رۋحانيات • بۇگىن, 10:20

سىن جانرىن سارالاعان

4 مين
وقۋ ءۇشىن

ۇلتتىق كىتاپحانادا قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور دانداي ىسقاق ۇلىنىڭ 80 جاس مەرەيتويىنا ارنالعان «ۇستاز. عالىم. سىنشى» اتتى ادەبي-شىعارماشىلىق كەش ءوتتى.

سىن جانرىن سارالاعان

القالى جيىنعا عا­لىم­دار مەن زيا­­­لى قا­ۋىم, قوعام قاي­رات­­كەر­­لەرى مەن جۋرناليس­تەر قا­تىس­تى. كەش بارىسىندا عالىم­­نىڭ ء«ومىر دۇنيە دەگەنىڭ» اتتى جاڭا كىتابى تانىستىرىلدى. سونداي-اق ۇلتتىق كىتاپحانا قو­رىنان ادەبيەتتانۋشىنىڭ عىلىمي ەڭ­بەك­تەرى, ادەبي-سىن ماقالالارى مەن زەرتتەۋلەرىنەن كىتاپ كورمەسى قويىلدى.

ۇلتتىق كىتاپحانا ديرەكتورى عازيزا قۇدايبەرگەن دانداي ىسقاق ۇلىنىڭ كىتاپحانامەن ­باي­­لانىسىنا ەرەكشە توق­تال­دى. ونىڭ ايتۋىنشا, عالىم كىتاپحا­نانىڭ تۇراقتى وقىرمانىنىڭ ءبىرى رەتىن­دە عىلىم مەن ءبىلىم جو­لىنداعى ىزدەنىستەرىن وسى قارا­شاڭىراقپەن ساباقتاستىرىپ كە­لەدى. عازيزا قۇدايبەرگەنقىزى دانداي ىسقاق ۇلىنىڭ عىلىمي ەڭبەكتەرى مەن رۋحاني مۇراسى كىتاپحانا قورىن بايىتىپ قانا قويماي, جاس زەرتتەۋشىلەر مەن وقىرمانعا قۇندى تانىم كوزىنە اينالعانىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق ول عالىمنىڭ كىتاپحانا ومىرى­نە بەلسەندى ارالاسىپ, ادەبي-عىلىمي ورتانىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسىپ جۇرگەنىن ايتتى.

م.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى كەنجەحان ماتىجانوۆ دانداي ىسقاق ۇلىنىڭ قازاق ادەبي سىنىنىڭ تاريحى مەن تەو­رياسىن زەرتتەۋدەگى ەڭبەگىنە توقتالدى. ول عالىمنىڭ ادەبي سىندى دەربەس عىلىمي باعىت رەتىندە جۇيەلەۋگە ۇلەس قوسقانىن, قازاق ادەبيەتى­نىڭ تاريحى مەن تەورياسىنا ارنال­عان ىرگەلى زەرتتەۋلەردىڭ اۆتورى ەكە­نىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق دانداي ىسقاق­ ۇلىنىڭ ەنتسيكلوپەديا­لىق باسىلىمداردى ازىرلەۋگە قا­تىسىپ, ادەبيەتتانۋشى عا­لىم­داردىڭ بىرنەشە بۋىنىن تار­بيەلەۋگە ەڭبەك سىڭىرگەنىن باسا
ايتتى.

ال فيلولوگيا عىلىمدارى­نىڭ دوكتورى نۇرداۋلەت اقىش عالىم­نىڭ قازاق ادەبيەتتانۋداعى ەلەۋلى ورنىنا توقتالدى.

«دانداي ىسقاق ۇلى ادەبيەتتانۋ عىلىمىنا وتكەن عاسىردىڭ 70-جىلدارى كەلىپ, قازاق ادەبي سىنىنىڭ تەورياسى مەن تاري­حىن جۇيەلى زەرتتەگەن عالىمدار­­دىڭ الدىڭعى قاتارىنا كوتەرىلدى. ونىڭ «ادەبي كوركەم سىن», «سىن شىن بولسىن», «سىن جانرلارى», «سىن ونەرى», «قازاق ادەبي سىنىنىڭ تاريحى», «ادەبي سىننىڭ تاريحى» سياقتى ىرگەلى ەڭبەكتەرى ۇلتتىق ادەبي سىن عىلى­مىنىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋىن عىلىمي تۇرعىدان زەردەلەۋگە ارنالدى. عالىمنىڭ زەرتتەۋ­لەرى قازاق ادەبيەتتانۋىنىڭ ماڭىز­دى قورىنا اينالدى», دەدى ول.

