– قاتەلەسپەسەم, بۇل ءسىزدىڭ ەلىمىزگە العاشقى ساپارىڭىز ەمەس. بۇل جولعى ساپار سىزگە قانداي اسەر قالدىردى؟
– ءيا, بۇل مەنىڭ سىزدەردىڭ ەلگە العاشقى ساپارىم ەمەس. مەن قازاقستانعا سوڭعى رەت شامامەن 22 جىل بۇرىن كەلدىم. ول كەزدە الماتىدا ەكى جىل تۇردىم, اقش-تىڭ USAID قورى ۇيىمداستىرعان ءبىلىم بەرۋ جوباسىندا جۇمىس ىستەدىم. سونداي-اق استاناعا كەلىپ, ءبىلىم بەرۋ كونفەرەنتسياسىن وتكىزگەنبىز. قازاقستانعا شىن مانىندە عاشىقپىن دەسەم ارتىق ەمەس. ءوزىم ارميانمىن, قازىر اقش-تا تۇرامىن. بۇرىنعى كەڭەس وداعى قۇرامىندا بولعان ەلدەر رەتىندە ورتاق تۇستارىمىز كوپ. ال مەنى ەرەكشە اسەرلەندىرگەنى – قازاقستاننىڭ كوپۇلتتى, اشىق قوعامى. ءارتۇرلى مادەنيەتتەردى قابىلداي ءبىلۋ ەلدىڭ ۇلتتىق مادەنيەتىن بايىتادى, ال قازاقستان مادەنيەتى ونسىز دا وتە تەرەڭ.
– بۇگىنگى قوعامداعى باستى تاقىرىپتاردىڭ ءبىرى – جاساندى ينتەللەكت. ول مەديا سالاسىن قالاي وزگەرتەدى دەپ ويلايسىز؟
– بۇل وتە اۋقىمدى سۇراق. مەن KazMedia حولدينگىنىڭ كەڭەس القاسىندامىن مۇشەسىمىن جانە FIPP ۇيىمىنىڭ ءتورايىمىمىن. FIPP – الەمدەگى ەڭ كونە ءارى ءىرى مەديا قاۋىمداستىقتاردىڭ ءبىرى. ونىڭ قۇرامىندا New York Times, The Economist, Vogue, Condé Nast سياقتى ءىرى برەندتەر دە, شاعىن تسيفرلىق پلاتفورمالار دا بار. جي-گە قاتىستى مەدياداعى ەڭ ۇلكەن ماسەلە – ءىرى جاساندى ينتەللەكت كومپانيالارى كونتەنتتى اۆتورىن كورسەتپەي ءارى اقى تولەمەي پايدالانىپ وتىر. ال ول كونتەنتكە باسپاگەرلەر مەن جۋرناليستەر ينۆەستيتسيا سالادى, ينتەللەكتۋالدىق مەنشىك قالىپتاستىرادى. ارينە, جي-دءىڭ پايدالى جاقتارى كوپ. بىراق اۆتورلىق قۇقىق پەن ءادىل ۇلەس ماسەلەسى شەشىلمەيىنشە, بۇل ۇلكەن تاۋەكەل بولىپ قالا بەرەدى.
– جي-دءى گازەت سالاسىندا ءتيىمدى پايدالانۋعا بولا ما؟
– ارينە. مىسالى, زەرتتەۋ جۇمىستارىندا, ارحيۆتەرمەن جۇمىس ىستەۋدە وتە پايدالى. كوپتەگەن باسىلىمداردىڭ باي ارحيۆتەرى بار, جي سول ماتەريالداردى قايتا اينالىمعا ەنگىزۋگە كومەكتەسەدى, جاڭا فورماتتا ۇسىنادى. بۇل كونتەنتتىڭ مازمۇنى ارتتىرادى. بىراق ەڭ ماڭىزدىسى – «ادام باقىلاۋى» بولۋى ءتيىس. دەرەككوزدەردىڭ دۇرىستىعىن, فاكتىنىڭ ناقتىلىعىن مىندەتتى تۇردە رەداكتور تەكسەرۋى كەرەك. قازىرگى قولدانىلىپ جۇرگەن جي – ەڭ ءالسىز نۇسقاسى عانا, ول كۇن سايىن دامىپ كەلەدى.
