوكپ-نىڭ جانە جالالى بولعان سوۆەتتىك ميليتسيانىڭ ابىرويىن قورعاپ قالعان گەنەرال-لەيتەنانت شىراقبەك قابىلباەۆ. قولىمىزداعى مەستە ش.قابىلباەۆتىڭ ءوز قولىمەن جازعان كۇندەلىگى, كوكپ وك ءبىرىنشى حاتشىسى ن.س.حرۋششەۆكە, كوكپ وك حاتشىسى ل.ي.برەجنەۆكە, قك وك ءبىرىنشى حاتشىسى د.ا. قوناەۆقا جازعان وتىنىشتەرى, سوتتا سويلەگەن سوزدەرى, باسقا دا وسى ىسكە قاتىستى قۇندى جازبالارى ساقتالعان ەكەن. تومەندەگى جازبامىزدا وسى قۇجاتتاردى باسشىلىققا الدىق.
• 01 تامىز, 2019
ەلىمىزدەگى ەڭ كوگالدى قالا سانالاتىن الماتىنىڭ كوركى – تامىرىن تەرەڭگە جايعان ماۋەلى اعاشتارى. اسپانمەن تالاسقان بيىك بايتەرەكتەردىڭ كەيبىرىنىڭ جاسى ءتىپتى عاسىردان دا ۇزاق. قازىرگى تاڭدا شاھاردا 2 ميلليوننان استام جاسىل جەلەك بار دەسەك, ونىڭ ىشىندە 54 مىڭ اعاش اپاتتى جاعدايدا دەپ تانىلعان.
• 01 تامىز, 2019
تاڭعاجايىپ كەرىش: وت شاشقان الاۋلى ادىرلار
زايسان كولىنىڭ سولتۇستىگىندە قۇيعان, امانات, اقسۋات, مونەكەي, جولنۇسقاۋ سياقتى اۋىل تۇرعىندارى ەجەلدەن بالىقشىلىقتى كاسىپ ەتەدى. كولدىڭ سولتۇستىك جاعالاۋىنداعى قيىنكەرىش لاندشافتى گەولوگتار مەن تابيعاتتانۋشىلاردى, ارحەولوگتاردى ءجىپسىز بايلاعان ەرەكشە جەر ەكەنىن كورىپ تاڭداناسىز. قيىنكەرىش – ءبىر قاراعاندا وت شاشقان الاۋلى ادىرلار... بۇل اتىراپ تۋرالى دا عالىمدار مەن ناتۋراليست جازۋشىلار ارا-تۇرا جازىپ ءجۇر.
• 01 تامىز, 2019
جازاسىن وتەۋشىنى ازاپتاعاندار جازاسىن الادى
جۋىردا ينتەرنەت جەلىسىندە الماتى وبلىستىق قىلمىستىق-اتقارۋ جۇيەسى دەپارتامەنتى لا-155/8 مەكەمەسى قىزمەتكەرلەرى مەن وسى كولونيادا جازاسىن وتەپ جاتقان سوتتالۋشىلاردىڭ زاڭسىز ارەكەتتەرى بەينەلەنگەن ۆيدەو تاراعان بولاتىن. ىشكى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ءوزى بەينە كادرلارداعى ارەكەتتى «ماسقارا جاعداي» دەپ باعالاعان ءىس بويىنشا تۇرمە باسشىلىعى تۇگەلىمەن جۇمىستان قۋىلىپ, كولونيا باستىعىنىڭ ورىنباسارى ۇستالدى. بۇل اقپارات مەملەكەت باسشىسىنا دا جەتىپ, قاسىم-جومارت توقاەۆ تۋيتتەردەگى پاراقشاسىندا: «الماتى وبلىسى زارەچنوە اۋىلىنداعى تۇزەتۋ مەكەمەسىندە (تم) جازاسىن وتەۋشىلەردى ازاپتاۋ دەرەكتەرىنە قاتىستى باس پروكۋرورعا جان-جاقتى تەرگەۋ جۇرگىزۋدى تاپسىردىم. تم-ءنىڭ 5 قىزمەتكەرى ۇستالدى, بىرقاتارى جۇمىستان بوساتىلدى. ءىىم-نە تم جاڭعىرتۋ تاپسىرىلدى. ازاماتتىق باقىلاۋدى كۇشەيتۋ قاجەت» دەپ جازدى. جالپى, تۇرمەدەگى ادامداردىڭ تاعدىرى مەن ولاردىڭ قۇقىقتارىنىڭ قورعالۋى وتە نازىك ماسەلە. وعان قوسا, بۇل سالاداعى ءاربىر ارەكەت نەمەسە ارەكەتسىزدىك حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ باقىلاۋىندا تۇر.
