پروفوريەنتولوگتىڭ ايتۋىنشا, ماماندىقتى ناقتى تاڭدايتىن كەزەڭدە كوپتەگەن وقۋشى اسىعىس شەشىم قابىلداپ جاتادى, ەڭ ءجيى كەزدەسەتىن قاتەلىك – ماماندىقتى ءوز قالاۋىمەن ەمەس, سىرتقى فاكتورلارعا قاراپ تاڭداۋ.
«تۇلەكتەردىڭ كەيبىرى گرانت كوپ بولىنەتىن سالاعا بارادى, ەندى ءبىرى اتا-اناسىنىڭ نەمەسە دوستارىنىڭ كەڭەسىنە سۇيەنەدى. كەي جاعدايدا وقۋشىلار ماماندىقتىڭ اتاۋىنا قىزىعادى, بىراق ونىڭ ىشكى مازمۇنىن تولىق زەرتتەمەيدى. بولاشاقتا قانداي جۇمىس اتقاراتىنىن, سول سالاعا قانداي قابىلەت قاجەت ەكەنىن ويلانا بەرمەيدى. سالدارىنان وقۋ بارىسىندا تاڭداۋى وزىنە سايكەس كەلمەيتىنىن ءتۇسىنىپ جاتادى», دەدى دينارا وسپانوۆا.
پروفوريەنتولوگتىڭ سوزىنشە, تاعى ءبىر ماسەلە – تۇلەكتەر ءوز قابىلەتى مەن قىزىعۋشىلىعىن ناقتى بىلمەيدى. مىسالى, جان دۇنيەسى گۋمانيتارلىق باعىتقا بۇرىپ تۇرعان ءجاسوسپىرىم قوعامداعى «ترەندكە» ىلەسىپ, سۇرانىسى جوعارى تەحنيكالىق ماماندىققا قۇجات تاپسىرادى. ناتيجەسىندە, وزىنە جات, ەش ۇنامايتىن سالادا ءجۇرىپ, ىشكى موتيۆاتسياسىن جوعالتادى.
«سوندىقتان ماماندىق تاڭداعاندا تەك قازىرگى ترەندكە ەمەس, ادامنىڭ وزىنە نە جاقىن, قابىلەتى سوعان سايكەسە مە دەگەندى ۇعىنۋ ماڭىزدى. سونىمەن قاتار ماماندىقتىڭ بولاشاقتاعى دامۋ مۇمكىندىگىن, ەڭبەك نارىعىنداعى سۇرانىستى جانە جەكە قابىلەتتى ەسكەرىپ قاراۋ قاجەت», دەدى د. وسپانوۆا.
دينارا تولەۋقىزى اتا-انانىڭ قالاۋى مەن بالانىڭ قىزىعۋشىلىعىنىڭ سايكەس كەلمەۋى – ماماندىق تاڭداۋعا تىكەلەي اسەر ەتەتىن ماسەلە ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«كوبىنە وقۋشى اتا-اناسىنىڭ پىكىرىنە كونەدى. بىراق ىشكى قالاۋى ەسكەرىلمەگەندىكتەن, كەيىن وقۋ بارىسىندا قىزىعۋشىلىعى تومەندەيدى نەمەسە ماماندىقتى تولىق مەڭگەرۋگە ق ۇلىقسىزدىق تانىتۋى مۇمكىن. مۇنداي جاعداي ادامنىڭ كاسىبي جولىنا دا ۇزاق ۋاقىت اسەر ەتەدى. ويتكەنى وزىنە جاقىن ەمەس سالانى وقۋ جانە كەيىن سول سالادا جۇمىس ىستەۋ قوسىمشا قيىندىق تۋعىزادى», دەدى پروفوريەنتولوگ.
