سونىمەن جول قۇرىلىسىنا ەكولوگياعا زيانسىز زاماناۋي تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ باعىتى كۇشەيىپ جاتىر. «قازاقستان جول عىلىمي زەرتتەۋ ينستيتۋتى» اق («قازجولعزي») اسفالتبەتوندى قالپىنا كەلتىرۋ مەن قايتا پايدالانۋدىڭ جاڭا عىلىمي جوباسىن باستادى. زەرتتەۋ جۇمىستارىنىڭ ماقساتى – ەسكىرگەن اسفالتتى ارنايى جاسارتقىش قۇرام ارقىلى وڭدەپ, ونى جول جامىلعىسىنىڭ جوعارعى قاباتتارىندا قايتا قولدانۋعا مۇمكىندىك بەرۋ.
مامانداردىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي رەگەنەراتسيا ءادىسى قۇرىلىس قالدىقتارىن ازايتۋعا, تابيعي رەسۋرستاردى ۇنەمدەۋگە ءارى ءوندىرىس كەزىندەگى كومىرقىشقىل گازىنىڭ شىعارىندىلارىن تومەندەتۋگە ىقپال ەتەدى. ياعني جول سالاسىندا ماتەريالدارعا «ەكىنشى ءومىر» سىيلاۋ ارقىلى ورنىقتى ءارى ەكولوگيالىق جاۋاپتى مودەل قالىپتاستىرۋ كوزدەلىپ وتىر. بۇل ءتاسىل الەمدىك تاجىريبەدە «جاسىل» تەحنولوگيا رەتىندە كەڭىنەن تانىلعان.
«جاڭا رەسۋرستاردى ۇزدىكسىز تۇتىنۋدىڭ ورنىنا قولدا بار ماتەريالدى قايتا قالپىنا كەلتىرۋ – بۇگىندە ءتيىمدى باعىت. بۇل قورشاعان ورتاعا تۇسەتىن جۇكتەمەنى ازايتىپ قانا قويماي, جول سالاسىنىڭ ەكونوميكالىق مودەلىن دە جاڭا دەڭگەيگە شىعارادى», دەيدى «قازجولعزي» جول-قۇرىلىس ماتەريالدارى جانە جاڭا تەحنولوگيالار ءبولىمىنىڭ باسشىسى, PhD سالتانات ءاشىموۆا.
عىلىمي جوبا 2025–2027 جىلدارعا ارنالعان عىلىمي-تەحنيكالىق باعدارلامالار كونكۋرسىنىڭ ناتيجەسىندە الىنعان گرانت اياسىندا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. زەرتتەۋ جۇمىسى ەلىمىزدىڭ ءارتۇرلى كليماتتىق ءارى پايدالانۋ جاعدايلارىنا بەيىمدەلگەن جاسارتقىش قۇرام ازىرلەۋدى كوزدەيدى. بۇل جول جامىلعىسىنىڭ ساپاسى مەن ۇزاقمەرزىمدىلىگىن ارتتىرۋعا, ال ماتەريالداردى قايتا پايدالانۋ شىعىندارىن ازايتۋعا ىقپال ەتەدى.
ينستيتۋت وكىلدەرى جوبانىڭ ناتيجەسى تەك زەرتحانالىق دەڭگەيمەن شەكتەلمەي, وندىرىستىك سىناقتاردان وتكىزىلىپ, كەيىننەن قۇرىلىس الاڭدارىندا قولدانۋعا دايىندالاتىنىن ايتادى. ەگەر تەحنولوگيا ءساتتى ەنگىزىلسە, اسفالتبەتون قالدىقتارىنىڭ كولەمى قىسقارىپ, تابيعي ينەرتتى ماتەريالدارعا دەگەن سۇرانىس تومەندەيدى. بۇل ءوز كەزەگىندە كارەرلەردىڭ جۇكتەمەسىن ازايتىپ, ەكوجۇيەگە تۇسەتىن جۇكتەمەنى جەڭىلدەتەدى.
ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە, «جاسىل» يننوۆاتسيالار جاساۋ جول سالاسىن تەك ەكولوگيالىق ەمەس, ەكونوميكالىق تۇرعىدان دا ءتيىمدى باعىتقا جەتەلەيدى. قايتا وڭدەلگەن اسفالتتى پايدالانۋ جول قۇرىلىسىنىڭ وزىندىك قۇنىن تومەندەتەدى, ال قالدىقتاردىڭ ازايۋى قالالار مەن ايماقتارداعى ەكولوگيالىق احۋالدى جاقسارتادى. كوپتەگەن دامىعان ەلدەردە جول قۇرىلىسىنىڭ 20-40 پايىزى قايتا وڭدەلگەن ماتەريالدار ەسەبىنەن جۇرگىزىلەدى. ەلىمىزدە دە وسى تاجىريبەنى جۇيەلى ەنگىزۋ ماسەلەسى كۇن تارتىبىنە شىعىپ وتىر.
جالپى, جوبانىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى ەلىمىزدىڭ ەكولوگيالىق جاۋاپتى ەكونوميكاعا كوشۋ جونىندەگى مىندەتتەرىمەن جانە حالىقارالىق كليماتتىق باستامالارعا قوسىلۋ نيەتىمەن ۇندەسەدى. اينالمالى تسيكل قاعيداتتارىن ەنگىزۋ – ونەركاسىپتىڭ ءتۇرلى سالاسىندا قالدىقسىز تەحنولوگيالار مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. وسى ارقىلى جول سالاسى دا «تازا تەحنولوگيالاردىڭ» جاڭا كەزەڭىنە قادام باسادى.
