مارحابات جايىمبەتوۆ ءوز سوزىندە: «ارال ماسەلەسى – تەك تابيعاتتىڭ ەمەس, تۇتاس الەمنىڭ بولاشاعىنا تىكەلەي اسەر ەتەتىن ورتاق جاۋاپكەرشىلىك», دەپ اتاپ ءوتتى.
ونىڭ ايتۋىنشا, ارال وڭىرىندە سوڭعى جىلدارى بىرقاتار وڭ وزگەرىس بايقالادى. جول, سۋ جانە الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىم جاڭارىپ, قۇرعاعان تەڭىز تابانىندا سەكسەۋىل ەگۋ جانە مەليوراتسيالىق جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر. دەپۋتات بۇل شارالاردى ەكوجۇيەنى قالپىنا كەلتىرۋگە باعىتتالعان ماڭىزدى قادام رەتىندە باعالادى.
سونىمەن بىرگە, ول وڭىردەگى تۇيتكىلدەر ءالى دە وزەكتى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. وسىعان بايلانىستى ارالدى ساقتاۋ باعىتىندا كەشەندى جۇمىستار جالعاسىپ جاتقانىن جەتكىزدى. اتاپ ايتقاندا, 2002-2008 جىلدارى دۇنيەجۇزىلىك بانكپەن بىرلەسكەن «سىرداريا وزەنىنىڭ ارناسىن رەتتەۋ جانە سولتۇستىك ارالدى ساقتاۋ» جوباسى اياسىندا وزەننىڭ وتكىزۋ قابىلەتى 350-دەن 700 م³/س دەيىن ارتقان, تەڭىز كولەمى 15,6-دان 27,1 كم³ دەيىن ۇلعايعان, ال تۇزدىلىق 23-تەن 12 گ/ل دەيىن تومەندەگەن. بالىق اۋلاۋ كولەمى دە 400 توننادان 8 مىڭ تونناعا دەيىن ارتقان.
دەپۋتات قازىرگى تاڭدا جوبانىڭ ەكىنشى كەزەڭى قاراستىرىلىپ جاتقانىن ايتتى. ونىڭ اياسىندا كوكارال بوگەتىن بالتىق جۇيەسى بويىنشا 42 م-دەن 44 م-گە كوتەرۋ, دەلتا ەكوجۇيەسىن تۇراقتاندىرۋ, درەناج سۋلارىن سۋلى-باتپاقتى القاپتارعا بۇرۋ جانە قىزىلوردا مەن تۇركىستان وبلىستارىنداعى يرريگاتسيالىق جۇيەلەردى جاڭعىرتۋ كوزدەلگەن. جوبا قۇنى 700 ملرد تەڭگەدەن اسادى.
«ناتيجەسىندە سولتۇستىك ارال اۋدانى 3 151 كم²-دەن 3 913 كم²-گە, سۋ كولەمى 27 كم³-دەن 34 كم³-گە دەيىن ارتادى», دەدى ول.
دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, «AMANAT» پارتياسى ارال ماسەلەسىن تۇراقتى باقىلاۋدا ۇستاپ, جول كارتاسى اياسىنداعى جوبالاردىڭ ىسكە اسۋىنا ىقپال ەتىپ كەلەدى.
ساۋالدا ۇكىمەت باسشىسىنا بىرقاتار ناقتى ۇسىنىستار دا جولداندى. ناقتى ايتقاندا, سولتۇستىك ارالدى ساقتاۋ جوباسىنىڭ ەكىنشى كەزەڭىن جەدەلدەتىپ, كوكارال بوگەتىن كوتەرۋ جوباسىن تولىق قارجىلاندىرىپ اياقتاۋ ۇسىنىلدى. بۇل ارقىلى تەڭىزگە جىل سايىن كەمىندە 4 ملرد تەكشە مەتر سۋ جەتكىزۋ جانە تۇزدىلىق دەڭگەيىن 10 پروميللەدەن اسىرمايتىن تۇراقتى ەكوجۇيە قالىپتاستىرۋ كوزدەلەدى.
يرريگاتسيالىق جۇيەلەردى جاڭعىرتۋ مەن سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋ بويىنشا مەملەكەتارالىق ۇيلەستىرۋدى كۇشەيتۋ قاجەتتىگى ايتىلدى.
ترانسشەكارالىق سۋ كەلىسىمدەرىن نىعايتىپ, ورتالىق ازيا ەلدەرىمەن جانە حالىقارالىق ۇيىمدارمەن ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋ ۇسىنىلدى.
قۇرعاعان تەڭىز تابانىندا سەكسەۋىل مەن تۇزعا ءتوزىمدى وسىمدىكتەردى كوبەيتىپ, شاڭ-تۇز تارالۋىن ازايتۋ ارقىلى ەكولوگيالىق قاۋىپتەردى تومەندەتۋ ماسەلەسى كوتەرىلدى.
ارال ءوڭىرىنىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىن قولداۋ ءۇشىن بالىق شارۋاشىلىعىن دامىتۋ, سۋ قويمالارىن جاڭعىرتۋ جانە الداعى ۋاقىتتا ەسىل – تورعاي – ارال جوباسىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن ىسكە اسىرۋ قاراستىرۋ ۇسىنىلدى.
«ارال ماسەلەسىن كۇن تارتىبىنەن تۇسىرمەي, ستراتەگيالىق جوبالارعا تۇراقتى قولداۋ كورسەتۋ قاجەت», دەپ تۇيىندەدى دەپۋتات.
