جاڭا ەنەرگيا كوزدەرى – قالا تىرشىلىگىنىڭ وزەگى
ۇكىمەت باسشىسى ەڭ ءبىرىنشى ات باسىن بۇرعان ەلورداداعى جەو-3-ءتىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى تولىق اياقتالعان. ەندى ەكىنشى كەزەڭىن ىسكە اسىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. قازىر جىلۋ ەلەكتر ورتالىعى ەلورداداعى بۇرىنعى ەنەرگيا تاپشىلىعىن تولىق جابۋعا, الداعى سۇرانىستى ەسكەرە وتىرىپ, قوسىمشا قور قالىپتاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ساعاتىنا 440 گكال جىلۋ وندىرەتىن ستانسا ش.ايتماتوۆ كوشەسى, ۇلى دالا مەن تۇران داڭعىلى بويىنداعى جاڭا قۇرىلىس اۋداندارىن جىلۋمەن قامتاماسىز ەتەدى.
نىساندا كومىردى بالاما وتىن رەتىندە پايدالانۋ مۇمكىندىگىن كەڭەيتۋ جۇمىستارى بيىل اياقتالماق. وسى ماقساتتا جانارماي بەرۋ جۇيەسىن قايتا سەبۋ توراپتارىمەن, ۇساقتاۋ كورپۋسىمەن بىرىكتىرۋ, سونداي-اق تەمىرجول ستانساسىن ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىممەن قوسۋ كوزدەلىپ وتىر. كوكتەمدە سىرتقى, ىشكى اۆتوكولىك جولدارىن سالۋ, اۋماقتى اباتتاندىرۋ سەكىلدى جۇمىستار جالعاسىن تابادى. جوبانىڭ ەكىنشى كەزەڭى اياسىندا جەكە ينۆەستيتسيالار ەسەبىنەن قۋاتى 500 مۆت بولاتىن بۋ-گاز قوندىرعىسىن سالۋ جوسپارلانعان.
استانا قالاسىنىڭ اكىمى جەڭىس قاسىمبەك ۇكىمەت باسشىسىنا جىلىتۋ ماۋسىمىنىڭ شتاتتىق رەجىمى تۋرالى باياندادى. اكىمنىڭ ايتۋىنشا, قالانى سەنىمدى جىلۋمەن قامتۋ ماقساتىندا ءۇش جىلۋ ەلەكتر ورتالىعى مەن «تۇران», «وڭتۇستىك-شىعىس» گاز جىلۋ ستانسالارى جۇمىس ىستەپ تۇر. باس قالاداعى قۇرىلىس قارقىندى ءجۇرىپ جاتقاندىقتان كەلەشەك قاجەتتىلىكتەردى وتەۋدى كوزدەيتىن «تەلمان» گاز جىلۋ ستانساسى سالىنىپ جاتىر. ونى كەلەسى جىلى پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانعان.
ال ەنەرگەتيكا ءمينيسترى ەرلان اقكەنجەنوۆ ەلىمىزدە قازىرگى جىلىتۋ ماۋسىمى تۇراقتى دەڭگەيدە ءوتىپ جاتقانىن مالىمدەدى. اۋقىمدى جوندەۋ جۇمىستارىنىڭ ناتيجەسىندە گەنەراتسيا كولەمى 17,2 مىڭ مۆت-قا جەتىپ, وتكەن ماۋسىممەن سالىستىرعاندا 7%-عا ارتقان. ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, 9 جىلۋ ورتالىعى اپات قاۋپى جوعارى «قىزىل» ايماقتان «سارى» ايماققا, تاعى 3 ورتالىق «سارىدان» «جاسىل» ايماققا ءوتتى. ەلەكتر ستانسالارىندا 10 ەنەرگيا بلوگى, 63 قازاندىق پەن 39 تۋربينا جوندەۋدەن وتكەن. 17 مىڭ شاقىرىم ەلەكتر جەلىسى مەن 420 قوسالقى ستانسا قايتا جاڭعىرتىلىپ, 323 شاقىرىم جىلۋ جەلىسى اۋىستىرىلدى. كەيىنگى ءۇش جىلدا ەنەرگەتيكا سالاسىنا 1 ترلن تەڭگەدەن استام ينۆەستيتسيا تارتىلىپ, ەلەكتر قۋاتىنىڭ تاپشىلىعى 29%-عا ازايتىلدى.
