فوتو: اشىق دەرەككوز
Energy Analytics مالىمەتىنشە, ەلدىڭ نەگىزگى ەكسپورتتىق ارناسى – باكۋ-تبيليسي-دجەيحان (بتد) مۇناي قۇبىرى, ونىڭ جوبالىق قۋاتى جىلىنا 60 ملن توننانى قۇرايدى. الايدا 2020 جىلدان بەرى بتد قۋاتىنىڭ جارتىسىنان استامى (30 ملن توننادان كوپ) پايدالانىلماي تۇر. پاندەميادان كەيىن قىسقا مەرزىمدى ءوسىم بولعانىمەن, 2023 جىلدان باستاپ قايتادان تومەندەۋ ءۇردىسى بايقالادى.
قازاقستان ءۇشىن بتد باعىتى ەكسپورتتى ءارتاراپتاندىرۋدى كۇشەيتىپ, باسىم باعىتتارداعى تاۋەكەلدەرگە تاۋەلدىلىكتى ازايتادى. 2025 جىلى بتد ارقىلى 1,3 ملن توننا وتاندىق مۇناي تاسىمالداندى, بۇل كورسەتكىش الداعى ۋاقىتتا كولەمدى ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بار ەكەنىن اڭعارتادى.
بتد بويىنشا تاريفتەردى جوعارى دەۋگە كەلمەيدى – ولار باسەكەگە قابىلەتتى جانە كتك تاريفتەرىمەن شامالاس دەڭگەيدە.
ينۆەستيتسيا كولەمى 1,4 ملرد دوللار: ۆەنەسۋەلانىڭ مۇناي نارىعى وزگەرە مە؟
الايدا Energy Analytics ساراپشىلارى قازاقستان ءۇشىن بۇل باعىتتى قامتاماسىز ەتۋدە بىرقاتار لوگيستيكالىق قيىندىقتار بار ەكەنىن ايتادى:
- ءبىرىنشى كەزەڭدە نەگىزگى كەن ورىندارىنان مۇنايدى اقتاۋ پورتىنا, كوبىنە تەمىرجول ارقىلى جەتكىزۋ قاجەت. كولەم ارتقان جاعدايدا قوسىمشا ۆاگون پاركى جانە لوگيستيكانى جاقسىراق ۇيلەستىرۋ تالاپ ەتىلەدى.
- تەڭىز ۋچاسكەسى: اقتاۋدان مۇناي كاسپي تەڭىزى ارقىلى تانكەرلەرمەن باكۋگە جەتكىزىلىپ, سول جەردە بتد جۇيەسىنە ايدالادى. بۇل جەردە بوس تانكەرلەردىڭ بولۋى مەن پورت ينفراقۇرىلىمىنىڭ وتكىزۋ قابىلەتى ماڭىزدى ءرول اتقارادى.
- شيكىزات ساپاسى: وتاندىق جانە ازەربايجاندىق مۇنايدىڭ تىعىزدىعى مەن كۇكىرت مولشەرى بويىنشا ايىرماشىلىقتارى بار.
سوعان قاراماستان مارشرۋتتاردى ءارتاراپتاندىرۋ جاعدايىندا وتاندىق مۇنايدى بتد ارقىلى ترانزيتتەۋ ءوزارا ءتيىمدى بولۋى مۇمكىن. مۇنداي جاعدايدا قازاقستان بالامالى ءارى سەنىمدى ەكسپورتتىق ارناعا يە بولادى. ال ازەربايجان ءوز ءوندىرىسىنىڭ تومەندەۋىن ءىشىنارا وتەپ, قۇبىر جۇكتەمەسىن ارتتىرادى. ياعني, ەكى ەل دە سىرتقى نارىقتارداعى پوزيتسياسىن كۇشەيتىپ, لوگيستيكالىق مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتەدى.
