جيىندا عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى گۇلزات كوبەنوۆا جوعارى ءبىلىم جۇيەسىندەگى نەگىزگى وزگەرىستەر تۋرالى كەڭىنەن تارقاتتى. ونىڭ بايانداۋىنشا, قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدە 127 جوعارى جانە جوعارى وقۋ ورنىنان كەيىنگى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمى 8,5 مىڭنان اسا باعدارلاماسى بويىنشا كادر دايارلايدى. كەيىنگى ءبىر جىلدا باعدارلامالاردىڭ 85%-ى كاسىبي ستاندارتتارعا ساي جاڭارتىلعان.
«جەدەل تەحنولوگيالىق جانە ەكونوميكالىق وزگەرىستەر جاعدايىندا ءبىلىم جۇيەسى مەن ەڭبەك نارىعىنىڭ ناقتى قاجەتتىلىكتەرى اراسىنداعى تۇراقتى سايكەستىكتى ساقتاۋ ماڭىزدى. وسى ماقساتتا كادر دايارلاۋدى ەكونوميكا مەن وڭىرلىك دامۋ قاجەتتىلىكتەرىمەن جۇيەلى بولجاۋ جانە ۇيلەستىرۋ قۇرالى رەتىندە جاڭا ماماندىقتار اتلاسى ازىرلەندى. اتلاس – جاي انىقتامالىق ەمەس, ناۆيگاتسيالىق قۇرال: ول – قانداي ماماندىقتاردىڭ پايدا بولىپ جاتقانىن, ترانسفورماتسيالاناتىنىن نەمەسە جويىلىپ بارا جاتقانىن كورسەتەدى. الەمدە مۇنداي قۇرالداردى ەو, سينگاپۋر جانە كانادا كاسىپتىك باعدار بەرۋ جانە ءبىلىم بەرۋدى جوسپارلاۋ ءۇشىن قولدانادى. بۇعان قوسا, ءبىز باسشىلىققا العان حالىقارالىق زەرتتەۋلەر جي جۇمىسپەن قامتۋدى تىكەلەي قىسقارتپايتىنىن, بىراق ەڭبەك مازمۇنىن وزگەرتەتىنىن كورسەتتى. تالداۋ ايقىنداعانداي, ءىرى بيزنەس تسيفرلاندىرۋعا, اۆتوماتتاندىرۋعا جانە جي-ءدى ەنگىزۋگە دايىن. ولار قازىردىڭ وزىندە ىشكى زەرتتەۋ ورتالىقتارىن, دەرەكتەر بازاسى كەڭسەلەرىن قۇرىپ, ماشينالىق وقىتۋدى ەنگىزىپ جاتىر. سونداي-اق AI-ماماندارىنا, داتا-اناليتيكتەرگە, تسيفرلىق ارحيتەكتورلارعا, تەحنولوگيالىق ۇدەرىستەردى اۆتوماتتاندىرۋ ينجەنەرلەرىنە دەگەن سۇرانىستى ارتتىرىپ وتىر», دەدى ۆيتسە-مينيستر.
گ.كوبەنوۆانىڭ ايتۋىنشا, وسىعان وراي بۇگىندە 95 جوعارى وقۋ ورنى جاساندى ينتەللەكت بويىنشا پاندەردى ەنگىزدى. جي قازىر كەزىندەگى كومپيۋتەرلىك داعدىلار سياقتى بازالىق بىلىمگە اينالدى. سونداي-اق جي, ينجينيرينگ جانە جي تسيفرلىق تەحنولوگيالارى بويىنشا جاڭا ءبىلىم باعدارلامالارىنا ساي بويىنشا دايارلاۋ باستالدى. 30 جوعارى وقۋ ورنى جي بويىنشا 42 ءبىلىم باعدارلاماسىن ەنگىزدى, ولاردىڭ قاتارىندا: «قولدانبالى جي», «جي ينجەنەرياسى جانە بلوكچەين», «مەديتسيناداعى جي» جانە ت.ب. بار. وندا باكالاۆريات, ماگيستراتۋرا جانە دوكتورانتۋرادا 2 815 ستۋدەنت ءبىلىم الىپ ءجۇر.
«2025 جىلعى 6 قاراشاداعى «OpenAI» كومپانياسىمەن كەلىسىم اياسىندا مەكتەپتەر مەن جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ 165 000 پەداگوگىنە تەگىن ليتسەنزيالار بەرىلەدى. بۇل پەداگوگتەرگە كۇندەلىكتى تاپسىرمالاردى اۆتوماتتاندىرۋعا (ەسەپتەر دايىنداۋ, تاپسىرمالاردى تەكسەرۋ), ستۋدەنتتەر ءۇشىن وقۋ جوسپارلارى مەن ماتەريالدارىن دەربەستەندىرۋگە, دەرەكتەردى تالداۋ جانە قۇجاتتاردى تۇيىندەۋدىڭ وزىق فۋنكتسيالارىن پايدالانۋعا, ءوز كۋرستارى ءۇشىن كاستوميزاتسيالانعان AI-اسسيستەنتتەر مەن چات-بوتتار قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. «AI Sana» باعدارلاماسى اياسىندا «Coursera» جاساندى ينتەللەكت بويىنشا دايارلاۋدىڭ بازالىق پلاتفورماسى رەتىندە پايدالانىلادى. 2025 جىلى 98 044 ءبىلىم الۋشى 109 987 سەرتيفيكات الدى, ونىڭ ىشىندە جي بويىنشا نەگىزگى كۋرستار بار. بۇگىندە 668 مىڭنان اسا ستۋدەنت جي بويىنشا كۋرستاردان ءوتتى. باعدارلاما جي-ساۋاتتىلىقتى جانە پراكتيكالىق تسيفرلىق داعدىلاردى جاپپاي قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان. قازىر ەكىنشى كەزەڭدى ىسكە قوسۋ شارالارى باستالدى. بۇل كەزەڭدە 100 ستۋدەنت وقىتىلادى, ىرىكتەۋ ولاردىڭ جوبالىق يدەيالارىن ەسكەرە وتىرىپ جۇرگىزىلەدى», دەدى سپيكەر.
ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا ايتىلعانداي, تسيفرلىق مەملەكەتكە كوشۋ كەزىندە تسيفرلاندىرۋ جانە جي-ءدى ەنگىزۋ ءۇشىن جوعارى بىلىكتى كادرلار قاجەت. وسى ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن مينيسترلىك جاساندى ينتەللەكت سالاسىندا كادر دايارلاۋعا 12 شەتەلدىك جوعارى وقۋ ورنىن تارتتى. ماسەلەن, سەۋل تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىمەن بىرلەسىپ, قورقىت اتا اتىنداعى قىزىلوردا ۋنيۆەرسيتەتى بازاسىندا جي جانە ينفورماتيكا جوعارى مەكتەبى اشىلدى. ق.ساتباەۆ اتىنداعى قازۇتزۋ بازاسىندا «City University of Hong Kong» فيليالى (جاساندى ينتەللەكت بويىنشا قوس ديپلومدى باعدارلامالار) جانە باسقالارى اشىلدى. ءۇش «لۋ بان شەبەرحاناسىن» قۇرۋ قولعا الىندى. ولاردىڭ قازاقستان ءۇشىن ماڭىزدى – ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىنىڭ اسا ماڭىزدى سالالارى (اۆتوپيلوتتى اۆتوكولىكتەر, ەلەكتروموبيلدەر, جاساندى ينتەللەكت, حالىقارالىق لوگيستيكا) ءۇشىن ينجەنەرلىك-تەحنيكالىق كادر دايارلاۋدى كۇشەيتەدى.
«مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى جانە جوعارى ءبىلىم مەن عىلىمدى دامىتۋدىڭ 2023–2029 جىلدارعا ارنالعان تۇجىرىمداماسىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا ەلىمىزدە جەتەكشى شەتەلدىك جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ فيليالدارىن اشۋ بويىنشا جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر. بۇگىندە ءارتۇرلى فورماتتاعى 40 ستراتەگيالىق سەرىكتەستىكە قول جەتكىزدىك, ونىڭ ىشىندە 33-ءى – شەتەلدىك ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ فيليالدارى. بۇل – جاستارىمىزعا ەلدەن شىقپاي-اق الەمدىك دەڭگەيدەگى ساپالى ءبىلىم الۋىنا جاسالعان جاعداي. فيليالداردى اشۋ وڭىرلىك ەرەكشەلىكتەردى ەسكەرە وتىرىپ جانە نەگىزىنەن تەحنيكالىق باعىتتار بويىنشا ىسكە اسىرىلادى. وسى كۇنى ەلىمىزدە 35 مىڭ شەتەلدىك ستۋدەنت ءبىلىم الىپ ءجۇر. 2029 جىلعا قاراي شەتەلدىك ستۋدەنتتەر سانىن 100 000 ادامعا دەيىن ۇلعايتۋ جوسپارلانعان. قازىردىڭ وزىندە ازيادان كەلگەن ستۋدەنتتەر سانى العاش رەت تمد ەلدەرىنەن كەلگەن ستۋدەنتتەر سانىنان اسىپ ءتۇستى. قازاقستانعا شەتەلدىك ستۋدەنتتەردى تارتۋ ماقساتىندا حالىقارالىق كورمەلەر مەن فورۋمداردى وتكىزۋدى كوزدەيتىن «Study in Kazakhstan» اقپاراتتىق ناۋقانى جۇرگىزىلەدى. بىلتىر «Study in Kazakhstan» ءبىلىم كورمەلەرى ۇلىبريتانيادا, ازەربايجاندا, پاكىستاندا جانە قحر-دا ءوتتى. بيىل ۆەتنام, ءۇندىستان, يندونەزيا, ءباا, قاتار, تۇركيا, قحر, موڭعوليا, ماروككو جانە باسقا ەلدەردە وتكىزۋ جوسپاردا بار», دەيدى گ.كوبەنوۆا.
