توقسانىنشى جىلدار. ەل ەڭسەسىن تىكتەپ, تاۋەلسىزدىكپەن بىرگە وزىنە قايتا ۇڭىلگەن شاق. سول كەزەڭدە ونەرگە كەلگەن سۋرەتشىلەرگە قىلقالام – جاي كاسىپ ەمەس, رۋحاني ميسسياعا اينالدى. تامىردى تانۋ, تەگىڭدى تۇگەندەۋ, ۇمىت قالعان كەڭىستىكتى قايتا ەلەستەتۋ – بۇل بۋىننىڭ باستى مۇراتى ەدى. ولارعا سۋرەت تەك بوياۋ ەمەس, جاۋاپكەرشىلىك بولدى. جانارتاۋداي اتقىلاپ, ساناعا سىلكىنىس, ويعا قوزعاۋ سالا كەلگەن وسى تولقىننىڭ الدىڭعى لەگىندە كورنەكتى قىلقالام شەبەرى سەمبىعالي سماعۇلوۆ تۇر. ال ونىڭ شىعارمالارى — سانانىڭ ويانۋ ساتىنەن قالعان كوركەم كۋالىك.
ءيا, سۋرەتشى كەنەپتەرىندە ۋاقىت توقتامايدى. سەنبەسەڭىز, سۋرەتكەر سىرىنا, سەمبىعالي سارىنىنا ءۇڭىلىپ كورىڭىزشى. كەنەپكە تۇسكەن بەينەلەردىڭ ءوزى سويلەپ تۇرعان جوق پا؟ «تەمىرقازىق» – باعىت قانا ەمەس, رۋحاني تۇراق. «ۇماي» – ۇمىت قالعان انالىق قورعاۋ. «سامۇرىقتىڭ سامعاۋى» – قايتا تىرىلۋگە دەگەن سەنىم. ولار وقىلمايدى, ىشتەي سەزىلەدى. «ارقايىم», «كوشپەلى الەم», «نوماد نامە» سىندى تۋىندىلاردا كەڭىستىك شەكسىز, ال ۋاقىت شارتتى. «قۇنانباي» مەن «اباي» – ءوز الدىنا بولەك بيىكتىك. بۇل اتاۋلار – جاي عانا تاقىرىپ ەمەس, مادەني كود. ولار ادامدى باياعى باعزىعا جەتەلەيدى, بىراق وتكەنگە بايلاپ قويمايدى. كەرىسىنشە, بۇگىنگى بولمىسقا سۇراق قويادى. وتكەن مەن بۇگىننىڭ اراسىنداعى ديالوگ, مىنە, ءدال وسى جەردەن باستالادى.
سەمبىعالي سماعۇلوۆتىڭ كارتينالارىندا ناقتى سيۋجەتتەن گورى ىشكى قوزعالىس باسىم. ابستراكتسيا – قاشۋ ەمەس, جيناقتاۋ ءتاسىلى. فولكلور مەن مۋزىكا سارىنى دا وسى كەڭىستىكتە ەركىن تىنىستايدى. «قۇرمانعازى», «قۇلاگەر», «ەسەكەي» سەكىلدى جۇمىستارعا وي جۇگىرتكەندە وزگەشە قوڭىر ءۇن ەستىلگەندەي بولادى. كۇيدىڭ ەكپىنى, ات تۇياعىنىڭ ءدۇبىرى, دالانىڭ تىنىسى – ءبارى دە بوياۋ ارقىلى سويلەيدى. بۇل – كوزبەن كورۋدەن گورى, جۇرەكپەن سەزىنەتىن ونەر.
«كەنەپتىڭ الدىنا كەلگەن ساتتە بەينە وزىنەن-ءوزى كورىنە باستايدى. سول كەزدە ءوزىمدى سۋرەتشى ەمەس, تەك قۇرال رەتىندە سەزىنەمىن. تۇندە سىزعان ەسكيز تاڭەرتەڭ باسقا ءتۇستى, باسقا تىنىستى تالاپ ەتەدى. حولستپەن داۋلاسا المايسىڭ. ەگەر مەن كورىنگەن بەينەنى تىڭداماي, ءوز ويىمدى تاڭسام, تۋىندى تۇيىقتالىپ قالادى. ويتكەنى ونەر بۇيرىقتى ەمەس, كەلىسىمدى قالايدى. سۋرەت سالۋ – ويلاپ تابۋ ەمەس, ەستۋ. ناعىز بەينە تەك سوعان بەرىلگەن ادامعا عانا اشىلادى», دەيدى سۋرەتشىنىڭ ءوزى شىعارماشىلىق شەبەرحاناسى تۋراسىندا تولعانىپ.
