زاڭ • 13 تامىز, 2015

اتا زاڭ اياسىندا

470 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

ءبىزدىڭ كونستيتۋتسيامىز باستاۋىن كونە زامانداردان الاتىن, بەرتىن كەلە تاريحىمىزداعى ءاز-تاۋكەنىڭ «جەتى جارعىسى» ارقىلى كورىنىس بەرەتىن باس­تى قۇجاتتاردىڭ بۇگىنگى كەلبەتى دەپ ويلايمىن.

بۇل ەندى مەنىڭ قاراپايىم جۇمىسشى رەتىندەگى كوزقاراسىم. جەكە قۇقىق تۋرالى بالا كەزدە مەكتەپ قابىر­عاسىندا ءجۇرىپ, از-كەم وقىعانىمىز بولماسا, ەل مەن جەردىڭ قۇقىنا قاتىستى ۇعىمدى قاريالاردىڭ اۋزىنان ەستىپ, قۇلاققا قۇيىپ العانبىز. ال قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ ادام قۇقى قورعالۋىن قامتاماسىز ەتەتىندىگىنەن حابارىم مول جانە وندا ادام قۇقىنا قاتىستى باپتار وتە كوپ. سوندىقتان, ءوز قۇقىمنىڭ مەملە­كەتتىك تۇرعىدان قورعالاتىندىعىن جاقسى بىلەمىن. مەن قازىر ەلوردامىزداعى ورىن­بور كوشەسىن جاعالاي ورنالاسقان مينيس­تر­لىكتەر ءۇيىنىڭ الدىن جاسىل جەلەكپەن كومكەرىپ, اباتتاندىرۋ ىسىنە ارالاسىپ كەلەمىن. استانانىڭ كوركەيۋىنە ءوز ۇلەسىمدى مۇراپشى رەتىندە قوسىپ جاتىرمىن. ياعني, قىزمەتىنە ساي وزىمە تيەسىلى جەرگە ەگىلگەن گۇلدەر مەن اعاشتاردى, جاسىل جەلەكتى سۋارامىن. اتقاراتىن مىندەتىم اسا جەڭىل بولماسا دا, جاسىما لايىق, ورىنداي الۋعا قاۋقارلىمىن. تاعى ءبىر 4-5 جىل ەڭبەك ەتسەك, وسى بەينەتىمىزدىڭ زەينەتىن كورەمىز. مەن جوعارىدا اتاپ وتكەن قۇقىمنىڭ مەملە­كەتتىك تۇرعىدان قورعالۋىنىڭ بىردەن-ءبىر كورىنىسى سول بولۋ كەرەك. ياعني, جاسىم جەتكەندە زەينەتكە شىعىپ, ۇزاق جىلدىق ەڭبەگىمنىڭ راحاتىن كورەمىن. ونى مەملەكەت قامتاماسىز ەتەدى ەمەس پە؟!. مۇنى ءبىر دەپ قويىڭىز. ەندىگى ءسوزىمدى دايەكتەي ءتۇسۋ ءۇشىن ءوز ومى­رىمنەن ناقتى ءبىر مىسالدار كەلتىرەيىن. ءبىز ءوزى ءبىلىمدى كەڭەس زامانىندا العاندىقتان, بەلگىلى ءبىر سالاعا بەيىمدەلىپ ماماندىق الۋعا مۇمكىندىك بولمادى. دەسەك تە, تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىنگى مەملەكەتىمىزدىڭ قالىپتاسۋى ءبىز­دىڭ تولقىن وكىلدەرىنە بىرقاتار اۋىرت­­پالىقتار ءتۇسىرىپ, جاۋاپكەرشىلىك جۇك­تەدى. اۋىرتپالىعى سول, ءبىز ەكى زامان­نىڭ كۋاگەرلەرىندەي كۇيگە تۇستىك. سالىس­تىرمالى تۇردە ايتار بولسام, قازىرگى كەزدە قۇقىڭنىڭ قورعالۋىنا مەيلىنشە جاعداي جاسالعان. ونى وسى كۇندەرى باسىمنان وتكەرىپ جۇرگەن مىناداي جاعدايمەن ايعاقتاي الامىن. مەنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتى بولىپ تابىلۋىم – وسى ەلدىڭ ەڭ باستى بايلىعىنىڭ ءبىر بولشەگى ەكەندىگىم. وسىنى وتە جاقسى سەزىنەمىن جانە تۇسىنەمىن. ال بۇل, ءوز