مەملەكەت پەن قوعامنىڭ ايقىن تاڭداۋى

اتالعان وزگەرىستەر تەك ساياسي-قۇقىقتىق سيپاتتا عانا ەمەس, سونىمەن قاتار ايقىن ەكونوميكالىق مازمۇنعا دا يە. ويتكەنى كونس­تي­­تۋتسيا ەلدەگى الەۋمەتتىك-ەكو­نو­مي­كالىق شەشىمدەر قابىل­دانا­تىن قۇقىقتىق جانە باسقا­رۋ جۇيەسىنىڭ نەگىزى سانالادى. مەم­لەكەتتىك باسقارۋدىڭ ايقىن­دىعى, بيلىك تارماقتارى اراسىن­داعى جاۋاپكەرشىلىكتىڭ ناقتى ءبولىنۋى, قۇقىقتىق نورمالاردىڭ تۇ­راقتى­لىعى – ەكونوميكالىق سايا­سات­­تىڭ تيىمدىلىگى مەن بولجام­دىلى­عىن قام­تاماسىز ەتەتىن نەگىزگى فاكتورلار.

ەڭ الدىمەن, پارلامەنتتىڭ ءرولىن كۇشەيتۋ جانە بيلىك تار­ماق­تارى اراسىنداعى وكىلەتتىك­تەردى قايتا ءبولۋ باسقارۋ جۇيەسىن­دەگى تەپە-تەڭدىكتى ارتتىرادى. ەكو­­نو­ميكالىق تۇرعىدان ال­عاندا, بۇل تاۋەكەلدەردىڭ تومەن­دەۋىنە, زاڭنامالىق شەشىمدەر­دىڭ ساپا­سىنىڭ ارتۋىنا جانە قابىل­داناتىن ساياساتتىڭ ءبىرىزدى بولۋىنا ىقپال ەتەدى. مۇنداي ورتادا بيزنەس پەن ينۆەستورلار ءۇشىن ۇزاقمەرزىمدى جوسپار­لاۋ مۇمكىندىگى كەڭەيىپ, ەكونو­ميكا­لىق بەلسەندىلىككە دەگەن سەنىم نىعايادى. بۇل ءۇردىس شەتەلدىك ينۆەستورلاردىڭ قا­زاقستان ەكونوميكاسىنا دەگەن قىزىعۋشىلىعىنا دا وڭ اسەر ەتەدى.

وزگەرىستەردىڭ ماڭىزدى باعىت­ت­ارىنىڭ ءبىرى ازاماتتاردىڭ قۇ­قىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قور­عاۋدى كۇشەيتۋ بولىپ وتىر. ەكو­نوميكالىق تەوريا تۇر­عىسىنان مەنشىك قۇقىقتا­رىنىڭ قورعالۋى, ەڭبەك ەتۋ قۇقىعىنىڭ ساقتالۋى جانە ءادىل سوتقا قولجەتىمدىلىك تۇراقتى ەكونوميكالىق ءوسىم مەن كاسىپكەرلىكتىڭ دامۋىنىڭ نەگىزگى شارتتارى ەكەنى راس. قۇقىق ۇستەم­دىگى ورنىققان قوعامدا ىسكەر­لىك بەلسەندىلىك ارتىپ, جاڭا ەكونومي­كالىق باستامالارعا جول اشىلادى.

سونىمەن قاتار بيلىك تار­ماقتارى اراسىنداعى ءوزارا باقى­لاۋ مەن جاۋاپكەرشىلىك تەتىك­تەرىنىڭ نىعايۋى مەملەكەتتىك باس­قارۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا جانە بيۋدجەتتىك ءتارتىپتى كۇشەي­تۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ۇزاقمەر­زىمدى پەرسپەكتيۆادا بۇل مەم­لەكەتتىك شىعىستاردىڭ ساپاسىن جاقسارتۋعا, الەۋمەتتىك باع­دارلامالاردىڭ ناقتى ناتيجە­گە باعىتتالۋىنا جانە وڭىرلىك دا­مۋداعى تەڭگەرىمدى ساقتاۋعا ىقپال ەتەدى.

تاعى ءبىر ماڭىزدى ناتيجە مەملەكەت پەن قوعام اراسىنداعى ءوزارا جاۋاپكەرشىلىكتىڭ كۇشەيۋى­مەن بايلانىستى. بۇل جاعدايدا كونستيتۋتسيا فورمالدى قۇجات رەتىندە ەمەس, ازاماتتاردىڭ كۇن­دەلىكتى ومىرىندە ناقتى ءمانى بار قۇقىقتىق نەگىز رەتىندە قابىلدانا باستايدى. ازاماتتاردىڭ قوعام­دىق ۇدەرىستەرگە سانالى تۇردە قاتىسۋى, زاڭعا قۇرمەتپەن قاراۋى جانە ەل بولاشاعى ءۇشىن جەكە جاۋاپكەرشىلىكتى سەزىنۋى قوعام دامۋىنىڭ ساپالىق دەڭگەيىن ايقىندايدى.

وسىنداي ازاماتتىق جاۋاپ­كەرشىلىككە نەگىزدەلگەن پاتريوتيزم دامىعان دەموكراتيالىق مەملەكەتتەرگە ءتان. ول ۇراندار ارقىلى ەمەس, زاڭدى ساقتاۋ, قوعامدىق مىندەتتەردى ادال ورىنداۋ جانە ەلدىڭ ۇزاقمەر­زىمدى دامۋىنا ۇلەس قوسۋ ارقىلى كورىنىس تابادى. قازاقستاندا جۇرگىزى­لىپ جاتقان كونستيتۋتسيالىق جاڭعىرۋ ءدال وسى باعىتتى كوزدەيدى.

جالپى العاندا, كونستيتۋتسيا­عا ەنگىزىلەتىن وزگەرىستەردى تۇراق­تى, اشىق جانە ەكونوميكالىق تۇرعىدان ءتيىمدى مەملەكەتتىك باس­­قارۋ جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ جولىن­داعى ماڭىزدى قادام رەتىندە باعالاۋعا بولادى. بۇل رە­فور­مالار­دىڭ ناتيجەسى بىردەن باي­قال­ماۋى مۇمكىن. الايدا ولاردىڭ باس­تى قۇندىلىعى ەلدىڭ ۇزاقمەر­زىمدى ۇلتتىق مۇددەلەرىنە جانە بولاشاق ۇرپاق الدىنداعى جاۋاپ­كەرشىلىككە باعىتتالۋىندا بولىپ وتىر.

جاننا ەرمەكوۆا,

ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ ەكونوميكا جانە بيزنەس جوعارى مەكتەبى دەكانىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى