ەكولوگيا پروبلەمالارىنا ەرەكشە كوزقاراس قاجەت

پرەزيدەنتتىككە كانديدات ابىلعازى قۇسايىنوۆ قوستاناي قالاسىندا «قوستاناي سۋ» كوممۋنالدىق كاسىپورنىنىڭ ۇجىمىمەن كەزدەستى. ءوز سوزىندە ول جينالعانداردى سايلاۋالدى تۇعىرناماسىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىمەن تانىستىردى. ءا.قۇسايىنوۆتىڭ ايتۋىنشا, الەم­نىڭ ءتۇرلى ەلدەرىندەگى ەكونوميكانى قار­قىندى دامىتۋ جۇمىستارى قورشاعان تابيعي ورتانىڭ مۇمكىندىكتەرى مەن ول كوتەرە الاتىن شەكتەۋلى شارۋاشىلىق سالماقتى ەسكەرمەي جۇرگىزىلىپ جاتىر. تابيعات رەسۋرستارىن ءتيىمسىز پايدالانۋ, تابيعي ورتانىڭ قالدىقتارمەن لاستانۋى, گەندىك قور مەن بيولوگيالىق ءار­تۇرلىلىكتىڭ ازىپ-توزۋى قورشاعان ورتا مەن ادام مەكەندەگەن اينالانىڭ قۇل­دىراۋىنا الىپ كەلەدى. ادامنىڭ ونەركاسىپتىك جۇمىس­تارى­نىڭ سالدارىنان وزون قاباتىنىڭ بۇزىلۋى, الەمدىك مۇحيتتاردىڭ لاستانۋى, جەر مەن ونىڭ قۇنارلى قاباتىنىڭ جۇ­­تاڭدانۋى, بيولوگيالىق ارتۇرلىلىكتىڭ ازۋى سىندى ماسەلەلەرى وزەكتى بولىپ وتىر. اتموسفەرانىڭ شاڭ-توزاڭ جانە گاز­­دى قالدىقتارمەن لاستانۋى ۇلكەن الاڭداۋشىلىق تۋدىرادى. ولار مينەرالدى وتىن مەن بيوماسسانىڭ ورتەنۋىنە, سونداي-اق, تاۋ-كەن, قۇرىلىس پەن باسقا دا جەردە جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستارعا بايلانىستى اۋاعا تارالۋدا. ادام ورنى تولمايتىن تابيعي رەسۋرس­تاردى شەكسىز تۇتىنا وتىرىپ, قالپىنا كەلتىرۋگە بولاتىن قورلاردىڭ قايتا تولىسۋىنا كەدەرگى جاساۋدا. «تابيعي رەسۋرستاردىڭ قايتا قالپىنا كەلمەيتىنىن ەستەن شىعارماعان ءجون», دەپ اتاپ ءوتتى ءا.قۇسايىنوۆ وسى ورايدا. پرەزيدەنتتىككە كانديداتتىڭ ايتۋىنشا, ادامزات جىل سايىن ونەركاسىپتىك ءوندىرىس كولەمىن ءوسىرىپ, سونىڭ سالدارىنان يگەرىلمەگەن تابيعاتتىڭ تىنىسى مۇلدەم تارىلىپ بارا جاتىر. ادەتتە, ءوندىرىس كەزىندە وسى جەرلەردە ءومىر سۇرەتىن حالىقتىڭ مۇددەسىمەن قاتار, وندا وسەتىن بىرەگەي وسىمدىكتەر مەن سيرەك كەزدەسەتىن اڭداردىڭ قاۋىپسىزدىگى ەسكەرىلمەي جاتادى. بۇگىندە ادام ءوز قولىمەن ءوزىنىڭ ءومىر سۇرەتىن كەڭىستىگىن شەكتەۋدە. وعان قوسا, ءا.قۇسايىنوۆ ەكولوگيالىق ءبىلىمنىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالدى. «جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردە مىندەتتى ءپان ەنگىزە وتىرىپ, ەكولوگيا مەن ونىڭ قاۋىپسىزدىگى تۋرالى تۇسىنىك قالىپتاستىرۋ, سونىمەن قاتار, تۇراقتى ەكولوگيالىق-اعارتۋشىلىق جۇمىستار جۇرگىزۋ ەكولوگيالىق جانە ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىك تۋرالى ءبىلىم بەرۋدىڭ ماڭىزدى قادامدارى بولىپ تابىلادى», دەپ اتاپ ءوتتى ءا.قۇسايىنوۆ. سونىمەن قاتار, «قوستاناي سۋ» ۇجى­مىنىڭ الدىندا ءا.قۇسايىنوۆتىڭ اي­ماقتىق سايلاۋالدى شتابىنىڭ جەتەكشىسى باۋىرجان تيبەەۆ ءسوز سويلەدى. باۋىرجان ايدابول ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, ادام الەمدىك ەكوجۇيەنىڭ ءبىر ءبو­لىگى ەكەنىن ەسىنەن شىعارماۋى ءتيىس. عالام­شاردىڭ جارقىن بولاشاعى ءار ادامنىڭ تابيعي رەسۋرستار مەن جانۋارلار الەمىنە دەگەن سانالى ارەكەتىنە تاۋەلدى. الەمدىك ەكوجۇيەنىڭ ءبىر بولشەگى رەتىندە قازاقستان دا قورشاعان ورتانىڭ لاستانۋىنان تۋىنداعان پروبلەمالاردى سەزىنىپ وتىر. سوندىقتان وسكەلەڭ ۇرپاق اراسىندا تابيعاتتى ايالاۋعا ۇندەيتىن ناسيحات جۇمىستارىن كۇشەيتۋ كەرەك. سونداي-اق, ب.تيبەەۆ اتاپ وتكەندەي, اي­ماقتا سايلاۋالدى شتاب قىزۋ جۇمىسقا كى­رىستى, ۇگىت-ناسيحات جۇمىستارىمەن اينا­لىساتىن سەنىم بىلدىرىلگەن ادامدار بەلگىلەندى. شتاب جەتەكشىسىنىڭ ايتۋىنشا, الدا­عى ۋاقىتتا ۇگىت-ناسيحات جۇمىستارى بەل­سەندى جۇرگىزىلىپ, بىرقاتار ءىس-شارا­لار وتكىزىلەدى, كاسىپورىنداردىڭ جۇمىس­شى ۇجىمدارىمەن كەزدەسۋ وتكىزۋ جوس­پارلانعان. ب.تيبەەۆ شتاب كەڭسەسى جۋرناليستەر مەن بايقاۋشىلار ءۇشىن اركەز اشىق ەكەنىن اتاپ كورسەتتى. «ۇگىت ماتەريالدارى بار, كانديداتتىڭ سايلاۋالدى شتابىنىڭ مۇشەلەرى قاجەتتى ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە ءازىر», – دەدى ول. ءنازيرا جارىمبەتوۆا, «ەگەمەن قازاقستان». قوستاناي.