جۇمىس ساپارى كەزىندە پرەمەر-مينيستر سالالىق مينيسترلىكتەر مەن قالا اكىمدىگىنە جەو-3 جوباسىن اياقتاۋ جۇمىسىن جەدەلدەتۋدى, سونداي-اق جىلىتۋ ماۋسىمىنىڭ تۇراقتى ءوتۋىن تولىق باقىلاۋدى تاپسىردى. نىساندى ارالاۋ بارىسىندا جەو-3-ءتىڭ ەڭبەك ۇجىمى جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىن قولداپ, ءسوز سويلەدى.
ۇكىمەت باسشىسى بيىلعى 15 ناۋرىزدا وتەتىن رەفەرەندۋمعا ازاماتتاردىڭ بەلسەندى قاتىسۋى ماڭىزدى ەكەنىنە توقتالدى. «قازىر ەلىمىز وتە ماڭىزدى ساياسي كەزەڭدى باستان وتكەرىپ جاتىر. جاڭا كونستيتۋتسيا – پرەزيدەنتىمىز قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ادىلەتتى, قۋاتتى قازاقستاندى قۇرۋعا باعىتتالعان اۋقىمدى ساياسي رەفورمالارىنىڭ ايقىن كورىنىسى. اتا زاڭنىڭ ەڭ باستى ارقاۋى – ادام, ياعني ازاماتتارىمىزدىڭ ءومىرى مەن دەنساۋلىعى, قۇقىقتارى مەن بوستاندىعى. ياعني ادام كاپيتالىن دامىتۋعا, ەڭبەك ادامىنا دەگەن مەملەكەتتىڭ كوزقاراسى تۇبەگەيلى وزگەرەدى. رەفەرەندۋمعا بەلسەندى قاتىسۋ, ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىك تانىتۋ جانە مەملەكەت پەن قوعامنىڭ مۇددەلەرىن باسشىلىققا الا وتىرىپ, سانالى تاڭداۋ جاساۋ اسا ماڭىزدى», دەدى و.بەكتەنوۆ.
يندۋستريا مەن تسيفرلاندىرۋ سالاسىنداعى تىڭ سەرپىن
ۇكىمەت باسشىسى باس قالادا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان يندۋستريالىق, تسيفرلىق جۇيەلەردىڭ تۇراقتىلىعىن ارتتىرۋعا ەرەكشە نازار اۋداردى.
استانا قالاسىندا ونەركاسىپتىڭ نەگىزگى بولىگىن وڭدەۋ سەكتورى قۇرايدى. بىلتىر ونەركاسىپ ءوندىرىسىنىڭ كولەمى 3,4 ترلن تەڭگەدەن استى. اتالعان جوبالاردىڭ باسىم بولىگى №1 يندۋستريالىق پارك اۋماعىندا شوعىرلانعان. وندىرىستىك پورتفەل جالپى قۇنى 333,3 ملرد تەڭگە بولاتىن 137 جوبانى قامتيدى. وندا 9 500-دەن استام جۇمىس ورنى قارالعان.
سونىمەن قاتار پرەمەر-مينيستر «اۆتوكومپونەنتى KZ» جشس-نىڭ ءورت ءسوندىرۋ مەن ارنايى تەحنيكا شىعاراتىن زاۋىتىنىڭ جۇمىسىمەن تانىستى. بىلتىر قاڭتار ايىندا ىسكە قوسىلعان كاسىپورىنعا 5,1 ملرد تەڭگەدەن استام جەكە قاراجات باعىتتالعان. كاسىپورىن كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ قورىنىڭ قولداۋىنا يە بولدى.
ساپار اياسىندا ۇكىمەت باسشىسىنا وندىرىستىك تسيكلدىڭ نەگىزگى ايماقتارى كورسەتىلدى. وندا قازىر شىعارىلاتىن ءونىم تۇرلەرىن كەڭەيتۋ, لوكاليزاتسيا دەڭگەيىن ارتتىرۋ ماقساتىندا وندىرىستىك جەلىلەردى دامىتۋ جۇرگىزىلىپ جاتىر.
ولجاس بەكتەنوۆ ءوز سوزىندە يندۋستريالاندىرۋ مەن ەڭبەك ونىمدىلىگى جوعارى جۇمىس ورىندارىن قۇرۋدىڭ نەگىزگى درايۆەرىنىڭ ءبىرى – وتاندىق ماشينا جاساۋ سالاسىن دامىتۋدىڭ ماڭىزىن اتاپ ءوتتى. «وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ ءوسۋى ەكونوميكانى ارتاراپتاندىرۋعا, وتاندىق ءوندىرىستىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋعا تىكەلەي اسەر ەتەدى. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا اتاپ وتكەندەي, ءبىز ەل ىشىندە كوبىرەك ءونىم ءوندىرۋىمىز كەرەك, ناقتى سەكتوردى نىعايتىپ, تۇراقتى جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ قاجەت. ناتيجە نەعۇرلىم كوبىرەك ءونىم شىعارۋعا, كوبىرەك جۇمىس ورنىن قۇرۋعا جانە جوعارى ساپاعا نەگىزدەلۋى كەرەك», دەدى و.بەكتەنوۆ.
سونداي-اق ۇكىمەت باسشىسى Astana Smart City جوباسىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا قۇرىلعان دەرەكتەردى وڭدەۋ ورتالىعىنا ء(دوو) باردى. بۇل – ەلدەگى قالالىق ينفراقۇرىلىم قاجەتتىلىكتەرىنە ارنايى سالىنعان العاشقى داتا-ورتالىق. ول حالىقارالىق Presight كومپانياسى مەن قالا اكىمدىگىنىڭ سەرىكتەستىگى نەگىزىندە اشىلدى.
Presight كومپانياسىنىڭ وكىلدەرىنىڭ حابارلاۋىنشا, ءدوو نەگىزىندە قالا احۋالى ورتالىعى, بەينەتالداۋ جۇيەلەرى, جاساندى ينتەللەكت پلاتفورمالارى مەن قالالىق ورتانى باسقارۋ جونىندەگى تسيفرلىق قىزمەتتەر جۇمىس ىستەپ تۇر.
جۇمىس ساپارى بارىسىندا پرەمەر-مينيستر ونەركاسىپتىك بازانى دامىتۋعا, تسيفرلىق ينفراقۇرىلىمدى نىعايتۋعا باعىتتالعان جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋدى جۇيەلى جالعاستىرۋدى تاپسىردى. سونداي-اق تۇراقتى ەكونوميكالىق ءوسىمدى قامتاماسىز ەتۋ مەن ازاماتتاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ارتتىرۋ ماقساتىندا يندۋستريالىق, تەحنولوگيالىق شەشىمدەردى ينتەگراتسيالاۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.
بيزنەس پەن سپورتتى ورىستەتۋ باعىتى
پرەمەر-مينيستر و.بەكتەنوۆ بيزنەس سالاسىنداعى كاسىپورىنداردى ارالاپ, زاماناۋي سپورتتىق ينفراقۇرىلىمنىڭ جۇمىسىمەن تانىستى.
الدىمەن ۇكىمەت باسشىسى ء«تاپ-ءتاتتى» جشس-نىڭ دايىن تاعام ونىمدەرى مەن جارتىلاي فابريكاتتار شىعاراتىن زاۋىتىنىڭ وندىرىستىك قۋاتىمەن تانىستى. كاسىپورىن باسشىسى نۇرجان سارسەنوۆ پرەمەر-مينيسترگە تەحنولوگيالىق جەلىلەردى كورسەتىپ, قازىرگى وندىرىستىك كورسەتكىشتەر تۋرالى باياندادى. بۇگىندە كونديتەرلىك, ۇن مەن نان-توقاش ونىمدەرىن شىعاراتىن زاۋىت زاماناۋي جابدىقتارمەن قامتىلعان. جوبالىق قۋاتتىلىعى جىلىنا 5 مىڭ تونناعا دەيىن جەتەدى. كاسىپورىندا 200 جۇمىس ورنى اشىلعان.