• 01 تامىز, 2019
جولعا شىققان جولاۋشى ايەل قورعالعان با؟
حالقىمىزدا «جولاۋشى ءوز ۇيىنەن 40 قادام ۇزاپ شىققان سوڭ – ءمۇساپىر» دەگەن ۇعىم بار. نەگىزى, اراب تىلىنەن ەنگەن ءمۇساپىر ءسوزىنىڭ ءوزى جولاۋشى دەگەن ماعىنانى بەرەدى, ال ءبىزدىڭ حالقىمىزعا ول جولعا شىققان ادامنىڭ قورعانسىزدىعىن, دارمەنسىزدىگىن بىلدىرەتىن ماعىناسىمەن ءسىڭىستى بولعان. حاديستەردە: «ساپار – ازاپتىڭ ءبىر بولىگى, ول ءبىرىڭدى ءىشىپ-جەۋدەن جانە ۇيقىدان توسادى, ەگەر (كىسى) شارۋاسىن تىندىرسا, وتباسىنا اسىقسىن» دەلىنگەن. اسىل دىنىمىزدە ساپارعا شىققان ادامدارعا اللانىڭ تاعىلىمدى جەڭىلدىكتەرى وتە كوپ. قازاق حالقى دا قاي زاماندا بولماسىن, ءتىپتى وزدەرى جوقشىلىقتىڭ زاردابىن تارتىپ وتىرعان كەزدىڭ وزىندە دە جولاۋشىلاردى تورىنە شىعارىپ, بار ءتاتتىسىن, سۋسىنىن اۋزىنا توسقان. بىراق ءبىز قوزعاعالى وتىرعان اڭگىمە باسقا – قازىر جولاۋشىلار, ونىڭ ىشىندە ساپارعا شىققان ايەل ادامدار ءۇشىن جولدا ءجۇرۋ نەلىكتەن قاۋىپتى بولىپ كەتتى؟
• 01 تامىز, 2019
ەۋروپالىق بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا «ەشكىمگە كەدەرگى كەلتىرمە» دەگەن ۇستانىم بار. ياعني, تاراتىلاتىن اقپاراتتىڭ ءوز دەڭگەيىندەگى فاكتىلەرگە سۇيەنۋ قاجەتتىگىن, الايدا ارانداتۋ نەمەسە وزگە دە تاسىلدەر ارقىلى بۇقارانىڭ ساناسىن ۋلاپ, تەرىس ناسيحات ارەكەتتەرىن جاسايتىن قۇرالعا اينالماۋىن جاي عانا قاراپايىم سويلەممەن «ەشكىمگە كەدەرگى كەلتىرمەۋمەن» تۇسىندىرگەن.
ەكونوميكا • 01 تامىز, 2019
بانگكوكتا ساۋدا ديالوگىن كەڭەيتۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى
قازاقستان ەلشىسى راۋشان ەسبۋلاتوۆا قازاقستان مەن تايلاند اراسىنداعى ساۋدا ديالوگىن دامىتۋ مەن ءوزارا ءتيىمدى ىنتىماقتاستىقتى ۇيلەستىرۋ ماقساتىندا تايلاندتىق ىسكەرلىك توپتارىمەن كەزدەسۋ وتكىزدى. بۇل تۋرالى سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى حابارلادى.
• 01 تامىز, 2019
«قازاقتىڭ گەنوفوندى وسىدان 500 جىل بۇرىن قانداي وزگەرىسكە ءتۇستى؟» دەگەن ماسەلەگە قاتىستى عىلىمي اينالىمدا دەرەك كوپ. بىراق جۇيەلەنبەگەن. گەنەتيك-ماماندار جوڭعار شاپقىنشىلىعى مەن ودان ارىداعى شىڭعىس حاننىڭ شەرۋىنەن كەيىن قازاقتىڭ گەنەتيكالىق پورترەتىن وزگەرتەتىندەي تاريحي جاعدايدىڭ بولماعانىن ايتادى. بىراق ء«بىز نەگە ءارتۇرلىمىز؟» دەگەن ماسەلە ءالى جۇمباق. وزبەك, تۇرىك, قىرعىز, ورىس ۇلتتارىنىڭ گەنەتيكالىق پورترەتىن وزگە ۇلتتاردان بىردەن اجىراتۋعا بولادى. قازاقتا قىسىق كوز دە, بوتا كوز دە, اققۇبا دا, سارى دا, قارا تورى دا بار.
