ەلىمىزگە كەلگەن اشارشىلىق كەزەڭىندە جىپتەن اۋ توقىپ, بالىق اۋلاپ, شاعىن بەسوبا اۋىلىنىڭ حالقىن اشتىقتان امان الىپ قالىپتى. ەسىل وزەنى مەن تەرىساققان وزەنىنىڭ قيىلىسىنداعى شاعىن قاراسۋ «سماعۇل قاراسۋى» دەپ اتالادى. قاراسۋدىڭ جيەگىندە وسكەن شوق تالدار الىستان كورىنەدى, وزەنگە جاراسىمدى. جاعالاۋىنداعى قامىس-قوعالار كەشكى كۇنگە شاعىلىسىپ ءتۇرلى تۇسكە بويالىپ, جەلمەنەن سىبدىر قاعادى. سۋداعى بالدىرى تولقىنمەن تەربەتىلىپ تۇرادى. وزەن قاسىنا بارعاندا تەبىرەنىپ, تولعانىپ ەرەكشە ءبىر كۇيگە تۇسەمىن. جاعاسىندا وسكەن ءار شوبىنە سۇيىسپەنشىلىكپەن قارايمىن. ونداي تىلسىم تابيعات باسقا جەردە جوق سياقتى بولىپ كورىنەدى. سماعۇل قاراسۋىنىڭ سۋى – تاپ-تازا, ءموپ-ءمولدىر. قايىقپەن جۇرگەندە, وزەننىڭ ءتۇبى كورىنەدى. وكىنىشكە قاراي, قازىر تازا وزەندەر ازايىپ بارا جاتىر ەمەس پە؟
اتام سماعۇل ءىنىم سايران ەكەۋمىزدى ەڭبەككە ەرتە باۋلىدى. قىسى-جازى قولداعى مالعا قاراۋ, قي ويۋ, ەسىل وزەنىنىڭ جاعاسىنان تال شاۋىپ, قىسقا وتىن دايىنداۋ دەگەن سياقتى. كۇزگە قاراي وراق دايىنداپ, ءشوپ شابۋدى ۇيرەتتى. سەكسەننەن جاسى اسقاندا ۇشەۋمىز قاتار تۇرىپ ءشوپ شاپقاندا بىزدەن الدەقايدا وزىپ كەتەتىن. سۇيەگى اسىل, تىڭ ەدى. شاعىن اۋىلدا ءبىز قاتارلى ءبىراز بالا بار ەدى. بىراق ولاردىڭ قولوراق پەن ءشوپ شاپقانىن كورگەن جوقپىن. اتام ايتاتىن, «زامان ءبىر قالىپتا تۇرمايدى, وسى ۇيرەنگەندەرىڭ كۇندەردىڭ كۇنىندە كەرەك بولادى» دەپ. ءبىز ايتقانىن مۇلتىكسىز ورىندايتىنبىز.
اقىرىن عانا اقىلمەن سويلەيتىن. بىزگە بەرگەن تاماشا ونەگەسى – بالىق اۋلاۋعا تاربيەلەدى. سول تاربيەسى ومىرلىك داعدىما اينالدى. بالىق دەسە ىشەر اسىمدى جەرگە قويامىن. اتام بالىققا ۇلكەن قۇرمەتپەن قارايتىن, اللانىڭ بەرگەن ريزىق-نەسىبەسى دەپ بىلەتىن. «بالىق اۋلايتىن قۇرال-سايماندار جاستىعىڭنىڭ استىندا جاتسىن, ول سەنەن تاماق سۇرامايدى, بىراق كۇندەردىڭ كۇنىندە كەرەك بولادى» دەيتىن. تابيعاتتىڭ ءار مەزگىلىندە بالىق اۋلاۋدىن ءوز تاسىلدەرى بار. ماعان ۇنايتىنى – مۇز جاڭا قاتقاندا, ياعني «كوكشە مۇزدا» قارماق سالۋ. تۇسىنگەن ادامعا ول ءبىر تاماشا كورىنىس. اينالا اپپاق قار, تازا اۋا, قۇلاق شىڭىلداتاتىن تىنىشتىق, قارماق-جۇتپالاردى ورنالاستىرىپ قويىپ ويلانىپ وتىراسىڭ. ءبىر ۋاقىتتا قارماقتا جالاۋ بەلگىسى كوتەرىلەدى, سەن بالا سياقتى اتىپ تۇرىپ جۇگىرەسىڭ. سىرتتان قاراعاندا كۇلكىلى بولۋى دا مۇمكىن. بىراق ەسىل-دەرتىڭ – قارماقتا, ۋاقىتىندا جەتىپ, شورتان بالىقتى سىرتقا الىپ شىقساڭ, سەنەن باقىتتى ادام جوق. كەرەمەت ءلاززات الاسىڭ, جانىڭ راحاتتانادى. وسىنداي ساتتەر كوپ بولسا, بىرازعا شەيىن كوڭىلدى, جايدارى جۇرەسىڭ. تۇسىنگەن ادامعا بۇل دا – ءومىردىڭ تاماشا قىزىعى. كۇنى بويى توڭعانىڭ, تاڭ اتپاي ۇزاق جول ءجۇرىپ, ەرتە كەلگەنىڭ, شارشاعانىڭ سۋ سەپكەندەي باسىلادى. وسىنداي تاماشا ىسكە, كاسىپكە باۋلىعان اتاما العىسىم شەكسىز. اتامنىڭ قولىنىڭ تابى قالعان قارماعىن مەن ءالى كۇنگە ۇستاپ, پايدالانىپ ءجۇرمىن. قولىما العان سايىن اتام ەسىمە تۇسەدى.
ءومىر شىركىن وسىلاي ءوتىپ جاتىر.
ەندىگى ارمانىم – نەمەرەم جاقسى ازامات بولىپ, باباسى سماعۇلدىڭ ءىسىن, ونەگەسىن ارمەن قاراي جالعاستىرسا ەكەن.
قابيبوللا شاياحمەت ۇلى
استانا