– اقش مەدياسى جي اسەرىنە ۇشىرادى ما؟
– ءيا, ىقپالى زور دەسەك بولادى. قازىر ادامداردىڭ كوبى گازەتتىڭ سايتىنا تىكەلەي كىرمەيدى, باسپا نۇسقاسىن دا سيرەك ساتىپ الادى. اقپاراتتى جي پلاتفورمالارى ارقىلى ىزدەيدى. كەيدە دەرەك سەنىمدى بولسا دا, اۆتورى كورسەتىلمەيدى, كونتەنت يەسىنە اقى تولەنبەيدى. بۇل اقش مەدياسىنا ۇلكەن سوققى بولدى. سەبەبى ءىرى جي كومپانيالارى كونتەنت جاساۋشىلارمەن تابىستى بولىسپەي وتىر.
– ەستۋىمشە, New York Times-تىڭ شاعىن اقپاراتتارىن جاساندى ينتەللەكت جازادى ەكەن, بۇل راس پا؟
– مۇنى ناقتى ايتا المايمىن, سەبەبى ءبىز New York Times-تىڭ رەسمي وكىلى ەمەسپىز. بىراق اشىق دەرەككوزدەرگە سۇيەنسەك, New York Times OpenAI كومپانياسىن سوتقا بەردى. سەبەبى ولاردىڭ كونتەنتى رۇقساتسىز پايدالانىلىپ, اۆتورى كورسەتىلمەي, اقى تولەنبەي قولدانىلعان. New York Times – الەمدەگى ەڭ سەنىمدى مەديا برەندتەردىڭ ءبىرى. سوندىقتان ءبىز قازاقستاندا ولارمەن ليتسەنزيالىق كەلىسىم ارقىلى ەكى تىلدە شىعاتىن باسىلىمدى ۇسىنىپ وتىرعانىمىزعا قۋانىشتىمىز. بۇل قازاقستان مەدياسى ءۇشىن دە ماڭىزدى كەزەڭ.
– Turning Points جۋرنالى ورتالىق ازيادا العاش رەت شىعىپ وتىر ما؟
– ءيا, بۇل جۋرنال قازاقستاندا عانا ەمەس, جالپى ورتالىق ازيادا جانە بۇرىنعى كەڭەس وداعى اۋماعىندا العاش رەت جارىق كورىپ وتىر. Turning Points الەمدە شامامەن 10 تىلدە شىعادى. قازاق جانە ورىس تىلدەرىندەگى بىرىككەن نۇسقا – توعىزىنشى نەمەسە ونىنشى ءتىل دەۋگە بولادى.
– قازاقستان مەدياسى وتە بەلسەندى, امبيتسياسى جوعارى جانە يننوۆاتسياعا اشىق. ءوزىم جاقسى بىلەتىن ءارى باسەكەگە قابىلەتتى كومپانيالاردىڭ ءبىرى – KazMedia Holding. مەن ولاردىڭ كەڭەس القامۇشەسىمىن, بىراق ولاردى 10 جىلدان بەرى تانيمىن.ولار قازاقستاندا العاش بولىپ National Geographic-ءتى قازاق تىلىندە شىعاردى, كەيىن New York Times ليتسەنزياسىمەن Turning Points جوباسىن ىسكە قوستى. الدا Harvard Management سياقتى باسقا دا الەمدىك برەندتەرگە قاتىستى جاڭالىقتارى بار. جالپى مۇندا ديناميكالى, كوشباسشىلار قالىپتاسىپ كەلەدى. KazMedia Holding-ءتى سول كوشباسشىلاردىڭ ءبىرى دەپ ەسەپتەيمىن. اسىرەسە ولاردىڭ قازاق تىلىندە ساپالى كونتەنت ۇسىنۋ ميسسياسى – ۇلتتىق بولمىس پەن ءتىلدى ساقتاۋدا اسا ماڭىزدى.
اڭگىمەلەسكەن,
دۇيسەنالى الىماقىن,
«Egemen Qazaqstan»
