سۋرەتتەردى تۇسىرگەن – جۇماباي مۇسابەك
اشىلعان ماماندىقتار تسيفرلاندىرۋ ۇدەرىسىمەن, «جاسىل» ەكونوميكا قاعيداتتارىمەن, ءوندىرىستى اۆتوماتتاندىرۋمەن, اگروونەركاسىپتىك كەشەندى جاڭعىرتۋمەن, ينفراقۇرىلىم مەن تۋريزم سالاسىنىڭ وركەندەۋىمەن جانە قاۋىپسىزدىك باعىتىنداعى جاڭا تالاپتارمەن تىكەلەي ساباقتاس. ياعني ءبىلىم جۇيەسى نارىق سۇرانىسىنا بەيىمدەلىپ, بولاشاق مامانداردى ناقتى وندىرىستىك ورتاعا باعىتتاپ وتىر.
سونىڭ ايقىن مىسالى – سۋ شارۋاشىلىعى سالاسى. كليماتتىق وزگەرىستەر مەن سۋ رەسۋرستارىن ءتيىمدى پايدالانۋ ماسەلەسى كۇن تارتىبىنەن تۇسپەي تۇرعان شاقتا, وسى باعىتتاعى بىلىكتى كادرلارعا سۇرانىس ارتا ءتۇستى. وسىعان بايلانىستى كوكسۋ پوليتەحنيكالىق كوللەدجىندە سۋ شارۋاشىلىعىنا قاجەت جاڭا ماماندىق ەنگىزىلىپ, سالاعا قاجەتتى تەحنيكتەر مەن ماماندار دايارلانا باستادى. بۇل باستاما وڭىردەگى يرريگاتسيالىق جۇيەلەردى جاڭارتۋ, سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋ جانە اگروسەكتوردىڭ تۇراقتى دامۋىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان ستراتەگيالىق قادام دەۋگە بولادى.
«وسى جۇمىستىڭ ناتيجەسىندە ترانسفورماتسيالاناتىن, جويىلىپ بارا جاتقان, اسا تاپشى ماماندىقتار ايقىندالىپ, ءوڭىردىڭ تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم ۇيىمدارىندا جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ ناقتى سۇرانىستارى نەگىزىندە بىرقاتار جاڭا ماماندىق اشىلدى. سونىڭ ىشىندە «اۆتوماتتاندىرىلعان جوبالاۋ جۇيەلەرى», «گرافيكالىق جانە مۋلتيمەديالىق ديزاين», «مەحاترونيكا», «قاشىقتان باسقارىلاتىن اۆياتسيالىق جۇيەلەر (دروندار)», «قانت ءوندىرىسى» سياقتى باسقا دا بىرقاتار ماماندىق بار. ولاردى وقىتۋعا قاجەتتى ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازانى جاقسارتۋعا دا تۇراقتى كوڭىل ءبولىنىپ وتىر», دەيدى وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باسشىسى داۋرەن ءجۇنىسوۆ.
وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنشە, ءوڭىر باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن جەتىسۋ ەكونوميكاسىنىڭ بەس باسىم باعىتى ايقىندالعان. اتاپ ايتقاندا, وڭدەۋ ونەركاسىبى, ەنەرگەتيكا جانە جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرى, اۋىل شارۋاشىلىعى, اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالار جانە تۋريزم يندۋسترياسى سالالارىندا كەشەندى تالداۋ جۇرگىزىلگەن. ناتيجەسىندە, جاڭا ماماندىقتاردىڭ وڭىرلىك اتلاسى ازىرلەنىپ, ەڭبەك نارىعىنا قاجەتتى كادرلار كارتاسى جاساقتالدى.
جاڭا ماماندىقتار قاتارىندا جەتىسۋدىڭ اگرارلىق سالاسىنا اسا قاجەتتى گيدرومەليوراتسيالىق جۇيەلەردى باقىلاۋشى-رەتتەۋشى ماماندىعى كوكسۋ پوليتەحنيكالىق كوللەدجىندە اشىلدى. كەيىنگى جىلدارى ەلىمىزدىڭ بىرقاتار وڭىرىندە ورىن العان ءىرى سۋ تاسقىندارى سۋ شارۋاشىلىعى سالاسىندا ماماندارعا دەگەن تاپشىلىق بار ەكەنىن كورسەتكەن بولاتىن. سۋ ارناسىن رەتتەۋ, بوگەتتەر مەن كانالداردىڭ تەحنيكالىق جاعدايىن باقىلاۋ كاسىبي مامانسىز جۇزەگە اسپايدى. وعان قوسا اگرارلىق سالاعا ءتۇرلى جاڭا تەحنولوگيالار ەنگىزۋ ءۇشىن دە بىلىكتى كادرلار قاجەت. سوندىقتان مۇنداي جاڭا ماماندىقتىڭ اشىلۋى اۋىل شارۋاشىلىعىن ءبىلىمدى ماماندارمەن تولىقتىرۋعا ۇلكەن ىقپال ەتەتىنى ءسوزسىز. وسى ورايدا كوكسۋ پوليتەحنيكالىق كوللەدجى «قازسۋشار» رمك «جەتىسۋ» فيليالىمەن كەلىسىمشارت جاساسقان.
