جىر الىبى – جامبىلدىڭ ۇلى مۇراسىن ناسيحاتتاۋعا ارنالعان ىزگى شارانىڭ شىمىلدىعى نۇرعيسا تىلەنديەۆ اتىنداعى اكادەميالىق فولكلورلى-ەتنوگرافيالىق «وتىرار سازى» وركەسترءدىڭ سۇيەمەلدەۋىندەگى «اتا تولعاۋى» كۇيىمەن اشىلدى.
حالىق پوەزياسىنىڭ بۇتاعىن جايعان الىپ ءبايتەرەگىنە اينالعان تۇلعانىڭ رۋحىنا دەگەن قۇرمەتپەن ساحنا تورىندە مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قۇتتىقتاۋىن پرەزيدەنت كەڭەسشىسى مالىك وتارباەۆ وقىدى.
«قادىرلى قاۋىم! سىزدەردى قازاق حالقىنىڭ زاڭعار تۇلعاسى, ادەبيەتىمىزدىڭ الىبى – جامبىل جاباەۆتىڭ تۋعانىنا 180 جىل تولۋىمەن قۇتتىقتايمىن! جامبىل جاباەۆ – ۇلت رۋحانياتىندا ەرەكشە ورنى بار تاريحي قايراتكەر, ءتول مادەنيەتىمىزدىڭ اسا كورنەكتى وكىلى. ايگىلى جىرشى شوقتىعى بيىك شىعارمالارى ارقىلى وتانشىلدىق پەن ىنتىماق, ەرلىك پەن ەلدىك, ادالدىق پەن ادىلدىك سەكىلدى مىزعىماس قۇندىلىقتاردى كەڭىنەن دارىپتەدى. حالقىمىزدىڭ ءبىرتۋار پەرزەنتى ايتىس ونەرىنىڭ ءورىسىن كەڭەيتۋگە, ەپيكالىق ءداستۇردى جاڭعىرتۋعا, قازاق-قىرعىز ادەبي بايلانىسىن نىعايتۋعا ولشەۋسىز ۇلەس قوستى. ءوز ءداۋىرىنىڭ تىنىس-تىرشىلىگىن اسقان شەبەرلىكپەن سۋرەتتەپ, جۇرتتىڭ ىستىق ىقىلاسىنا بولەندى.
«حح عاسىردىڭ گومەرى» اتانعان ۇلى اقىننىڭ تۋىندىلارى كوپتەگەن شەت تىلىنە اۋدارىلىپ, بارشا ادامزاتقا ورتاق قازىناعا اينالدى. قوس عاسىردىڭ كۋاسى بولعان جىر الىبىنىڭ مول مۇراسى ءالى تالاي ۇرپاققا رۋحاني ازىق بولارى ءسوزسىز. بيىل مەرەيتويعا وراي جامبىل جاباەۆتىڭ تاريحي بەينەسىن ايشىقتاي تۇسەتىن قۇندى پىكىرلەر مەن تاعىلىمدى وي-تۇجىرىمدار ايتىلادى دەپ سەنەمىن. وسى وتە ماڭىزدى ءىس-شارالارىڭىز ءساتتى ءوتسىن, بارشاڭىزدىڭ نيەتتەرىڭىز قابىل بولسىن! سىزدەرگە مىقتى دەنساۋلىق, باق-بەرەكە تىلەيمىن!» دەلىنگەن قۇتتىقتاۋدا.
سالتاناتتى شارا بارىسىندا پرەمەر-مينيستردءىڭ ورىنباسارى – مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترىنىڭ, الماتى وبلىسى اكىمىنىڭ, الماتى قالاسى اكىمىنىڭ قۇتتىقتاۋى وقىلدى.
