استاناداعى «Contrasst» بي تەاترى ۇسىنعان «مەن – ويلارىممىن» جانە «مەتامورفوزالار» بالەتتەرى وسى ىزدەنىستەردىڭ زاڭدى جالعاسى ىسپەتتى. اتالعان قويىلىمداردى جەكە سپەكتاكلدەر رەتىندە عانا ەمەس, بۇگىنگى ادامنىڭ رۋحاني احۋالىنا ارنالعان ءبىرتۇتاس پلاستيكالىق ديلوگيا رەتىندە قاراستىرۋعا بولادى. ەكى شىعارما دا ادام بولمىسىنىڭ ىشكى كەڭىستىگىن زەرتتەۋگە باعىتتالعانىمەن, ولاردىڭ كوركەمدىك مىندەتتەرى ءارتۇرلى: ءبىرىنشىسى سانانىڭ تابيعاتىن زەردەلەسە, ەكىنشىسى سول سانانىڭ ەۆوليۋتسياسىن, رۋحاني تۇرلەنۋىن بەينەلەيدى.
وتاندىق زاماناۋي حورەوگرافيادا وزىندىك قولتاڭباسىن قالىپتاستىرىپ ۇلگەرگەن «Contrasst» بي تەاترى كەيىنگى جىلدارى باتىل ەكسپەريمەنتتەرىمەن, تىڭ كوركەمدىك شەشىمدەرىمەن ءھام زاماناۋي ونەر ءتىلى ارقىلى ماڭىزدى قوعامدىق ءارى رۋحاني ماسەلەلەردى كوتەرۋىمەن ەرەكشەلەنىپ كەلەدى. 2017 جىلى كاسىبي حورەوگرافتار ەرلى-زايىپتى ۋاليتبەك سيازبەك پەن ءامينا سامارباەۆانىڭ باستاماسىمەن قۇرىلعان ۇجىم از ۋاقىت ىشىندە حالىقارالىق مادەني كەڭىستىكتە دە ءوز ورنىن ايقىندادى. تەاتر شىعارماشىلىعىنىڭ باستى ەرەكشەلىگى – ءبيدى تەك ەستەتيكالىق كورىنىس رەتىندە ەمەس, وي ايتۋ قۇرالى رەتىندە قاراستىرۋىندا. سوندىقتان ولاردىڭ ءار قويىلىمىندا پلاستيكا مەن فيلوسوفيا, قوزعالىس پەن ماعىنا قاتار ورىلەدى.
تەاتر تاريحىنا كوز جۇگىرتسەك, ءار ءداۋىر ءوز ادامىن ساحناعا شىعارعانىن كورەمىز. ەجەلگى گرەك تراگەدياسى تاعدىرمەن ارپالىسقان ادامدى كورسەتتى. شەكسپير ءداۋىرى بيلىك پەن قۇمارلىقتىڭ دراماسىن اشتى. حح عاسىر تەاترى جالعىزدىق پەن جاتسىنۋدى زەرتتەدى. ال ءححى عاسىر ساحناسىنىڭ باستى كەيىپكەرى – ءوز ساناسىمەن كۇرەسىپ جۇرگەن ادام. «مەن – ويلارىممىن» بالەتىنىڭ وزەكتىلىگى ءدال وسى تۇستان كورىنەدى. رەجيسسەر-حورەوگراف توميريس مەتتىباەۆا سپەكتاكلدىڭ دراماتۋرگيالىق وزەگىنە سىرتقى وقيعانى ەمەس, ىشكى ۇدەرىستى شىعارادى. بۇل – زاماناۋي حورەوگرافياداعى ماڭىزدى ەرەكشەلىكتەردىڭ ءبىرى. مۇندا سيۋجەتتەن گورى كۇي ماڭىزدىراق. ارەكەتتەن گورى پسيحولوگيالىق قوزعالىس الدىڭعى قاتارعا شىعادى.
