نازيم ناديروۆ,
م.قوزىباەۆ اتىنداعى سولتۇستىك قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستۋدەنتى:
– پارلامەنت ءماجىلىسى مەن ءماسليحات دەپۋتاتتارىن سايلاۋ ناۋقانىنا قاتىسقان جاستاردىڭ جوعارى ساياسي ەرىك-جىگەرىن ەرەكشە ءبولىپ ايتار ەدىم. مەن وسى كۇنى بايقاۋشى مارتەبەسىنە يە بولعان سايلاۋ ۋچاسكەسىندە وسىنى اڭعاردىم. الدىمەن جاستار كەلىپ, ايرىقشا بەلسەندىلىك تانىتتى. دەمەك, جاس بۋىندى دا ەلىمىزدىڭ بولاشاق دامۋى بەي-جاي قالدىرمايدى دەگەن ءسوز. شىنىندا دا, جاھاندىق داعدارىسقا قاراماستان ستۋدەنت جاستاردىڭ وقۋىنا, دەمالۋىنا مەملەكەت تاراپىنان ناقتى قادامدار جاسالىپ كەلەدى. بيىلدان باستاپ شاكىرتاقى كوبەيتىلدى. وسىنداي قامقورلىقتارعا ىسپەن جاۋاپ بەرۋدى,قيىندىقتاردى بىرلەسىپ ەڭسەرۋدى سولتۇستىكقازاقستاندىق ورەندەر دە جاقسى تۇسىنگەندىكتەن, سايلاۋعا ءبىر كىسىدەي جۇمىلدى. دۇرىس تاڭداۋ اداستىرمايتىنىنا, شىنايى دەموكراتيالىق قۇندىلىقتارعا باستايتىنىنا, وزىق وتىز ەلدىڭ ساپىنا جەتۋ جولىنداعى قارىشتى قادام بولىپ تابىلاتىنىنا سەندى. وڭىردە ورنالاسقان بارلىق سايلاۋ ۋچاسكەلەرىندە داۋىس بەرۋ ءادىل, اشىق, زاڭ بۇزۋشىلىقسىز, قالىپتى ىسكەرلىك احۋالىندا ءوتتى. داۋىس بەرۋ بارىسىن كانديداتتار مەن ساياسي پارتيالاردىڭ سەنىم بىلدىرگەن وكىلدەرى, قوعامدىق بىرلەستىك مۇشەلەرى, حالىقارالىق بايقاۋشىلار باستان-اياق قاداعالاپ, بريفينگتەردە جاقسى باعا بەردى. بۇعان دەيىنگى ساياسي ناۋقاندار تاجىريبەسىن مەڭگەرۋىمىزدىڭ ارقاسىندا دايىندىق جۇمىستارى ۇيلەسىمدى جۇرگىزىلدى. شەتەلدىك باق-تار پارلامەنت ءماجىلىسى سايلاۋىن جارىسا جازىپ, زاڭ تالاپتارىنا ساي ۇيىمداستىرىلۋىن ەل ءىشىن بىرىكتىرەتىن كۇردەلى گەوساياسي ۇدەرىس, قوعامدى ودان ءارى دەموكراتيالاندىرۋدىڭ ءبىر كورىنىسى رەتىندە باعالادى.
الدا ەلباسى بەلگىلەپ بەرگەن اۋقىمدى بەس ينستيتۋتتىق رەفورمالاردى جۇزەگە اسىرۋ مىندەتتەرى تۇر. جاڭا سايلانعان دەپۋتاتتار قازاقستاننىڭ وركەندەۋى ءۇشىن اسا ماڭىزدى شەشىمدەر قابىلداپ, پارلامەنتتىڭ ءرولى مەن بەدەلىن كوتەرۋگە اتسالىساتىندارى ەش كۇمان تۋدىرمايدى.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى.
سۋرەتتى تۇسىرگەن تالعات تانىباەۆ.
شىنارگۇل قايىروۆا,
اتىراۋ وبلىسى بويىنشا سايلاۋدى بايقاۋ جونىندەگى رەسپۋبليكالىق قوعامدىق كوميسسيانىڭ وڭىرلىك ورتالىعىنىڭ ءتورايىمى:
– اتىراۋ وبلىسىنىڭ سايلاۋدى بايقاۋ جونىندەگى رەسپۋبليكالىق قوعامدىق كوميسسيانىڭ 244 بايقاۋشىسى وبلىس بويىنشا 234 سايلاۋ ۋچاسكەسىندە بەلسەندى جۇمىس جاسادى. داۋىس بەرۋ بارىسى تازا, ءادىل جانە ترانسپارەنتتى ءوتتى.
