ەكونوميكالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ باسقارما توراعاسى مىندەتىن اتقارۋشى قايسار نىعمەتوۆتىڭ ايتۋىنشا, كونستيتۋتسيالىق رەفورمالار مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋگە, وكىلەتتىكتەردى تەڭگەرىمدى قايتا بولۋگە, بارلىق ساياسي ينستيتۋتتاردىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل قادامدار ەلدەگى تەپە-تەڭدىك جۇيەسىن نىعايتىپ, شەشىم قابىلداۋ ساپاسىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان.
«ەلىمىزدىڭ باستى ماقساتى – قازىرگى الەمدىك كۇردەلى جاعدايدا الەۋمەتتىك ەكونوميكالىق ءارى حالىقارالىق الەۋەتتى كۇشەيتۋ, تۇراقتى دامۋ. ول ءۇشىن جاھاندىق دەڭگەيدە ءجۇرىپ جاتقان جاڭا ۇردىستەرگە جەدەل بەيىمدەلىپ, ەكونوميكالىق جانە ساياسي تۇرعىدان ءتيىمدى ارەكەت ەتۋ اسا ماڭىزدى. بۇگىندە دامىعان مەملەكەتتەر ءوز ەكونوميكالارىن دامىتۋدىڭ جاڭا مودەلىن قالىپتاستىرۋعا كىرىستى. ءبىز دە بۇل ۇدەرىستەن شەت قالماۋىمىز كەرەك. سىرتقى قىسىمدارعا قاراماستان, بىلتىرعى جىلدىڭ قورىتىندىسىندا ەلىمىزدىڭ ىشكى جالپى ءونىمى 6,5 پايىزعا ءوستى. الداعى نەگىزگى مىندەت – ەكونوميكالىق ءوسىمدى ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ, تەحنولوگيالىق جاڭعىرۋ, ادام كاپيتالىن دامىتۋ ءارى تۇسكەن تابىستى ەل يگىلىگىنە ءتيىمدى پايدالانۋ», دەدى ق.نىعمەتوۆ.
ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگى عىلىم كوميتەتىندەگى ەكونوميكا ينستيتۋتىنىڭ باس ديرەكتورى ەركىن سادىقوۆ ەكونوميكالىق ساياساتتىڭ جاڭا باسىمدىقتارىنا تالداۋ جاساپ, ونەركاسىپتى دامىتۋ, وڭدەۋشى سەكتورعا ينۆەستيتسيا تارتۋ, بيۋدجەتتىك ساياسات تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ مەن يننوۆاتسيالىق بەلسەندىلىكتى كۇشەيتۋ ستراتەگيالىق مىندەتتەردىڭ قاتارىندا ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«بيىل ەكونوميكالىق ساياساتتىڭ جاڭا باسىمدىقتارى ايقىندالدى. مەنىڭشە, بۇل – جاي دەكلاراتيۆتى باعىت ەمەس, ەكونوميكانى جەدەل جاڭعىرتۋعا باعىتتالعان ناقتى باعدار. مەملەكەت باسشىسى ەلىمىزدى ەۋرازيا كەڭىستىگىندەگى كولىك, لوگيستيكا جانە ينۆەستيتسيالىق حاب رەتىندە دامىتۋ مىندەتىن قويدى. بۇل ءۇشىن ەكونوميكالىق ينتەگراتسيانى تەرەڭدەتۋ, حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋ, ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ, تابيعي رەسۋرستاردى ۇتىمدى پايدالانۋ, تەحنولوگيالىق الەۋەتتى ارتتىرۋ جانە تسيفرلاندىرۋ شەشۋشى ءرول اتقارادى», دەدى ە.سادىقوۆ.
ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى سارا الپىسباەۆا ەل ەكونوميكاسىنىڭ ۇزاقمەرزىمدى ماكروەكونوميكالىق ۇردىستەرىن جانە ولاردى وڭىرلەر بويىنشا تانىستىردى. ول كەيىنگى 12 جىل ىشىندە ەل ەكونوميكاسى تۇراقتى ءوسىم كورسەتكەنىن ايتتى. ىشكى جالپى ءونىم كولەمى 236,6 ملرد دوللاردان 291,2 ملرد دوللارعا دەيىن ۇلعايدى, ال حالىق سانى 18,3%-عا ءوسىپ, 20 ميلليوننان استى. ەڭبەك ونىمدىلىگى 27,6 مىڭ دوللاردان 26,9 مىڭ دوللارعا دەيىن ازداپ تومەندەگەنىنە قاراماستان, وڭدەۋشى ونەركاسىپ ۇلەسى 10,7%-دان 12,4%-عا دەيىن ارتتى. ساراپشى قازىرگى ماكروەكونوميكالىق جانە دەموگرافيالىق ۇدەرىستەر وڭىرلەردىڭ تەڭگەرىمدى دامۋىنا جول اشاتىنىن ايتتى. قازىر ەلدەگى ءۇش ءىرى مەگاپوليس ەل ءىجو-ءنىڭ 37,8%-ىن قالىپتاستىرىپ, ادام كاپيتالى مەن ىسكەرلىك بەلسەندىلىك وسى جەرلەردە شوعىرلانعان. مۇنداي الەۋەتتى ءتيىمدى پايدالانۋ ءۇشىن ەكونوميكالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىندا وڭىرلەردەگى ونىمدىلىكتى بولجاۋعا ارنالعان ەكونوميكالىق-ماتەماتيكالىق مودەل ازىرلەنگەن. ول ەلىمىزدىڭ 20 ءوڭىرىن قامتيدى. بۇل مودەل وڭىرلەردىڭ سالالار بويىنشا دامۋىن باعالاپ, وڭىرلىك ساياساتتى عىلىمي نەگىزگە الا وتىرىپ شەشىمدەر قابىلداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ساياسي عىلىمدار دوكتورى, ينستيتۋتتىڭ جەتەكشى عىلىمي قىزمەتكەرى عابيت ماتاەۆ كونستيتۋتسيالىق رەفورمانىڭ وڭىرلەر دامۋىنا ىقپالىنا تالداۋ جاسادى. ونىڭ ايتۋىنشا, جەرگىلىكتى بيلىك ورگاندارىنىڭ وكىلەتتىكتەرىن كەڭەيتۋ وڭىرلەردىڭ ينۆەستيتسيالىق ساياسات قالىپتاستىرۋداعى دەربەستىگىن ارتتىرىپ, كاسىپكەرلىكتى دامىتۋعا, ءوز اۋماعىنداعى رەسۋرستاردى ءتيىمدى پايدالانۋعا جاعداي جاسايدى.
«مۇناي ءوندىرۋشى وڭىرلەردىڭ ەل ەكونوميكاسىنا ۇلەسى بىرتىندەپ ازايىپ كەلە جاتىر, سوندىقتان ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ مەن جاڭا ءوسۋ نۇكتەلەرىن تابۋ قاجەت. كونستيتۋتسيالىق رەفورما وڭىرلەردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋداعى ءرولىن كۇشەيتەتىن ينستيتۋتسيونالدىق العىشارت قالىپتاستىرادى. سونداي-اق جەكەلەگەن اۋماقتار مەن «جەدەل داميتىن قالالار» ءۇشىن ارنايى قۇقىقتىق رەجىمدەر ەنگىزۋ ينۆەستيتسيا تارتۋعا, جاڭا يندۋستريالىق ايماقتاردى دامىتۋعا ءارى وزىق ءوسىم ورتالىقتارىن قالىپتاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى ول.
ينستيتۋتتىڭ ساراپتاما ورتالىعىنىڭ وكىلى ايدانا بايقانوۆا مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ ەكونوميكاداعى رولىنە تالداۋ جاسادى.
«مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ سەرۆيستىك مودەلى نەگىزگى باعىتتار, ياعني قىزمەت ساپاسى, ەڭبەك ونىمدىلىگى, كادر تۇراقتىلىعى, ادام كاپيتالى جانە سەنىم دەڭگەيى بويىنشا جاقسى ناتيجە كورسەتىپ وتىر. 2029 جىلعا قاراي مەملەكەتتىك قىزمەت الۋشىلاردىڭ قاناعاتتانۋ دەڭگەيى 75%-عا جەتەدى, مەملەكەتتىك سەكتورداعى ەڭبەك ونىمدىلىگى جەدەل وسەدى, كادر تۇراقتىلىعى مەن ادام كاپيتالى ساپاسى ارتادى. سونىمەن قاتار مەملەكەتتىك ينستيتۋتتارعا دەگەن سەنىم دەڭگەيى جوعارىلايدى, وعان مەملەكەتتىك باسقارۋ تيىمدىلىگى يندەكسىنىڭ جاقسارعانى دالەل», دەدى ساراپشى.