ال جىلقى بەينەسى – سۋرەتشىنىڭ كوركەم الەمىندەگى باستى كەيىپكەر. جىلقى – سەمبىعالي سماعۇلوۆ ءۇشىن جانۋار عانا ەمەس, مىنەز, بولمىس, ەركىندىكتىڭ مەتافوراسى. جەڭىس كاكەن ۇلىنىڭ سەمبىعالي سماعۇلوۆتى «جىلقى مىنەز سۋرەتشى» دەپ تانۋى دا سوندىقتان. قىلقالام شەبەرى «ساڭلاق» اتتى ماقالاسىندا كەيىپكەرىن «گرافيكا» دەسەڭ – سىزا الاتىن, «كەسكىندەمە» دەسەڭ – جازا الاتىن, ء«مۇسىن» دەسەڭ – بالشىق يلەپ, مىس قۇياتىنداي قىلىپ, كارتينا تانىعىش, كومپوزيتسيا دەگەندى سونادايدان «وقىعىش» ەتىپ جاراتقان» دەپ سيپاتتاي كەلە: «سەمبىعالي ابزالبەك ۇلى دەسەم, كوز الدىما ونىڭ شىعارماسىنداعى جىلقىلار وبرازى كەلەدى, كوكەيگە قامبار اتا بەينەسى قوسا تۇسەدى. ول – ەركىندىك ءرامىزى, ەر قاناتى جىلقىنى شىعارماسىنا كىلت قىلىپ الدى دا, «سىنشى», «ەرتەڭ بايگە», «بۇعاۋسىز تۇلپار», «اڭشىلار», «سۇلتان بەيبارىس», ء«جالاڭتوس باتىر», «كەنتاۆر ءبيى», «مىڭ جىلقى» دەپ, «تۇيتەنىڭ كوك شاعىرى» دەپ كۇللىسىن تىزسەك, ۇزاق ءبىر كەرۋەنگە جۇك بولاتىن ۇزىن سونار كارتينالارىنىڭ ءون بويىن ىلعي قىل قۇيرىقتىعا تولتىردى» دەپ شابىتتانا جازادى.
ءيا, سەمبىعالي سماعۇلوۆ – تەك سۋرەتشى ەمەس, كەڭىستىكتى ويلايتىن ءمۇسىنشى دە. قىلقۇيرىق بەينەسى ونىڭ كەنەپتەرىندە عانا ەمەس, ەلوردا ەندىكتەرىنە ەرەكشە ەستەتيكا سىيلاپ, قالا كەڭىستىگىندە دە جارقىراپ تۇر. «استانا وپەرا» تەاترىنىڭ ۇشار باسىنداعى اسپانعا ۇمتىلعان جىلقىلار – ەركىندىكتىڭ مۇسىنگە اينالعان ءساتى ىسپەتتى. ال «قازاق ەلى» مونۋمەنتى, ء«ۇش ارىس» ەسكەرتكىشى, «كوك تۇركىلەر الەمى», «قۇس جولى» – بۇلار باس قالانىڭ كوركى عانا ەمەس, ۋاقىتتىڭ تاڭباسى. وسىنداي تۋىندىلار ارقىلى ونىڭ ەسىمى وتاندىق ونەر تاريحىنا الدەقاشان جازىلىپ قويعان.
ويتكەنى سەمبىعالي سماعۇلوۆتىڭ ونەرى ۇران ەمەس. ول ايقايلامايدى. ونىڭ ءتىلى – سابىرلى. بىراق سول سابىردىڭ ىشىندە تەرەڭ سىلكىنىس جاتىر. تىنىشتىقتىڭ وزىندە سالماق بار. ءار كارتينا – سۇراق. ءار وبراز – يشارا. مۇندا پافوس تا, ارتىق ءتۇسىندىرۋ دە كەزدەسپەيدى. ءار كارتينا ۇزاق ۇنسىزدىككە شاقىرادى. ءار وبراز كورەرمەندى ءوز ىشىنە ۇڭىلۋگە ءماجبۇر ەتەدى. سەمبىعالي سماعۇلوۆتىڭ ونەرى دايىن جاۋاپ ۇسىنبايدى. ول سۇراق قويادى. ال سول سۇراقپەن قالۋ – كورەرمەن ءۇشىن ەڭ ۇلكەن سىي.