مامانداردىڭ پىكىرىنشە, بۇل ماسەلەنى جۇيەلى تۇردە ازايتۋ ءۇشىن مەكتەپ قابىرعاسىنداعى كاسىبي باعدار بەرۋ جۇمىسىن ساپالى ۇيىمداستىرۋ قاجەت. ەگەر ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىندە وقۋشىلاردىڭ جەكە قابىلەتىن ناقتى باعالاۋعا جاعداي جاسالىپ, ماماندىقتاردىڭ نارىقتاعى بولاشاعى مەن ەرەكشەلىكتەرى تۇراقتى تۇسىندىرىلسە, تۇلەكتەردىڭ تاڭداۋى دا بارىنشا سانالى سيپات الماق. سونىمەن قاتار بۇل ۇدەرىسكە اتا-انالاردى دا تارتۋدىڭ ماڭىزى زور. وتباسى تاراپىنان قولداۋ كورسەتۋ بارىسىندا ماماندىقتىڭ قوعامداعى بەدەلىنە (تانىمالدىلىعىنا) ەمەس, ءجاسوسپىرىمنىڭ ناقتى يكەمدىلىگى مەن الەۋەتىنە باسىمدىق بەرىلگەنى ءجون.
مامان كاسىبي ءىس-تاجىريبەسىندە كەزدەسكەن وسىنداي مىسالداردىڭ بىرىنە توقتالدى.
«جازدىڭ ورتاسىندا ونلاين كەڭەسكە الماتى قالاسىنان 10 سىنىپ وقۋشىسى اناسىمەن بىرگە جازىلدى. كەڭەس كەزىندە باعىتى انىقتالدى. ناتيجەمەن اناسى كەلىسكىسى كەلمەدى. ۇبت دايىندىعىن وتكىزەتىن ورتالىققا بالاسىن قورىتىندىمەن جاناسپايتىن باعىت بويىنشا تىركەپتى, ولار ءبىر جىل بويى دايىنداعان. ال 11-سىنىپتا ورتالىقتا باقىلاۋ تەستتەرىن تاپسىرعان كەزدە ناتيجەسى تومەن بولعان. اناسى بالانىڭ ساباق وقۋعا زاۋقى جوقتىعىن, موتيۆاتسيانىڭ بولماي تۇرعانىن ايتىپ, تاعى ءبىر مارتە كومەك سۇرادى. تاعى ءبىر كەڭەس وتكىزدىك. العاشقى كەڭەستە ۇسىنىلعان باعىت قايتالاندى. اتا-اناسى قاتتى تاڭىرقادى», دەدى ول.
سول اتا-انا ءوز تاراپتارىنان قاتە كەتكەنىن ءتۇسىنىپ, كەشىرىم سۇراپ, وقۋشىنى دەرەۋ دۇرىس تاڭدالعان باعىت بويىنشا دايىندىققا بەرگەن ەكەن.
«دايىندىق بارىسىندا وقۋشىنىڭ كوڭىل-كۇيى دۇرىستالىپ, دايارلىق جۇمىستارى دا وڭ ناتيجە كورسەتىپ جاتقانىن حابارلاعان اناسى قۋانىشىن سوزبەن ايتىپ جەتكىزە المادى. دۇرىس باعىت بويىنشا دايىندىعى ۋاقتىلى جالعاسۋى ارقاسىندا وقۋشىمىز ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىن ويداعىداي تاپسىرىپ, ساتىمەن گرانتقا ءتۇسىپ كەتتى.
كەڭەسىمىزگە جۇگىنگەن وسىنداي وقۋشىلارىمىزدىڭ كەلەشەك ماماندىعىن دۇرىس تاڭداپ, قالاعان وقۋىنا ءتۇسىپ كەتكەنىن ەستىگەندە ءوزىم دە قاتتى قۋانىپ, باقىتتى كۇيگە تۇسەمىن», دەيدى پروفوريەنتولوگ دينارا وسپانوۆا.