سپيكەردىڭ بايانداماسىنان سوڭ ءباسپاسوز وتىرىسىندا ادەتتەگىدەي سۇراق-جاۋاپ باستالدى. ءوز كەزەگىمىزدە ءبىز: «پرەزيدەنت ايتقانداي, تسيفرلاندىرۋ جانە جاساندى ينتەللەكتى جىلىن ناۋقانداتپاي, ناتيجەلى وتكىزۋ ءۇشىن جوعارى بىلىمدە ناقتى قانداي جۇمىس قولعا الىنىپ وتىر؟ «AI Sana» باعدارلاماسى ستۋدەنتتەردىڭ تسيفرلىق ساۋاتىن ارتتىرۋعا باعىتتالعانىن بىلەمىز. باستاپقى كەزەڭدەر حالىقارالىق پلاتفورمالاردا وقىتىلدى, دەگەنمەن ماماننىڭ وزىنەن ءبىلىم العانداي بولمايدى. وسى تۇرعىدا ستۋدەنتتەردى كىمدەر وقىتادى؟ ولار وسى سالاعا بەيىمدەلگەن بە, بىلىكتىلىگى ساي ما؟ 600 مىڭنان اسا ستۋدەنت وقىتىلعانى ايتىلادى, ساپا قانداي, ولار سول ءبىلىمىن شىنىمەن دە ءوز سالاسىندا پايدالانا الىپ ءجۇر مە؟» دەپ قاتارىنان ەكى ساۋالىمىزدى قويدىق.
سۇراعىمىزعا جوعارى جانە جوعارى وقۋ ورنىنان كەيىنگى ءبىلىم كوميتەتىنىڭ توراعاسى گۇلجان جاراسوۆا: «تسيفرلاندىرۋ جانە جاساندى ينتەللەكت جىلىنا قاتىستى ۇكىمەت دەڭگەيىندە جوسپار دايىندالىپ جاتىر. بۇل جوسپاردا شىنىمەن دە ناقتى مىندەتتەر كوزدەلگەن. جوعارى بىلىمگە بايلانىستى نەگىزگى شارالاردىڭ ءبىرى – «AI Sana» باعدارلاماسىنىڭ شەڭبەرىندە ستۋدەنتتەرىمىزدىڭ جي-ءدى كاسىبي قىزمەتىندە قولدانۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن جۇمىستاردى ىسكە اسىرۋ. ەكىنشى شارا – مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى نەگىزىندە ارنايى جاساندى ينتەللەكت زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىن قۇرۋ مىندەتى. وسىدان باسقا دا بىرقاتار شارا قولعا الىنادى.
راسىمەن, «AI Sana» باعدارلاماسىنىڭ العاشقى كەزەڭىندە 668 مىڭ اسا ستۋدەنت جي بويىنشا بازالىق ءبىلىمىن شىڭدادى. بۇل جەردە «Coursera», «Huawei», «Google» اكادەمياسى سياقتى بىرنەشە پلاتفورمالار, سونىمەن قاتار وتاندىق جوعارى وقۋ ورىندارى مەن «Astana hub» ازىرلەگەن كۋرستار پايدالانىلدى. وسى وقىتۋدىڭ ناقتى ناتيجەلەرى قازىر دە كورىنىپ جاتىر. بۇگىندە ستۋدەنتتەر جاساعان 229 جي اگەنتى قولدانىسقا ەنگىزىلدى. ولاردىڭ قاتارىندا «ە-كۋراتور», «ينكليۋزيۆتى گيد», «كوز-AI» دەگەن سياقتى اگەنتتەر بار. مۇنىڭ بارلىعى وقىتۋعا تارتىلعان مامانداردىڭ قاجەتتى دەڭگەيدە دايىندىعىنىڭ بار ەكەنىن كورسەتەدى. پروفەسسور-وقىتۋشىلار قۇرامىنىڭ 54%-دان استامى جي بويىنشا سەرتيفيكاتتالعان كۋرستاردان ءوتتى. بۇل جۇمىس ءارى قاراي جالعاسادى. «AI Sana» باعدارلاماسىنىڭ ەكىنشى كەزەڭىندە نەگىزگى سەرىكتەسىمىز «ستەنفورد» ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ساراپشىسى بولعان پول كيم ءوزىنىڭ ارىپتەستەرىمەن كەلىپ, بىزگە ستۋدەنتتەردى جي-مەن قاتار جي كاسىپكەرلىگىنە وقىتاتىن باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋعا كومەكتەسەدى», دەپ جاۋاپ بەردى.
