فوتو: t.me/kisi_kz
ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, كونستيتۋتسيالىق رەفەرەندۋمدار زاماناۋي ساياسي جۇيەلەردە ەرەكشە ورىن الادى, سەبەبى ولار ازاماتتارعا مەملەكەتتىڭ نەگىزگى قۇرىلىمى تۋرالى شەشىم قابىلداۋعا تىكەلەي قاتىسۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
«قولدانىستاعى جۇيە اياسىنداعى ساياسي وكىلدىكتى ايقىندايتىن كادىمگى سايلاۋلاردان ايىرماشىلىعى, كونستيتۋتسيالىق رەفەرەندۋمدار قوعامعا ساياسي جۇيەنىڭ قۇرىلىمىن قالىپتاستىرۋعا تىكەلەي قاتىسۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى داۆيد اپتسياۋري.
ول سونداي-اق ءتۇرلى ەلدەردىڭ ۇكىمەتتەرى كەڭ اۋقىمدى ينستيتۋتسيونالدىق وزگەرىستەر كەزەڭىندە, رەفورمالاردىڭ كەڭ دەموكراتيالىق لەگيتيمدىگىن قامتاماسىز ەتۋ قاجەت بولعاندا, رەفەرەندۋمدارعا جۇگىنەتىنىن اتاپ ءوتتى. ساراپشىنىڭ باعالاۋىنشا, 2026 جىلعى 15 ناۋرىزدا قازاقستاندا وتكەن جاڭا كونستيتۋتسيا بويىنشا رەفەرەندۋم حالىقارالىق تاجىريبەگە تولىق سايكەس كەلەدى.
ءاپتسياۋريدىڭ ايتۋىنشا, سالىستىرمالى ساياساتتانۋ زەرتتەۋلەرى سوڭعى ونجىلدىقتاردا رەفەرەندۋمداردىڭ ينستيتۋتسيونالدىق رەفورمالاردى قوعامدىق ماقۇلداۋ تەتىگى رەتىندە ءجيى قولدانىلىپ كەلە جاتقانىن كورسەتەدى. ماسەلەن, 1990-2021 جىلدار ارالىعىندا الەمدە 1 500-دەن استام جالپىۇلتتىق رەفەرەندۋم وتكىزىلگەن, ولاردىڭ جارتىسىنان استامى ءدال وسى كەزەڭگە تيەسىلى.
حالىقارالىق تاجىريبە سونداي داۋىس بەرۋلەردىڭ ادەتتە ساياسي جاڭعىرتۋ كەزەڭدەرىندە وتەتىنىن دە كورسەتەدى. مىسالى, فرانتسيادا 1962 جىلعى رەفەرەندۋم تىكەلەي پرەزيدەنت سايلاۋىن ەنگىزسە, تۇركيادا 2017 جىلى پرەزيدەنتتىك باسقارۋ نىسانىنا كوشۋ ماقۇلداندى, ال چيليدە 2020-شى جىلداردىڭ باسىندا رەفەرەندۋمدار كونستيتۋتسيالىق وزگەرىستەردى قوعامدىق تالقىلاۋدىڭ قۇرالىنا اينالدى.
ساراپشىنىڭ پىكىرىنشە, قازاقستان نەگىزگى ينستيتۋتسيونالدىق رەفورمالاردى ازاماتتاردىڭ تىكەلەي قاتىسۋى ارقىلى بەكىتەتىن جاھاندىق ءۇردىستى ۇستانىپ وتىر. ول سونداي-اق مەملەكەتتىك جۇيەنى جاڭعىرتۋ جونىندەگى پىكىرتالاستار 2019 جىلدان بەرى جۇرگىزىلىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى, سوندىقتان رەفەرەندۋم ۇزاققا سوزىلعان قوعامدىق جانە ساراپتامالىق تالقىلاۋدىڭ شارىقتاۋ شەگىنە اينالدى.
اپتسياۋري رەفورمانى ينستيتۋتسيونالدىق تۇرعىدا دايىنداۋ ماسەلەسىنە دە نازار اۋداردى. ونىڭ ايتۋىنشا, قۇرامىنا پارلامەنت وكىلدەرى, مەملەكەتتىك ورگاندار, اكادەميالىق قاۋىمداستىق جانە ازاماتتىق قوعام كىرگەن كونستيتۋتسيالىق كوميسسيانى قۇرۋ كونستيتۋتسيالىق وزگەرىستەردى دايىنداۋدىڭ حالىقارالىق تاجىريبەسىنە سايكەس كەلەدى.
قورىتىندىلاي كەلە, ساراپشى كونستيتۋتسيالىق رەفەرەندۋمداردىڭ قۇقىقتىق رەفورمانى, ساياسي پىكىرتالاستى جانە قوعامدىق قاتىسۋدى بىرىكتىرەتىن كۇردەلى ۇدەرىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
مەملەكەت باسشىسىنا رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋم ناتيجەسىنە وراي قۇتتىقتاۋ جەدەلحاتتارى كەلىپ ءتۇستى