سايلاۋ ۋچاسكەلەرىندەگى جوعارى ۇيىمداستىرۋشىلىق دەڭگەي, ءوڭىر ازاماتتارىنىڭ سايلاۋعا كەلۋ بەلسەندىلىكتەرى جانە بارلىق پارتيالار مەن جەرگىلىكتى ءماسليحات دەپۋتاتتارىنا كانديداتتاردىڭ سەنىم بىلدىرىلگەن ادامدارىنىڭ ءبىزدىڭ بايقاۋشىلارىمىزدىڭ قاتىسىپ وتىرۋىنا جانە داۋىس بەرۋ ءجۇرىسىن قاداعالاۋىنا تولىق جاعداي جاسالۋى وسىنىڭ ايقىن دالەلى.
ناتيجەسىندە سايلاۋ ەلىمىزدىڭ سايلاۋ زاڭنامالارىنا سايكەس, حالىقارالىق ستاندارتقا ساي ءوتتى. سايلاۋشىلار ءوز ەلىنىڭ, ءوز ۇرپاعىنىڭ بولاشاعى ءۇشىن سايلاۋعا كەلدى. ونىڭ ماڭىزىن, بۇگىنگى تاڭداۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن تەرەڭ تۇسىنەتىنىن كورسەتىپ, ازاماتتىق ۇستانىمدارىن بايقاتتى.
اتىراۋ.
التىن حۋات,
قاراعاندى وبلىسىنداعى №404 سايلاۋ ۋچاسكەسىندەگى تاۋەلسىز بايقاۋشى:
– پارلامەنت ءماجىلىسى مەن بارلىق دەڭگەيدەگى ءماسليحاتتار سايلاۋلارىنا №404 سايلاۋ ۋچاسكەسىندە تاۋەلسىز بايقاۋشىلار قاتارىندا قاتىستىم. ءبىزدىڭ ماقساتىمىز – سايلاۋدىڭ دەموكراتيالىق تالاپتارعا ساي ءوتۋىن قاداعالاۋ.
وسى ورايدا ءوز ارىپتەستەرىممەن بىرگە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ «سايلاۋ تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭىمەن الدىن الا تانىسىپ شىقتىم. اشىق, كەڭ عيماراتتا وتىرىپ, داۋىس بەرۋدىڭ بارلىق ۇدەرىسىن باقىلاۋعا تولىق مۇمكىندىك الدىق. سايلاۋ بارىسىنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا سايكەس ءوتكەنىن بايقادىم. سايلاۋشىلاردىڭ ەشقايسىسى داۋىس بەرۋدەن تىسقارى قالعان جوق. داۋىس بەرۋگە كەلگەن ادامداردىڭ بارلىعى تىزىمنەن تابىلدى. بۇل سايلاۋشىلاردىڭ ءتىزىمى مۇقيات تەكسەرىلىپ, ءاربىر سايلاۋشىنىڭ داۋىس بەرۋ قۇقىعىن پايدالانا الۋىنا بارلىق جاعداي جاسالعانىن كورسەتەدى.
سونىمەن بىرگە, سايلاۋشىلاردىڭ ءوز تاڭداۋىن جاسايتىن جەرى وڭاشالانىپ, بيۋللەتەندەر سالىناتىن جاشىكتەر اشىق, ىڭعايلى جەرگە قويىلدى. بايقاۋشىلاردىڭ بارلىق داۋىس بەرۋ بارىسىن تولىق قاداعالاۋعا الۋىنا جاعداي جاسالدى. وسىلايشا, سايلاۋ ۇدەرىسى اشىق جانە بارلىق دەموكراتيالىق تالاپتارعا ساي ءوتتى دەپ سەنىممەن ايتۋعا بولادى.
قاراعاندى.