ارالاۋ بارىسىندا شوب-تى دامىتۋ مەن قولداۋ مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ باسىمدىعى بولىپ قالا بەرەتىنى ايتىلدى. بۇگىندە ەلىمىزدە اتالمىش سالادا شامامەن 4,5 ملن ادام جۇمىس ىستەيدى. بۇل – ەكونوميكالىق بەلسەندى حالىقتىڭ جارتىسىنا جۋىعى.
قازىر استانادا 273 مىڭنان استام شوب سۋبەكتىسى جۇمىس ىستەيدى. بۇل بىلتىرعى جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 10,1% كوپ. سەكتوردا 557,2 مىڭ ادام ەڭبەك ەتەدى. دەمەك, قالانىڭ ەكونوميكالىق بەلسەندى حالقىنىڭ 70%-ى وسى سالادا شوعىرلانعان. ال ەلوردا ەكونوميكاسىنداعى شوب ۇلەسى رەسپۋبليكا بويىنشا ەڭ جوعارى كورسەتكىش – 74,4%-عا جەتتى.
2025 جىلدىڭ 9 ايىندا استاناداعى شوب سۋبەكتىلەرى 14,9 ترلن تەڭگەنىڭ ءونىمى مەن قىزمەتىن ۇسىنىپ, 21,9% ءوسىم كورسەتتى. كاسىپكەرلەردى قولداۋعا جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 12,8 ملرد تەڭگە ءبولىندى. سونىڭ ىشىندە پايىزدىق مولشەرلەمەنى تومەندەتۋ اياسىندا 3 مىڭنان استام جوبا سۋبسيديالانىپ, 49 كرەديتكە كەپىلدىك, الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنە 24 گرانت بەرىلدى. بۇدان بولەك, «استانا بيزنەس» جەرگىلىكتى نەسيەلەندىرۋ باعدارلاماسى ارقىلى 3,6 ملرد تەڭگەگە 254 جوبا ماقۇلدانعان.
پرەمەر-مينيستر ەلوردانىڭ ورتالىق ساياباعىندا سالىنعان جاڭا شاڭعى بازاسىنا دا ارنايى باردى. قالا اكىمىنىڭ ورىنباسارى ەرىك مەيىرحاننىڭ ايتۋىنشا, نىسان قۇرىلىسى بىلتىر ساۋىردە باستالىپ, بيىل قاڭتار ايىندا اياقتالعان. جالپى اۋدانى شامامەن 2 مىڭ شارشى مەتر بولاتىن ەكى قاباتتى عيمارات ءبىر اۋىسىمدا 300 ادامعا دەيىن قابىلداي الادى. مۇندا 30 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلعان.
بازانىڭ ينفراقۇرىلىمىندا زاماناۋي, كەڭ جاتتىعۋ زالى بار. ول كۇشتىك قوندىرعىلارمەن, مامانداندىرىلعان جابدىقتارمەن, سونىڭ ىشىندە «Ercolina» ترەناجەرىمەن جاراقتاندىرىلعان. سونداي-اق توزىمدىلىكتى ارتتىرۋعا ارنالعان يننوۆاتسيالىق جابدىق – «Skate Treadmill RL3500E» كاسىبي ترەناجەرىنە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. بۇل جابدىق جىل بويى تەحنيكانى شىنىقتىرۋعا, كونكيمەن سىرعاناۋ تەحنيكاسىن يميتاتسيالاۋعا, جىلدامدىق پەن كولبەۋ بۇرىشتى مەڭگەرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
سونىمەن قاتار شاڭعى بازاسىندا شاڭعىلار مەن سپورتتىق جابدىقتاردى دايىنداۋ, ساقتاۋ مەن كەپتىرۋگە ارنالعان ءۇي-جايلار قاراستىرىلعان.