ء«بىلىم ۇدەرىسى دۋالدى جۇيە نەگىزىندە جۇزەگە اسىرىلادى. مۇندا ستۋدەنتتەر كوپ ۋاقىتىن وندىرىستە وتكىزەدى. فيليالدىڭ اۋداندىق بولىمشەلەرىندە تاجىريبەدەن ءوتىپ, وقۋ سوڭىندا «گيدرومەليوراتسيالىق جۇيەنى قاراۋشى-رەتتەۋشى» بىلىكتىلىگىن الادى. بۇل – ديپلومنىڭ قاعاز كۇيىندە عانا قالماي, ناقتى ەڭبەك نارىعىندا سۇرانىسقا يە بولۋىنا مۇمكىندىك بەرەتىن ءتيىمدى مودەل. بۇگىنگى كۇنى كوللەدجدە 361 ستۋدەنت جەتى ءتۇرلى ماماندىقتى يگەرىپ, ءبىلىم السا, سونىڭ ىشىندە «گيدروتەحنيكالىق مەليوراتسيا» ماماندىعىندا 75 ستۋدەنت وقيدى. وقۋ باعدارلاماسى 11-سىنىپ بىتىرگەن تۇلەكتەرگە ارنالعان, وقۋ مەرزىمى – 10 اي», دەيدى كوللەدج ديرەكتورى بازارحان دۇيسەبەكوۆ.
بۇل اتلاس – جاي قۇجات ەمەس, بولاشاققا باعىتتالعان ستراتەگيالىق باعدار. ول قاي سالادا قانداي مامان تاپشىلىعى بار ەكەنىن, قاي باعىتتا جاڭا ءبىلىم باعدارلامالارىن ەنگىزۋ قاجەتتىگىن ناقتى كورسەتەدى. سونىڭ نەگىزىندە كوللەدجدەر وقۋ باعدارلامالارىن جاڭارتىپ, ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن كۇشەيتىپ, ءوندىرىس ورىندارىمەن ارىپتەستىكتى ارتتىرىپ وتىر. جاڭا ماماندىقتى مەڭگەرىپ جاتقان ستۋدەنتتەردىڭ ءبىرى اسلان اتيكەنوۆ بىزگە پىكىرىن ءبىلدىردى.
«مەنىڭ ءبىرىنشى ماماندىعىم – قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى ءپانىنىڭ مۇعالىمى. ءبىراز جىل مەكتەپتە جۇمىس ىستەدىم, كەيىن اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنا اۋىسقاندى ءجون كورىپ, اۋىلعا كەلدىم. مۇندا سۋ شارۋاشىلىعىنا مۇراپ جەتىسپەيتىندىكتەن, وسى ماماندىقتى وقىپ جاتىرمىن. بۇدان ءارى قاراي شارۋاشىلىقتا ينجەنەر-گيدروتەحنيك رەتىندە جۇمىسىمدى جالعاستىرامىن. بۇل جەردە سۋدى ءتيىمدى پايدالانۋ, سۋدى قايتالاي قولدانۋ, تامشىلاتىپ, جاڭبىرلاتىپ, تۇمانداتىپ سۋارۋ يننوۆاتسيالىق تەحنولوگياسىن مەڭگەرىپ شىعامىز», دەيدى ول.
سونداي-اق كوللەدجدە جىلىجاي شارۋاشىلىعى ماماندىعى اشىلادى. جىلىجاي شارۋاشىلىعى اگرارلىق سالاداعى باسىم باعىتتىڭ ءبىرى بولعاندىقتان, بۇل ماماندىققا دا ەڭبەك نارىعىندا سۇرانىس بار. قازىر ماماندىق اشۋدى ۇيىمداستىرۋ جۇمىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر. تەوريالىق جانە وندىرىستىك ساباقتارعا قاجەتتى بارلىق وقۋلىق پەن قۇرال-جابدىق الىنىپ, وتكەن جىلى جىلىجاي سالىنعان. وسىلايشا, كوللەدج زاماناۋي تەحنولوگيالاردى مەڭگەرۋ ارقىلى ساپالى ءارى مول ءونىم الا الاتىن ءبىلىمدى مامانداردى دايارلاۋعا ءازىر.
وبلىس اكىمى ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ مالىمەتىنشە, وبلىستا 27 كوللەدج جۇمىس ىستەسە, ونىڭ 21-ءى – مەملەكەتتىك, 6-اۋى – جەكەمەنشىك. ولاردا 2025–2026 وقۋ جىلىندا 14 مىڭعا جۋىق ستۋدەنت ءبىلىم الادى.
جەتىسۋ وبلىسى