كەزەگىندە مەنىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىمنىڭ قورعالۋىنا كەپىلدىك بەرىلە­تىندىگىن ايعاقتايدى. ەندە­شە, وسى ازامات­تىق قۇقىم­نىڭ قورعالۋىنان تۋىندايتىن الەۋ­مەتتىك-تۇرمىستىق جاعداي­لارىم­نىڭ تۇزەلۋىن تارقاتا ايتىپ بەرەيىن. بەلگىلى ءبىر زاڭ سالاسىندا وقىعان-توقى­عانى بار مامان بولماسام دا, ازامات رەتىندە قورعالۋىم كەرەكتىگىن لوگي­كالىق تۇرعىدان سەزەمىن. قىزىلوردا وبلى­سىنىڭ جاڭاقورعان اۋىلىندا تۋىپ, ءوسىپ ۇزاق جىلدار ەڭبەك ەتتىك. وت­كەن جىلعا دەيىن كەڭەستىك جۇيەدەگى سوۆ­حوزىمىزدان قالعان شارۋاشىلىقتىڭ شاشاۋىن شىعارماي-اق ۇستاپ كەلدىك تە, اقىلداسا كەلە, مۇلكى مەن تەحنيكاسى جوق, ەسەسىنە, گەكتارلاپ جاتقان جەرى بار قوجالىعىمىزدى بولىسكە سالدىق. الايدا, ول جەردە ماعان جانە مەنىڭ ءتورت بالامنان تۇراتىن وتباسىما تيەسىلى ۇلەسىم تيمەي قالدى. ال اۋىل ىرگەسىندە ءالى دە بولسا بولىسكە سالىنباعان جەر جاتىر. ءبىز كەتەرمىز-اۋ, بىراق, بۇگىنگى بالالارىم مەن ەرتەڭگى ۇرپاعىمنىڭ ەنشىسىنە بۇيىرۋى ءتيىس پايىمدى باعالاي وتىرىپ, 2-3 گەكتار جەر بولسا دا الۋىم كەرەك ەدى. ول مۇمكىن بولماعاندىقتان, قازىرگى كەزدە اۋىل مەن اۋدان, وبلىستاعى ءتيىستى ماماندارمەن سويلەسىپ, ءوز ۇلەسىمدى ەنشىلەۋگە بارىمدى سالىپ, جۇگىرىپ ءجۇرمىن. ءتىپتى, وسى ماسەلە بويىنشا ءوز ول­كەمىزدەن سايلانعان ءماجىلىس دەپۋ­تاتىنىڭ قابىلداۋىندا دا بولىپ, ونىڭ كومەكشىسىمەن تىكەلەي بايلانىستا وتىرمىن. بار ماقساتىم – ەرتەڭ زەينەتكە شىققاندا نەمەرەلەرىمە مۇرا رەتىندە قالدىراتىن زاڭدى جەرىم بولسا دەپ ويلايمىن عوي. قازىرگى كەزدە جان-جاقتى تەكسەرىپ, سەبەبىن انىقتاۋ, ءتۇسىندىرۋ, ناقتىلاۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋ ۇستىندە. وڭ ناتي­جەگە قول جەتكىزەمىن دەگەن ۇمىت­تەمىن. ال ەگەر بولماي جاتسا, ەلبا­سى­نىڭ اتىنا حات جازىپ, اراشا سۇراۋ دا ويىمدا جوق ەمەس. بۇل مەنىڭ ەل ازا­ماتى ءارى قاراپايىم جۇمىسشى رەتىن­دەگى ءوز ويىم. ويتكەنى, ماعان اتا زاڭى­مىز وسىن­داي مۇمكىن­دىكتەر بەرەدى. جاۋاپ­تى ۆەدومستۆولار مەن ءتيىستى قۇزىرلى ورگان­­دارعا ارىز, شاعىمىڭدى ايتا وتى­­رىپ, ءوز قۇقىڭدى قورعايسىڭ. ەگەر ولار­­دىڭ جۇمىسىنا كوڭىلىڭ تولماسا, ءتىپتى, پرە­زيدەنتكە دەيىن حات جازىپ, ءوز قۇقىڭ­نىڭ قورعالۋىن قامتاماسىز ەتە الا­سىڭ. ءبىزدىڭ كونستيتۋتسيامىز ازامات­تارعا وسىنداي مۇمكىندىكتەر بەرەدى. سالىستىرا وتىرىپ, سارالاپ كورىڭىز ەندى, كەڭەس زامانىندا وسىنداي مۇمكىندىكتەر بولدى ما ءوزى؟!.

قۇرالباي سارسەنوۆ,

«استانا كوگالداندىرۋ» اق مۇرابى.

سوڭعى جاڭالىقتار