كونستيتۋتسيالىق رەفورما
ازيموۆانىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاننىڭ بۇۇ-نىڭ ايەلدەر مارتەبەسى جونىندەگى كوميسسياسىنىڭ مەرەيتويلىق سەسسياسىنا قاتىسۋى – حالىقارالىق قاۋىمداستىققا قول جەتكىزىلگەن ناتيجەلەردى تانىستىرۋعا جانە گەندەرلىك ساياسات سالاسىنداعى جاڭا مىندەتتەردى ايقىنداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ول كونستيتۋتسيالىق رەفورمانىڭ ەل ءۇشىن ەرەكشە ماڭىزعا يە ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«جاڭا كونستيتۋتسيا – بۇل, شىن مانىندە, مەملەكەتتىڭ كەمەلدەنۋىنىڭ جانە قازاقستان قابىلداعان حالىقارالىق مىندەتتەمەلەردىڭ دالەلى», دەدى ازيموۆا.
كونستيتۋتسيالىق سوت توراعاسىنىڭ ايتۋىنشا, جاڭا نەگىزگى زاڭ ەلدىڭ قول جەتكىزگەن ناتيجەلەرىن عانا ەمەس, مەملەكەت الدىندا تۇرعان جاڭا سىن-قاتەرلەردى دە كورسەتەدى. كونستيتۋتسيا جوباسىندا ساقتالعان نەگىزگى قاعيدالاردىڭ ءبىرى – حالىقارالىق كەلىسىمدەردى ەلدىڭ قولدانىستاعى قۇقىعىنىڭ ءبىر بولىگى رەتىندە تانۋ.
قازاقستان ادام قۇقىقتارى مەن گەندەرلىك تەڭدىك سالاسىنداعى بىرقاتار حالىقارالىق قۇجاتتاردى, سونىڭ ىشىندە بۇۇ اياسىندا قابىلدانعان كەلىسىمدەردى راتيفيكاتسيالاعان.
«حالىقارالىق شارتتىق مىندەتتەمەلەر قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قولدانىستاعى قۇقىعىنىڭ ءبىر بولىگى بولىپ قالا بەرەدى», دەپ اتاپ ءوتتى ازيموۆا.
ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل ادام قۇقىقتارى سالاسىنداعى حالىقارالىق ستاندارتتاردىڭ ۇلتتىق زاڭنامانى قالىپتاستىرۋدا ماڭىزدى ءرول اتقارا بەرەتىنىن بىلدىرەدى.
ەرلان قارين: كونستيتۋتسيالىق رەفورما – قوعام بىرلىگى مەن حالىق ىنتىماعىنىڭ ايعاعى
الەۋمەتتىك قولداۋدان ايەلدەر كوشباسشىلىعىنا دەيىن
گەندەرلىك تەڭدىك سالاسىنداعى قازىرگى سىن-قاتەرلەر تۋرالى ايتا كەلە, ازيموۆا قازاقستان بىرتىندەپ تەك وسال توپتاردى قولداۋعا باعىتتالعان ساياساتتان قوعام دامۋىنا ايەلدەردىڭ بەلسەندى قاتىسۋىن مويىندايتىن كەڭىرەك تاسىلگە كوشىپ جاتقانىن ايتتى.
«بۇگىندە ءبىز تەك ايەلدەر مەن قىزداردىڭ وسالدىعى تۋرالى عانا ەمەس, ولاردىڭ ەل مەن الەمدىك قوعامداستىقتىڭ دامۋىنا قوساتىن ۇلەسى تۋرالى دا ايتۋىمىز كەرەك», دەدى ول.
بۇل ۇدەرىستە بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ 1 325 قارارى ماڭىزدى ءرول اتقارادى. ول ايەلدەردىڭ شەشىم قابىلداۋ جانە بەيبىتشىلىك ورناتۋ پروتسەستەرىنە قاتىسۋىنىڭ ماڭىزىن اتاپ وتەدى.
ەڭبەك نارىعىنداعى تەڭ مۇمكىندىكتەر
سوڭعى جىلدارداعى ەلەۋلى وزگەرىستەردىڭ ءبىرى – بۇرىن ايەلدەرگە شەكتەۋ قويىلعان ماماندىقتار ءتىزىمىنىڭ جويىلۋى.