سونداي-اق اقىن, فيلولو­گيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى باۋىر­جان جاقىپ دانداي ىسقاق­ ۇلىنىڭ عالىمدىق جانە ازا­مات­تىق بولمىسى تۋرالى ءسوز قوزعادى. ول مەرەيتوي يەسىنىڭ قازاق ادەبيەتتانۋى مەن ادەبي سىنىنىڭ دامۋىنا قوسقان ۇلەسىن اتاپ ءوتىپ, ادەبيەت پەن عىلىمدى قاتار الىپ جۇرگەن تۇلعانىڭ ەڭبەگى كەيىنگى بۋىن زەرتتەۋشىلەر ءۇشىن ماڭىزدى رۋحاني, عىلىمي مۇرا ەكەنىن تىلگە تيەك ەتتى.

كەش بارىسىندا ءسوز العان قوعام قايراتكەرى اسىلى وسمان عا­لىم­نىڭ ۇلت رۋحانياتىنا سىڭىر­گەن ەڭبەگى تۋرالى باياندادى. ول د.ىسقاق ۇلىنىڭ قازاق ادەبيەتى مەن ءتىلىنىڭ دامۋىنا قوسقان ۇلەسىن اتاپ ءوتىپ, ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ناسيحاتتاۋ جولىنداعى قىزمەتىنە جوعارى باعا بەردى.

ايتا كەتەيىك, جاڭا جيناق – دانداي ىسقاق ۇلىنىڭ ادام ءومىرىنىڭ ءمانى, باقىت, ادامگەر­شى­لىك, ار-وجدان, ادالدىق, يمان­دىلىق جانە رۋحاني كەمەلدەنۋ ماسەلەلەرىنە ارنالعان في­لوسوفيالىق-تانىمدىق ەڭ­بە­گى. اۆتور عاسىرلار بويى ادام­زات جيناعان رۋحاني مۇ­رانى, عىلىم جەتىستىگىن جانە ۇلتتىق دۇنيەتانىمدى ساباقتاستىرا وتىرىپ, ءومىردىڭ تابيعي زاڭدى­لىق­تارىن, ادامنىڭ قوعامداعى ورنىن, ماقسات پەن مۇراتتىڭ ما­ڭىزىن پايىمدايدى. كىتاپتا اتا-اناعا قۇرمەت, وتباسى تاربيەسى, ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىك, ەڭبەك­قورلىق, نامىس پەن پاراسات سياق­تى قۇندىلىقتار كەڭىنەن ءسوز بولادى. ادام بالاسىنىڭ باقىتقا جەتۋ جولى ماتەريالدىق يگىلىكتەن بۇرىن رۋحاني تازالىقپەن, ادال ەڭبەكپەن, ىزگى نيەتپەن, ءوز ءومى­رىنىڭ ءمانىن تابۋمەن ولشە­نەدى دەيدى. اۆتور جاس ۇر­پاقتى ۇلكەن ماقسات قويۋعا, ءبىلىم مەن عىلىمعا ۇمتىلۋعا, اتا-انانىڭ قا­دىرىن بىلۋگە, ۇلتتىق جانە جال­پى­ادام­زاتتىق قۇندى­لىق­تار­دى باعالاۋعا ۇندەيدى.

سوڭعى جاڭالىقتار

كەمەلدىك

رۋحانيات • بۇگىن, 10:23

سىن جانرىن سارالاعان

رۋحانيات • بۇگىن, 10:20

قوزعالىسقا اينالعان سانا

مادەنيەت • بۇگىن, 10:11

ونەردەگى وشپەس ءىز

مادەنيەت • بۇگىن, 10:08