اقىن مەرەيتويىنا ارنالعان ءدۇبىرلى كەشتءى جامبىل اۋدانىنان ارنايى كەلگەن ونەرپازدار باستاپ, ساحنالىق قويىلىم سالتاناتتى كەشتىڭ ءارىن اشا ءتۇستى. «جامبىل اتا ەلى» ءانىن جامبىل اۋدانى مادەنيەت ءۇيىنىڭ سوليستەرى ورىنداپ, اقىننىڭ «جاز» اتتى عاجايىپ تۋىندىسىن حالىقارالىق جانە رەسپۋبليكالىق بايقاۋلاردىڭ لاۋرەاتى جانقوجا اياپوۆ شىرقادى. «وتىرار سازى» وركەسترىنىڭ سۇيەمەلدەۋىمەن مىڭجاسار ماڭعىتاەۆتىڭ «جامبىل جايلاۋى» تۋىندىسى كەشتىڭ كوركىن قىزدىرا ءتۇستى.
ءان مەن جىر شىرقالعان كەشتە اقىن شىعارماشىلىعىنا ارنالعان ەستەلىكتەر دە ايتىلدى. بۇگىندە جىرلارى الەمنىڭ كوپتەگەن تىلىنە اۋدارىلىپ, حالقىن الەمگە تانىتقان جامبىل مۇراسىن ناسيحاتتاۋ حاقىندا پىكىر ءبىلدىرىپ, قۇتتىقتاۋىن ارناعان قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ باسقارما توراعاسى مەرەكە قۇلكەنوۆ «1936 جىلى قازاق رۋحانياتىنا جامبىل اقىن كەلدى. ول كەزەڭدە ءدال جامبىلداي بەدەلى كوتەرىلگەناقىن بولعان جوق. جامبىل جىرلارىنىڭ ارقاسىندا قازاق ەلىن الەم تانىدى. اقىننىڭ ءبىر عانا «لەنينگرادتىق ورەندەرىم» اتتى جىرى مايدان دالاسىندا قانشاما جۇرەكتەرگە جىلۋ بەرىپ, دەمەۋ بولدى. قازاق ءسوزىنىڭ قۇدىرەتىن تۇسىندىرگەن جامبىلداي دارا تۇلعانىڭ مۇراسىن ۇرپاقتان-ۇرپاققا جەتكىزۋدىڭ ءمانءى تەرەڭدە جاتىر. كەزىندە جامبىل ولكەسىنە جولى تۇسكەندەر جامبىل بابامىزعا سالەم بەرىپ, باتاسىن الماي كەتپەگەن. ەندەشە اقىن ولكەسىندەگى مۋزەيدى, باۋ-باقتى قال-قادىرىمىزشە تۇگەندەپ, دامىتا بەرۋ ارقايسىمىزعا پارىز», دەپ اتاپ ءوتتى.
سالتاناتتى كەشتە «تۇركسوي» تۇركى مادەنيەتى مەن ونەرىن دامىتۋ حالىقارالىق ۇيىمىنىڭ باس حاتشىسى, قىرعىزستاننىڭ حالىق جازۋشىسى سۇلتان راەۆ قۇتتىقتاۋىن ارنادى.
ء«ار ءداۋىردءىڭ ءسوزىن سويلەيتىن, كۇيىن كۇيلەپ,جىرىن جىرلايتىن جىراۋلارى بولادى. ولار زاماننىڭ تامىرشىسىنداي ۇلتىنا ۇلاعايىر پايداسىن تيگىزەدى. ونداي تۇلعالارعا دەگەن قۇرمەتتىڭ جەمءىءسىن سول زامانداعى حالىق جاقسىبىلەدى. بۇگىنگى كۇنى 180 جىلدىعى تويلانىپ جاتقانجامبىل جاباەۆ عاسىر جاساپ, حالقىنىڭ جىراۋى,باتاگوي ابىزى, اڭىزىنا اينالدى. داۋىل-قۇيىنداي جىرلارىمەن ادامزاتتى جىرىنا ارقاۋ ەتتى. حالقىنا ونەرءدى, ەڭبەكتى ناسيحاتتادى. كونە زامان مەن جاڭا ءداۋىردى تارازىلاپ, حالىق قامىن ويلاپ, مۇڭىن مۇڭدادى. ءجۇز جىلدىق عۇمىرىندا ابىرويلى ەڭبەگىن ەلىنىڭ يگىلىگىنە ارنادى. ونداي تۇلعانىڭ ومىرگە سيرەك كەلەءتىنى انىق. حالقى ءۇشىن كۇيىندى, حالقى ءۇشىن ءسۇيىندى. بولاشاق ورەندەرگە ءۇنەمى وسيەت ايتىپ, جىرىنا قوسىپ, باتاسىن بەرىپ, كەلەر كۇن جاقسىلىعىنىڭ جىرشىسى بولدى. «تۇركسوي» ۇيىمى تۇركى حالىقتارىنان شىققان ميراس تۇلعالار مەرەيتويىنا تۇراقتى اتسالىسىپ كەلەدى. بارشا تۇركى حالىقتارىنىڭ رۋحاني قۇندىلىقتارى – ورتاق مادەني مۇرامىز» دەپ اتاپ وتكەن سۇلتان راەۆ ءوز ءسوزىن ساكەن سەيفۋليليننىڭ «جامبىل جىرلارى تەڭىز تۇبىندە شاشىلىپ جاتقان مارجان سەكىلدى. ونى جيناپ الىپ, حالقىنىڭ قولىنا بەرۋ – ارقايسىمىزدىڭ ازاماتتىق بورىشىمىز», دەگەن سوزىمەن اياقتادى.