ولجاس بەكتەنوۆ زاماناۋي سپورتتىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ ەلدىڭ وليمپيادالىق الەۋەتىن نىعايتۋ مىندەتتەرىمەن تىكەلەي بايلانىستى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«مەملەكەت باسشىسى بۇقارالىق سپورتتى دامىتۋعا, سالاۋاتتى ۇرپاقتى تاربيەلەۋگە, جالپى ۇلت دەنساۋلىعىن نىعايتۋعا ەرەكشە نازار اۋدارادى. زاماناۋي سپورت ينفراقۇرىلىمى مەن قولجەتىمدى ءارى ساپالى بازا قالىپتاستىرماي, بۇعان قول جەتكىزۋ مۇمكىن ەمەس. مۇنداي نىسانداردىڭ قۇرىلىسى سپورتشىلاردى جۇيەلى دايارلاۋ مەن جاستارىمىزدىڭ الەۋەتىن اشۋعا نەگىز بولماق. قازىر يتاليادا وليمپيادا ويىندارى ءوتىپ جاتىر. ءبىز سپورتشىلارىمىزدىڭ جەڭىسكە جەتۋىنە جاعداي جاساۋدىڭ قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەنىن كورىپ وتىرمىز. سوندىقتان مەملەكەت ءبىزدىڭ سپورتشىلارىمىزعا ەڭ جوعارى دەڭگەيدە جاتتىعۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ينفراقۇرىلىمدى دايەكتى تۇردە دايىنداۋدا. بۇقارالىق سپورت پەن وليمپيادالىق رەزەرۆتى قولداۋ – بۇل ۇلت دەنساۋلىعىنا, ەلدىڭ حالىقارالىق يميدجىنە سالىنعان ينۆەستيتسيا», دەدى پرەمەر-مينيستر.
جاڭا شاڭعى بازاسى بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر سپورت مەكتەبىنىڭ, وليمپيادالىق رەزەرۆتى دايارلاۋ ورتالىعىنىڭ, جوعارى سپورت شەبەرلىگى مەكتەبىنىڭ تاربيەلەنۋشىلەرىن دايارلايتىن نەگىزگى الاڭعا اينالاتىنى ايتىلدى.
شاڭعى جارىستارىمەن قاتار مۇندا بياتلون مەن سپورتتىق باعدارلاۋدى دا دامىتۋ كوزدەلگەن. باستاپقى كەزەڭدە 15 جاتتىقتىرۋشىنىڭ جەتەكشىلىگىمەن 180 سپورتشى جاتتىعادى. بولاشاقتا ولاردىڭ سانىن 360 ادامعا دەيىن ارتتىرۋ جوسپارلانعان. نىساننىڭ كاسىبي سپورتشىلارعا عانا ەمەس, شاڭعى سپورتىنىڭ اۋەسقويلارىنا دا ەسىگى اشىق. بۇقارالىق سپورتقا دا جاعداي جاسالادى. الداعى ۋاقىتتا قالا تۇرعىندارى نىساننىڭ تراسسالارى مەن ينفراقۇرىلىمىن ىڭعايلى پايدالانۋعا مۇمكىندىك الادى.
ساپار سوڭىندا پرەمەر-مينيستر سالالىق مينيسترلىكتەر مەن استانا قالاسى اكىمدىگىنە بىرقاتار تاپسىرما بەردى. اتاپ ايتقاندا, وليمپيادالىق رەزەرۆتى دايىنداۋ ماقساتىندا ينفراقۇرىلىمدى ودان ءارى دامىتۋدى قامتاماسىز ەتۋ, جاستاردى بۇقارالىق سپورتقا تارتۋ باعدارلامالارىن كەڭەيتۋ, سونداي-اق ونىمدىلىك پەن ەكسپورتتىق الەۋەتتى ارتتىرۋعا باسا نازار اۋدارا وتىرىپ, شوب-تى جۇيەلى قولداۋدى جالعاستىرۋ مىندەتتەلدى.