قويىلىمداعى باستى كەيىپكەر – ادام. بىراق سپەكتاكلدىڭ ناعىز درامالىق سەرىكتەستەرى ونىڭ اينالاسىنداعى ادامدار ەمەس, ءوز ويلارى. وسى تۇرعىدان العاندا قويىلىم كلاسسيكالىق تەاترداعى كەيىپكەرلەر قاقتىعىسىن ادامنىڭ ىشكى كەڭىستىگىنە كوشىرەدى. ساحناداعى پلاستيكالىق كومپوزيتسيالار كەيدە رەتسىز اعىلعان اقپارات اعىنىن, كەيدە ۇرەي مەن كۇماننىڭ قىسىمىن, كەيدە تىنىشتىق پەن ۇيلەسىمدى بەينەلەيدى. ويلاردىڭ دەنەلەنۋى ارقىلى حورەوگراف كورىنبەيتىن پسيحولوگيالىق قۇبىلىستى كوزگە كورىنەتىن ساحنالىق ارەكەتكە اينالدىرادى. سپەكتاكلدىڭ باستى جەتىستىگى دە وسىندا, بىزدىڭشە. ياعني قويىلىم ابستراكتىلى فيلوسوفيالىق ۇعىمدى ناقتى پلاستيكالىق تىلگە كوشىرە العان. مۋزىكالىق ماتەريالدىڭ ءارتۇرلى كومپوزيتورلار شىعارمالارىنان قۇرالۋى دا كەزدەيسوق ەمەس. كلود دەبيۋسسيدىڭ يمپرەسسيونيستىك اۋەزدەرى, حانس تسيممەردىڭ درامالىق ءسيمفونيزمى مەن ەتسيو بوسسونىڭ ليريكالىق ينتوناتسيالارى ادام ساناسىنىڭ كوپقاباتتى تابيعاتىن اشۋعا قىزمەت ەتەدى.
ال كەشتىڭ ەكىنشى ءبولىمى – كارينا جيرەنباەۆانىڭ «مەتامورفوزالار» بالەتى كوركەمدىك تۇرعىدان ودان دا كۇردەلى قۇرىلىمعا يە. ەگەر ءبىرىنشى قويىلىم سانا لابيرينتتەرىنە ۇڭىلسە, «مەتامورفوزالار» ادام رۋحىنىڭ ارحەتيپتىك ساپارىن بەينەلەيدى. سپەكتاكل قۇرىلىمىنىڭ بەس بولىمگە ءبولىنۋى كەزدەيسوق شەشىم ەمەس. بۇل الەمدىك مادەنيەتتە ەجەلدەن كەزدەسەتىن رامىزدىك ساپار مودەلىن ەسكە تۇسىرەدى. باتىردىڭ جولى, رۋحاني جەتىلۋ ساتىلارى, ادامنىڭ ءوزىن تابۋ جولىنداعى كەزەڭدەرى مۇندا پلاستيكالىق دراماتۋرگيانىڭ نەگىزىنە اينالعان.
بالەتتەگى ءبىرىنشى ءبولىم – ادامنىڭ شىعۋ تەگى مەن بالالىق شاعىنا ارنالعان. تەاترتانۋ عىلىمىندا بالالىق شاق كوبىنە كەيىپكەردىڭ بولاشاق تاعدىرىن انىقتايتىن باستاپقى نۇكتە رەتىندە قاراستىرىلادى. بۇل جەردە دە اتا-انا مەن بالا اراسىنداعى قاتىناس ادامنىڭ كەيىنگى ءومىرىنىڭ ەموتسيونالدىق كارتاسىن قالىپتاستىراتىن كۇش رەتىندە كورسەتىلەدى. ەكىنشى بولىمدەگى اقشا تاقىرىبى ەرەكشە نازار اۋدارتادى. زاماناۋي ساحنا ونەرىندە ماتەريالدىق قۇندىلىقتار ماسەلەسى ءجيى كوتەرىلە بەرمەيدى. الايدا قويىلىم بۇل ۇعىمدى ەكونوميكالىق كاتەگوريا رەتىندە ەمەس, ادام ەركىندىگىن سىنايتىن رۋحاني فەنومەن رەتىندە ۇسىنادى. ءۇشىنشى ءبولىم سپەكتاكلدىڭ فيلوسوفيالىق شىڭىنا اينالعان. «مەن كىممىن؟» دەگەن سۇراق ەجەلگى زاماننان بەرى ونەردىڭ دە, فيلوسوفيانىڭ دا باستى سۇراعى بولىپ كەلەدى. قويىلىمداعى تاڭداۋلى بەينەسى وسى ماڭگىلىك ىزدەنىستىڭ ءرامىزى رەتىندە كورىنەدى. ءتورتىنشى بولىمدەگى ماحاببات تاقىرىبى ءداستۇرلى رومانتيكالىق تۇسىنىكتەن الدەقايدا كەڭ ماعىنادا اشىلعان. مۇندا ماحاببات ادامنىڭ ءوز بولمىسىمەن تابىسۋى رەتىندە تۇسىندىرىلەدى. بۇل – قازىرگى پسيحولوگيا مەن فيلوسوفيالىق تەاترعا ءتان ينتەرپرەتاتسيا. ال بەسىنشى بولىمدە سپەكتاكل جەكە تاعدىر اياسىنان شىعىپ, عارىشتىق ماسشتابقا كوتەرىلەدى. مۇحيت بەينەسى الەمدىك مادەنيەتتەگى ەڭ كونە ارحەتيپتەردىڭ ءبىرى رەتىندە كورىنەدى. ول – باستاۋ مەن شەكسىزدىكتىڭ, ءومىر مەن ماڭگىلىكتىڭ ءرامىزى. وسىلايشا, «مەتامورفوزالار» ادامنىڭ رۋحاني ەۆوليۋتسياسىن ساحنالىق پوەزيا تىلىمەن ۇتىمدى باياندايدى.