«بۇگىندە قازاقستاندا مۇنداي ءتىزىم جوق», دەدى ازيموۆا.
ونىڭ ايتۋىنشا, ەندى مەملەكەتتىك ساياسات بارلىق قىزمەتكەرلەر ءۇشىن جىنىسىنا قاراماستان قاۋىپسىز ەڭبەك جاعدايلارىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان.
بۇل شەشىم ايەلدەردىڭ ەكونوميكالىق مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتۋ جانە ەڭبەك نارىعىنا تەڭ قولجەتىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى كەڭ اۋقىمدى ستراتەگيانىڭ ءبىر بولىگى بولدى.
كونستيتۋتسيالىق سوتتىڭ ءرولى
تەڭ قۇقىقتاردى قامتاماسىز ەتۋدە قازاقستاننىڭ كونستيتۋتسيالىق سوتى ەرەكشە ءرول اتقارادى.
ازيموۆا ماڭىزدى پرەتسەدەنتكە اينالعان ءبىر ءىستى مىسال رەتىندە كەلتىردى. سوتقا دەنساۋلىعىندا ماسەلەسى بار بالانى تاربيەلەپ وتىرعان ەر ادام جۇگىنگەن. ول بالا كۇتىمى بويىنشا دەمالىس العىسى كەلگەن, الايدا قولدانىستاعى زاڭناما مۇنداي كەپىلدىكتەردى تەك انالارعا عانا قاراستىرعان.
كونستيتۋتسيالىق سوت بۇل نورمانى ادىلەتسىز دەپ تانىپ, اتا-انالاردىڭ تەڭ قۇقىققا يە بولۋى ءتيىس ەكەنىن مالىمدەدى.
ناتيجەسىندە زاڭناماعا وزگەرىستەر ەنگىزىلىپ, ەندى بالا كۇتىمى بويىنشا دەمالىستى انا دا, اكە دە الا الادى جانە ءتيىستى الەۋمەتتىك كەپىلدىكتەرگە يە بولادى.
ازيموۆانىڭ ايتۋىنشا, بۇل مىسال سوت جۇيەسىنىڭ گەندەرلىك تەڭدىكتى ءىس جۇزىندە نىعايتۋعا قالاي ىقپال ەتە الاتىنىن كورسەتەدى.
تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىقپەن كۇرەس
قازاقستاندا تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق ماسەلەسىنە ەرەكشە كوڭىل بولىنەدى.
ازيموۆا مەملەكەت بۇل ماسەلەنى كۇردەلى سىن-قاتەر رەتىندە قاراستىرىپ, ونى شەشۋ ءۇشىن كەشەندى شارالار قابىلداپ جاتقانىن ايتتى.
ەلدە تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىقتىڭ الدىن الۋ تۋرالى جەكە زاڭ بار. ول قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ الدىن الۋعا جانە زارداپ شەككەندەردى قورعاۋعا باعىتتالعان. سونىمەن قاتار, جاقىندا قىلمىستىق زاڭناماعا ايەلدەردى نەكەگە ماجبۇرلەۋ ماقساتىندا الىپ قاشۋعا قاتىستى وزگەرىستەر ەنگىزىلدى.
كونستيتۋتسيالىق سوت توراعاسىنىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي ارەكەتتەر كەيدە داستۇرمەن اقتالادى, الايدا مەملەكەت مۇنداي ءىس-ارەكەتتەردىڭ قابىلدانبايتىنىن ناقتى كورسەتىپ وتىر.
ء«بىز قىز الىپ قاشۋ ءداستۇر ەمەس, وتكەننىڭ سارقىنشاعى ەكەنىن ءتۇسىنۋىمىز كەرەك», دەدى ول.
جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىندا نەكە ەر مەن ايەلدىڭ ەرىكتى وداعى ەكەنى دە بەكىتىلگەن. بۇل نورما نەكەگە تۇرۋ كەزىندە ەركىن جانە سانالى كەلىسىمنىڭ قاجەتتىگىن كورسەتەدى.
ازيموۆانىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك ساياساتى قوعامعا انىق سيگنال بەرەدى: ايەلدەرگە قاتىستى زورلىق-زومبىلىققا جول بەرىلمەيدى.
«زورلىق-زومبىلىق ماسەلەسىنە نولدىك توزىمدىلىك بولۋى ءتيىس», دەدى ول.
سونىمەن بىرگە ازيموۆا زورلىق-زومبىلىقپەن كۇرەس تەك جازالاۋمەن شەكتەلمەۋى ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى. مۇندا الدىن الۋ شارالارى دا ماڭىزدى.
اسىرەسە جاستار اراسىندا قۇقىقتىق مادەنيەتتى ارتتىرۋ جانە زورلىق-زومبىلىققا قوعامنىڭ توزبەۋشىلىگىن قالىپتاستىرۋ ۇلكەن ءرول اتقارادى.
ايەلدەردىڭ ءادىل سوتقا قول جەتكىزۋى
قازاقستان دەلەگاتسياسى قاتىسىپ وتىرعان بۇۇ ايەلدەر مارتەبەسى جونىندەگى كوميسسياسىنىڭ 70-سەسسياسىنىڭ باستى تاقىرىبى – ايەلدەردىڭ ءادىل سوتقا قول جەتكىزۋى.
ازيموۆانىڭ ايتۋىنشا, قۇقىق پەن زاڭ گەندەرلىك تەڭدىك سالاسىنداعى جەتىستىكتەردى جۇيەلى تۇردە بەكىتۋدىڭ نەگىزگى قۇرالدارى بولىپ تابىلادى.
«قۇقىق پەن زاڭ – قول جەتكىزىلگەن ناتيجەلەردى جۇيەلى تۇردە بەكىتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن قۇرالدار», دەدى ول.
قازاقستاننىڭ حالىقارالىق فورۋمدارعا قاتىسۋى تەك ءوز تاجىريبەسىمەن بولىسۋگە عانا ەمەس, باسقا ەلدەردىڭ ۇزدىك تاجىريبەلەرىن زەرتتەۋگە دە مۇمكىندىك بەرەدى.
رەفەرەندۋمنان كەيىنگى جاڭا مىندەتتەر
ەگەر ازاماتتار رەفەرەندۋمدا جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىن قولداسا, كونستيتۋتسيالىق سوت قوسىمشا وكىلەتتىكتەرگە يە بولادى.
سوتتىڭ مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى – قابىلداناتىن زاڭدار مەن نورماتيۆتىك اكتىلەردىڭ تەك كونستيتۋتسيا ماتىنىنە عانا ەمەس, ونىڭ رۋحى مەن قاعيداتتارىنا دا سايكەس كەلۋىن باقىلاۋ بولادى.
ازيموۆانىڭ ايتۋىنشا, بۇل قۇقىق ۇستەمدىگىن نىعايتىپ, كونستيتۋتسيالىق نورمالاردىڭ دايەكتى جۇزەگە اسۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى.
العا جاسالعان قادام
كونستيتۋتسيالىق رەفورما, حالىقارالىق مەحانيزمدەرگە قاتىسۋ جانە سوت تاجىريبەسىنىڭ دامۋى قازاقستاننىڭ قۇقىقتىق ينستيتۋتتاردى نىعايتۋعا جانە تەڭدىكتى ىلگەرىلەتۋگە ۇمتىلىسىن كورسەتەدى.
ازيموۆانىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەتتىڭ باستى مىندەتى – تەك زاڭ قابىلداۋ عانا ەمەس, ولاردىڭ ومىردە ناقتى جۇزەگە اسۋىن قامتاماسىز ەتۋ.
الداعى رەفەرەندۋم وسى پروتسەستەگى ماڭىزدى كەزەڭ بولادى جانە ەلدىڭ قۇقىقتىق جۇيەسىنىڭ ءارى قاراي دامۋىن, سونىڭ ىشىندە ايەلدەر قۇقىقتارىن قورعاۋ مەن زورلىق-زومبىلىقپەن كۇرەستى ايقىنداۋى مۇمكىن.