وسى تۇستا ايتا كەتەيىك, مۇنداي جاعدايلار بىرنارسەنى ناقتى كورسەتەدى. ياعني, بالاعا دۇرىس كاسىبي باعدار بەرىلسە, ول ءوز قابىلەتىنە سايكەس جولدى تابا الادى جانە اتا-اناسى دا دالەلدەنىپ زەرتتەلگەن اقپارات ارقىلى دۇرىس شەشىم قابىلداۋعا بەيىم بولادى. ناتيجەسىندە ستۋدەنت تە, وتباسى دا جانە قوعام دا ۇتادى.
تاعى ءبىر ايتا كەتەتىن جايت, كوپتەگەن ستۋدەنت وقۋ بارىسىندا تاڭداعان ماماندىعى وزىنە سايكەس كەلمەيتىنىن ۇعىنىپ جاتادى. پروفوريەنتولوگتىڭ ايتۋىنشا, بۇل – قالىپتى جاعداي. ويتكەنى مەكتەپتى اياقتاعان تۇلەكتەر كەلەشەك كاسىبىن ەرتە جاسىندا تاڭدايدى, ال ۋاقىت وتە كەلە قىزىعۋشىلىعى مەن قابىلەتى وزگەرۋى مۇمكىن.
«ەڭ الدىمەن, ستۋدەنت وزىنە ناقتى سۇراق قويىپ, ماسەلەنىڭ سەبەبىن انىقتاۋى قاجەت. كەي جاعدايدا ماماندىق ەمەس, وقۋ جۇكتەمەسى, بەلگىلى ءبىر پاندەردىڭ قيىندىعى نەمەسە پسيحولوگيالىق قىسىم اسەر ەتۋى مۇمكىن. ال ەگەر سالانىڭ ءوزى قىزىقتىرماسا, وندا بۇل – ماڭىزدى بەلگى», دەدى دينارا تولەۋقىزى.
ونىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي جاعدايدا ستۋدەنتكە باسقا باعىتتاردى زەرتتەپ كورگەن ءجون. قازىرگى ۋنيۆەرسيتەتتەردە قوسىمشا ماماندانۋ, elective پاندەر, minor باعدارلامالارى جانە اكادەميالىق موبيلدىك مۇمكىندىكتەرى قاراستىرىلعان, بۇل – ستۋدەنتكە ءوز قىزىعۋشىلىعىن انىقتاۋعا سەپتەسەدى. سونىمەن قاتار تەوريا مەن پراكتيكانىڭ ايىرماشىلىعىن دا ەسكەرۋ ماڭىزدى. كەيدە ستۋدەنتكە وقۋ ۇدەرىسى ۇناماۋى مۇمكىن, الايدا ماماندىق بويىنشا جۇمىس تاجىريبەسى قىزىقتى بولۋى ىقتيمال. سوندىقتان ەڭبەك تاجىريبەسىنەن ءوتۋ, ەرىكتىلىك جوبالارعا قاتىسۋ نەمەسە part-time جۇمىس ىستەپ كورۋ پايدالى.
«ەگەر ستۋدەنت وزىنە باسقا باعىت جاقىن ەكەنىن ناقتى تۇسىنسە, ماماندىق اۋىستىرۋدان قورىقپاۋى كەرەك. بۇل – قاتەلىك ەمەس, كاسىبي تۇرعىدا ءوزىن ىزدەۋ ۇدەرىسى. ۇنامايتىن سالادا ۇزاق جىل جۇمىس ىستەگەننەن گورى, ۋاقىتىندا دۇرىس شەشىم قابىلداۋ الدەقايدا ءتيىمدى. ەڭ باستىسى – ستۋدەنت قوعامنىڭ نەمەسە اينالاسىنىڭ قىسىمىمەن ەمەس, ءوزىنىڭ قىزىعۋشىلىعى مەن قابىلەتىنە سۇيەنە وتىرىپ شەشىم قابىلداۋى قاجەت», دەپ تۇيىندەدى حالىقارالىق باعىت-باعدار بەرۋشىلەر بىرلەستىگىنىڭ مۇشەسى, پروفوريەنتولوگ دينارا وسپانوۆا.