زاڭ بۇزۋ فاكتىسى تىركەلگەن جوق
نۇرايلىم قايىربەكوۆا, سايلاۋدى بايقاۋ جونىندەگى رەسپۋبليكالىق قوعامدىق كوميسسيانىڭ الماتى وبلىسىنداعى وڭىرلىك ورتالىعىنىڭ مۇشەسى: – الماتى وبلىسىندا پارلامەنت ءماجىلىسى مەن ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىنىڭ سايلاۋى زاڭناما تالابىنا ساي ءوتتى. قوعامدىق نەگىزدە باقىلاۋ جەتىسۋ جەرىندەگى بارلىق سايلاۋ ۋچاسكەلەرىندە جۇرگىزىلدى. تۇرعىندار تاراپىنان ەشقانداي تۇسىنىسپەۋشىلىك, ءيا بولماسا زاڭعا قايشى ارەكەت جاسالعان جوق. ءسويتىپ, سانامىزدى سەرپىلتكەن ساياسي ناۋقان ءوز مارەسىنە جەتتى. ناقتىلاي تۇسسەم, الماتى وبلىسىنداعى 931 سايلاۋ ۋچاسكەسىندە بىردە ءبىر زاڭ بۇزۋ فاكتىسى تىركەلگەن جوق. جالپى العاندا, جوعارىدا كەلتىرىلگەن سانعا ەنەتىن اسكەري بولىمدەر سەكىلدى بايقاۋشىلاردى كىرگىزبەيتىن 50 جابىق سايلاۋ ۋچاسكەسىندە دە تۇرعىندار ءوز تاڭداۋلارىن جاساپ, كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىنا ساي داۋىس بەردى. بارلىق ۋچاسكەلەردە زاڭدىلىق تالاپتارى ساقتالدى. ەلىمىزدەگى تىنىشتىق پەن ىنتىماقتىڭ بەرىك ورناعاندىعىن ءبىلدىرەتىن بۇل جۇمىسقا وڭىرلىك ورتالىق مۇشەلەرى وزىندىك ۇلەسىن قوستى. مىڭداعان سايلاۋشىلار اراسىندا قانداي دا ءبىر كەلەڭسىزدىك, تۇسىنىسپەۋشىلىك تۋىنداپ جاتسا بايقاۋشى مىندەتى دەرەۋ سۋرەتكە نەمەسە بەينەتاسپاعا ءتۇسىرىپ الىپ, بولعان جايدى دەرەۋ سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ توراعاسىنا بايانداۋى, البەتتە زاڭناما شەڭبەرىندە اكتى تولتىرۋى كەرەكتىگى مۇقيات تاپسىرىلعان ەدى. قۇدايعا شۇكىر, ونداي وقيعا ورىن العان جوق. تالدىقورعان.مەنىڭ بايقاعانىم – جاسامپازدىق قاسيەتتەر
مەيرامبەك قيىقوۆ, سايلاۋدى بايقاۋ جونىندەگى رەسپۋبليكالىق كوميسسيانىڭ اقمولا وبلىسىنداعى وڭىرلىك ورتالىعىنىڭ مۇشەسى: – بيىلعى سايلاۋ كوڭىلىمدى جاقسى سەزىمدەرگە بولەدى. اۋەلگىدە «ءسىز سايلاۋدى بايقاۋ كوميسسياسىنا مۇشە بولىڭىز» دەگەن ۇسىنىس تۇسكەندە ءارى-ءسارى كۇيدە بولعانىم راس. «حالىق سايلاۋدىڭ ماڭىزىن تۇسىنەدى, ونىڭ ناتيجەسىمەن بولاشاعىن بايلانىستىرادى. مۇنى بايقاپ, باقىلاۋدىڭ قاجەتى قانشا؟» دەگەندەي. ءيا, دەموكراتيالىق ۇستانىمنىڭ تالابى وسى ەكەندىگىن دە بىلەمىن. ءبىزدىڭ مىندەتىمىز – سايلاۋدىڭ ەل كونستيتۋتسياسىنىڭ, زاڭىنىڭ دەڭگەيىندە وتكىزىلۋىنە سەپتەسۋ. سوندىقتان, جاسىمنىڭ ۇلكەندىگىنە قاراماستان, بەلگىلەنگەن بارلىق ءىس-شارالاردىڭ ورتاسىندا بولدىم. ايتقانداي-اق, وبلىسىمىزدا ماڭىزدى ناۋقان جوعارى دەڭگەيدە وتكىزىلدى. ەشقانداي وقىس جاعدايلار, ءتارتىپتىڭ بۇرمالانۋى كورىنىس بەرمەدى. بۇعان كۇمانىم دە جوق ەدى. مەنىڭ بايقاعانىم, حالىقتىڭ ساياسي ۇستانىمىنىڭ مىقتىلىعى,قاي جەردە بولماسىن جەرلەستەرىمنىڭ جاسامپازدىق قادامدارعا جاقىن تۇراتىندىعى بولدى. وسىعان قۋاندىم. كوكشەتاۋ قالاسىنداعى التى سايلاۋ ۋچاسكەسىندە بولدىم. سايلاۋشىلار داۋىس بەرۋ كابيناسىندا ۇزاعىراق تۇراتىندى شىعارىپتى. دەمەك, ويلاناتىن, ەرتەڭىن بولجايتىن سايلاۋشى قالىپتاستى دەگەن ءسوز. جاستار جاعى قاريالارعا ءوز كەزەگىن بەرىپ جاتىر. كەيبىرى ەسىكتەن بارىپ قارسى الىپ, قۇرمەت كورسەتىپ جاتتى. بۇلار سايلاۋ ۋچاسكەسىنىڭ مۇشەلەرى ەمەس, قاراپايىم ازاماتتار. داۋسىن اپىل-عۇپىل بەرە سالىپ, ۇيىنە اسىققاندار دا كورىنبەيدى. كوپتەن كورىسپەگەن اقساقالدار مەن اجەيلەر, جۇمىسباستى جاستار ۇيىرىلە قالىپ اڭگىمە ايتىپ جاتىر. مەنىڭ پايىمداۋىمشا, كۇيبەڭ تىرلىك ەمەس, ارناسى كەڭ بولاشاقتىڭ اڭگىمەسى قوزعالىپ جاتىر. ءوزىم تاڭەرتەڭگى داۋىس بەرۋ بيۋللەتەندەرىن ساناۋ مەن كەشكى داۋىس قورىتىندىسىن شىعارۋ ءىسىنىڭ ءبارىن سىرتتاي باقىلاپ تۇردىم. اركىم ءوز شارۋاسىن ىڭ-شىڭسىز اتقارىپ جاتىر. وبلىس سايلاۋشىلارى ماڭىزدى ساياسي ناۋقانعا بەلسەندىلىكپەن قاتىستى. ۇيگە كوڭىلىم ءوسىپ كەلدىم. اقمولا وبلىسى. سۋرەتتى تۇسىرگەن ەرمۇرات دوسىموۆ.ورەلى يدەيا – ومىرشەڭ
ەدۋارد پولەتاەۆ, سايلاۋدى بايقاۋ جونىندەگى رەسپۋبليكالىق قوعامدىق كوميسسيانىڭ مۇشەسى: – ساياسي ناۋقان بارىسىندا ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرلەرىندە ءبىزدىڭ الدىن الا دايىنداعان ون مىڭعا جۋىق بايقاۋشىلارىمىز سايلاۋ ۋچاسكەلەرىندە ءوز ءمىندەتتەرىن ءمىنسىز ورىندادى. ولار باسەكەنىڭ تازا دا ءادىل ءوتۋىن باقىلادى. بايقاۋشىلار ارقىلى كوميسسيا سايلاۋ ۇدەرىسىنىڭ بارىسى تۇرعىسىندا تولىققاندى اقپارات جيناقتادى. بايگە اتاۋلىدا جەڭىمپاز انىقتالاتىن ءبىر زاڭدىلىق بار. راسىن ايتساق, ناۋقان باستالار الدىندا سايىسقا بەل بۋعان پارتيالاردىڭ بارلىعىنىڭ دا سايلاۋالدى دايىندىق الەۋەتتەرى تەڭدەي سەكىلدى ەدى. ايتسە دە, دوداعا تۇسكەن 6 پارتيانىڭ ۇشەۋى جەڭىمپاز اتانىپ, پارلامەنتتەن ورىن الاتىن بولدى. بۇل پارتيالار بەلگىلى مەرزىم ىشىندە وزدەرىنىڭ اتقارعان ءىس-شارالارىن زەردەلەپ, قاي جەردە قانداي كەمشىلىكتەر جىبەرگەنىن نەمەسە قاي جەردە قانداي ۇتىمدى شەشىمدەر جاساعانىن ءبىلۋ ءۇشىن ساراپتاما جاساعانى ابزال. بۇل ارادا پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ بىلاي دەپ ايتقانىن ەسكە العان ءجون. «پارلامەنتتەن ءتيىستى ورىن الا الماعان پارتيالاردىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىنداعى تىڭ يدەيالاردىڭ ارقاشاندا يگىلىك ءۇشىن پايداعا اسۋى كادىك. ول يدەيا تەكتەن-تەككە جازىلعان جوق, سوندىقتان دا, ول مىندەتتى تۇردە جۇزەگە اسادى». مەنىڭ بۇعان الىپ-قوسارىم جوق. سايلاۋ ءوتتى, ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ اقىرعى شەشىمىن شىعاراتىن كۇن دە الىس ەمەس. ناۋقانعا ساياسي باعانى ەلىمىز, قوعام بەرەتىن بولادى. ايتارىم, ءبىزدىڭ بايقاۋشىلار ءوز مىندەتىن ابىرويمەن اتقاردى. الماتى.كەلەڭسىزدىكتەر كوزگە تۇسپەدى