ەكى قويىلىمدى بىرىكتىرىپ تۇرعان ورتاق قاسيەت – ولاردىڭ سىرتقى وقيعادان گورى ىشكى ارەكەتكە قۇرىلۋى. بۇل – قازىرگى زامانعى فيزيكالىق تەاتر مەن contemporary dance (زامانۋي بي) ەستەتيكاسىنىڭ باستى ەرەكشەلىگى. مۇندا قيمىل تەك كوركەمدىك قىزمەت اتقارمايدى. بي – ويلاۋ تاسىلىنە اينالادى.
تەاتردىڭ نەگىزىن قالاۋشى ۋاليتبەك سيازبەكتىڭ ايتۋىنشا, «بي – قوزعالىستىڭ اسەمدىگى عانا ەمەس, ادامنىڭ ىشكى الەمىن زەرتتەيتىن كوركەم ءتىل. كورەرمەن سپەكتاكلدەن وقيعانى ەمەس, ءوزىن كورۋى كەرەك». سوندىقتان دا «Contrasst» سپەكتاكلدەرىندە سىرتقى ارەكەتتەن گورى ىشكى قوزعالىس, وقيعادان گورى كۇي, درامالىق قاقتىعىستان گورى ادامنىڭ رۋحاني تاجىريبەسى ماڭىزدى ورىن الادى. تەاتر باسشىسىنىڭ: «ونەردىڭ مىندەتى – ادامعا جاۋاپ بەرۋ ەمەس, ونىڭ ىشىندە جاڭا سۇراقتاردى وياتۋ», دەگەن پىكىرى دە وسى ەكى قويىلىمنىڭ كوركەمدىك تابيعاتىن ءدال سيپاتتايتىنداي.
«Contrasst» تەاترىنىڭ شىعارماشىلىق باعىتى دا وسى ۇستانىممەن ۇندەسەدى. ۇجىم ۇلتتىق مادەني كەڭىستىكتە زاماناۋي بي تەاترىنىڭ جاڭا مودەلىن قالىپتاستىرۋعا ۇمتىلىپ كەلەدى. ولاردىڭ قويىلىمدارىندا الەمدىك contemporary dance, ياعني زاماناۋي بي مەكتەبىنىڭ تاجىريبەسى مەن قازاق كورەرمەنىنىڭ دۇنيەتانىمىنا جاقىن فيلوسوفيالىق مازمۇن توعىسادى. سەبەبى بۇگىنگى كورەرمەن تەاترعا دايىن جاۋاپ ىزدەپ كەلمەيدى. ول ساحنادان ءوزىن تولعاندىرعان سۇراقتاردىڭ كوركەم بەينەسىن كورۋگە قۇشتار. «مەن – ويلارىممەن» مەن «مەتامورفوزالار» – ءدال سونداي سۇراقتاردى قوزعايتىن سپەكتاكلدەر. بۇل قويىلىمدار ادام تۋرالى. ونىڭ قورقىنىشى, تاڭداۋى, ساعىنىشى, ماحابباتى مەن ءۇمىتى تۋرالى. ەڭ باستىسى – ونىڭ وزگەرۋگە قابىلەتتىلىگى تۋرالى. ويتكەنى ادام بالاسىنىڭ ەڭ ۇلى مەتامورفوزاسى سىرتقى الەمدە ەمەس, ءوز ساناسىنىڭ تەرەڭىندە جۇزەگە اسادى. ال تەاتر سول وزگەرىستىڭ ءۇنسىز كۋاگەرى عانا ەمەس, كەيدە ونىڭ باستالۋىنا سەبەپ بولاتىن قاسيەتتى كەڭىستىككە اينالادى.