جامبىل اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك فيلارمونياسى ديرەكتورى نۇرعيسا داۋەشوۆ«اقىننىڭ تۋعانىنا 180 جىل تولۋىن ەلىمىز دەڭگەيىندە اتاپ ءوتۋ – بۇل ۇلى ابىز جىراۋعا دەگەن ۇلكەن قۇرمەتءتىڭ نىشانى. مەملەكەت باسشىسى ۇلتتىق قۇرىلتايدا ۇلىلارعا تاعزىم ەتءىپ, وتكەنگە قۇرمەت كورسەتۋدىڭ ءمان-ماڭىزىن اتاپ وتكەن بولاتىن. جامبىل اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك اكادەميالىق فيلارمونياسىنىڭ ۇجىمى الماتى وبلىسىمەن بىرلەسىپ ۇيىمداستىرعان سالتاناتتى شارانىڭ ماقساتى – بابامىز قالدىرعان مۇرانى كەيىنگى ۇرپاققا ناسيحاتتاۋ. ەلىمىزدىڭ ونەرى مەن مادەنيەتىنە جاڭا تىنىس بەرۋ. جامبىل اقىن مۇراسى قازاقتىڭ ميراس ونەرىمەن بىرگە جاساسىپ, ۇرپاقتان-ۇرپاققا جالعاسىن تابا بەرەدى» دەپ اتاپ ءوتتى.
سوڭعى جىلدارى جاس عالىمدار تاراپىنان اقىن مۇراسىن زەرتتەۋگە دەگەن قىزىعۋشىلىق ارتىپ كەلەدى. جامبىل مۋزەيىنىڭ جەتەكشىسى, اقىننىڭ نەمەرەسى سالتانات جامبىلوۆا مۇراسىن جيناقتاۋ, زەرتتەۋ ءىسىنىڭ جاندانىپ, تىڭ جادىگەرلەرمەن تولىعىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى. قازىرگى كەزدە مۋزەيدەگى جادىگەرلەر سانى 3 مىڭنان اسقان. مۋزەيگە جەتكەن جادىگەرلەر اراسىندا 1954 جىلى قىتايدا توتە جازۋمەن باسىلعان شىعارمالار جيناعى ەرەكشە نازار اۋدارتادى. وسىنداي قۇندى ەڭبەكتەردى ساقتاپ, ناسيحاتتاۋ ءىسى ۇزدىكسىز جالعاسا بەرەتىن بولادى.
سالتاناتتى شارا بارىسىندا ەلىمىزدىڭ مادەنيەتىنە ۇلەس قوسقان ءونەر مايتالماندارى پرەزيدەنتتىڭ قۇرمەت گراموتاسى جانە العىس حاتىمەن ماراپاتتالدى. ونەر مايتالماندارى جامبىل شىعارمالارىنان ءان مەن كۇي ورىنداپ, كورەرمەن قوشەمەتىنە بولەندى.