ناگان بالابيەۆ, تاۋەلسىز بايقاۋشى: – پارلامەنت ءماجىلىسى مەن ءتۇرلى دەڭگەيدەگى ماسليحاتتارعا دەپۋتات تاڭداۋ بارىسىن بايقاۋ ءۇشىن قاراعاندى وبلىسىنداعى نۇرا اۋدانىنىڭ ورتالىعىندا ورنالاسقان № 404 سايلاۋ ۋچاسكەسىندە وتكەن داۋىس بەرۋ شاراسىنا تاۋەلسىز بايقاۋشىلار قاتارىندا قاتىستىم. ءبىزدىڭ ماقساتىمىز – سايلاۋدىڭ دەموكراتيالىق تالاپتارعا ساي ءوتۋىن قاداعالاۋ بولدى. وسى ورايدا, ءوز ءارىپتەستەرىممەن بىرگە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ «سايلاۋ تۋرالى» زاڭىمەن الدىن الا مۇقيات تانىسىپ شىقتىم. كەڭ دە جارىق عيماراتتا وتىرىپ, داۋىس بەرۋدىڭ بارلىق ۇدەرىسىن باقىلاۋعا مۇمكىندىك الدىق. سايلاۋ بارىسىنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا سايكەس وتكەنىنە كۋا بولدىم. ەشقانداي زاڭبۇزۋشىلىقتىڭ تىركەلمەگەنىن ايتقىم كەلەدى. قاراعاندى وبلىسى, نۇرا اۋدانى.جاقسى اسەر قالدىردى
سامال يبرايىموۆا, سايلاۋدى بايقاۋ جونىندەگى رەسپۋبليكالىق قوعامدىق كوميسسيانىڭ جامبىل وبلىسىنداعى وڭىرلىك ورتالىعىنىڭ مۇشەسى: – قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋىندا بارشا وتانداستارىمىز ءوز تاڭداۋىن جاسادى. وسى سايلاۋ جۇمىسىنا بايقاۋشى رەتىندە قاتىسقاندىقتان داۋىس بەرۋگە كەلگەن ەلدىڭ ءنوپىرى وتە كوپ بولعانىن, ءتىپتى, ءبىرشاما ۋاقىت كەزەككە تۇرۋعا ءماجبۇر بولعانىن ءوز كوزىممەن كوردىم. العاشقى بولىپ كەلگەندەرگە سىيلىقتار ۇسىنىلدى. سايلاۋشىلاردىڭ بۇل ناۋقاندا بەلسەندىلىك تانىتۋى بىرلىگىمىزدى پاش ەتىپ, بىرتۇتاستىعىمىزدى دالەلدەگەنى انىق. وسى سايلاۋدا ەلدىگىمىز تاعى دا ەڭسەلەنە ءتۇستى. سايلاۋ ۋچاسكەلەرىندە بارلىق جاعداي جاسالعان. داۋىس بەرۋشىلەرگە دەگەن قۇرمەت وتە جوعارى بولدى. ەشقانداي ءتارتىپ بۇزۋشىلىق ورىن العان جوق. جاۋاپتى ساتتە ءبىر جاعادان باس, ءبىر جەڭنەن قول شىعارىپ, بىرلىگىمىز بەن ىنتىماعىمىزدىڭ جاراستىعىن كورسەتە بىلگەن كوپشىلىكتىڭ بۇل قارەكەتى جاقسى اسەر قالدىردى. وسى سايلاۋ ناۋقانىندا ءاربىر اۋىلدا, ءاربىر اۋداندا, ءاربىر قالادا شتاب مۇشەلەرى, بايقاۋشىلار, جاستاردىڭ ەرىكتى جاساقتارى وتە بەلسەندى جۇمىس ىستەدى. قالاي ايتساق تا, جۇدىرىقتاي تۇيىلگەن كوپ ۇلتتى, ىنتىماقتى حالىق ەكەنىمىزدى وسى ناۋقان تاعى ءبىر دالەلدەدى. جامبىل وبلىسى.
