قامقورلىق قاعيداسى نەمەسە ىزگى ءداستۇردى جالعاستىرعاندار

بىلىمگە قۇشتار ماعفۋزا

اسىرەسە قىزداردىڭ ءبىلىم الۋىن «قازاق» گازەتى سۇيىنشىلەي حابارلاپ وتىردى. ماسەلەن, گازەتتىڭ 1916 جىلعى №179 سانىندا: «ىشكى وردادا ءۇش كلاس­تى ۋچيتەلسكي كۋرستان بيىل ءمادينا قوجبانقىزى ءھام الما ورازبايقىزى ءبىتىرىپ, ۋچيتەلنيتسا بولاتىن كۋالىك قاعاز الىپ شىقتى», – دەپ جازسا, 1917 جىلعى №240 سانىندا سارا ساتبايقىزىنىڭ ورىنبورداعى باعىستان حانىم مەكتەبىن بىتىرگەنىن سۇيىنشىلەي حابارلاپ: «قا­زاق­تان شىققان مۇعاليمادان ۇلتىنا جەمىس­تى قىزمەت كۇتىلەدى...», – دەپ ءۇمىت ارتتى. سولار سەكىلدى بىلىمگە ۇمتىلعان تاعى ءبىر قازاق ماعفۋزا نايمانقوجاقىزى ەدى. ماعفۋزانىڭ ءبىلىم الۋىنا سەمەيدەگى باي اقىم اڭداماس ۇلىنىڭ, مۇعالىم ءنازيپا قۇلجانوۆانىڭ كوپ جاردەمى ءتيدى. ءتىپتى ءوزى سەكىلدى شاكىرتتەر مۇستافا شوقاي مەن حالەل عابباسوۆ تا قارجى اۋدارىپ, قارىنداسىنا قامقور بولا ءبىلدى.

ماعفۋزانىڭ ەسىمى «قازاق» گازەتىنىڭ 1914–1916 جىلدارداعى بىرنەشە سانىندا اتالادى. تۋعان جەرى – قارقارالى ۋەزىنىڭ داستار بولىسى. داۋلەسكەر دومبىراشى تاتتىمبەتتىڭ تۋعان توڭىرەگى. ماعفۋزا ۋفاداعى قىزدار مەدرەسەلەرى­نىڭ بىرىندە وقيتىن. ونىڭ قاي مەكتەپتە وقىعانى بەلگىسىز. ورىنبور ءمۇف­تيى مۇحامەديار سۇلتانوۆتىڭ كەلىنى ء­­­ماريام تەمىربولاتقىزىنىڭ ۇيىمداس­تى­­رۋى­مەن ۋفادا قىزدارعا ارنالعان ­مەك­تەپ­­تەر اشىلعان بولاتىن. شاماسى سو­نىڭ بىرىندە وقىسا كەرەك. «قازاقتىڭ» 1914 جىلعى №63 سانىندا جاريالان­عان ماقا­لاسىندا ماعفۋزا: «ەكى جىلدان بەرى ۋفا شاھارىندا مۇسىلمانشا وقىپ جاتىرمىن. مەنىڭ شەتكە شىعىپ, وقۋىما سەبەپ بولعان ۋفانىڭ مەدرەسە «عالياسىنان» وقىپ قايتقان اعامىز سماعۇل ەدى. 1911 جىلى مەدرەسەدەن كەلگەن سوڭ ۇيدەگى قارىنداسى مەن ءھام ىنىلەرىنىڭ وقىماي جۇرگەنىنە جانى اشىپ قالايدا وقىتپاقشى بولدى. اتا-انامىز باسىندا مەنى ۋفاعا جىبەرۋگە قارسى تۇرسا دا, اقىرىندا كوندى. سونان بەرى اعامىزدىڭ جاردەمىمەن وقىپ جاتىر ەدىم...», – دەپ جازادى.

ءيا, قىزدىڭ ءوزى جازعانداي ساباعىن ويداعىداي وقىپ جاتقان. وسى كەزدە سەمەيدەگى اعاسى سماعۇلدان ۋفاعا حات كەلەدى. سماعۇل حاتىندا: «سەنى ءارى قاراي وقىتۋعا شامام كەلمەيدى, ەلگە قايت», – دەپتى. ماعفۋزا جايسىز حاباردى توبە­دەن جاي تۇسكەندەي قابىلداپ ءارى-ءسارى كۇي كەشەدى. ءبىر جاعى وقۋدى دا قيماي, ەكىن­شى جاعىنان تولەيتىن قارجى تاپپاي قايتۋعا قامدانا باستاعاندا سماعۇل ۋفاعا كەلەدى. قارىنداسىنا: «ەلگە قايتپايسىڭ, وقۋىڭدى جالعاستىراتىن بولدىڭ», – دەگەن قۋانىشتى حابار ايتادى. بۇل جا­يىندا قىزدىڭ ءوزى: «مەنىڭ تاعى دا وقۋى­ما سەمەي, زارەشني سلابودكاسىندا تۇرا­­تىن اقىم قاجى اڭداماسۇعلى اقشا بەر­­مەك­شى بولعان ەكەن. ءسويتىپ, مەن ەلگە قايت­پاي, ۋفادا قالدىم. تالابىمدى قايتار­ماي, تاۋىمدى شاقپاي وقۋىما اقشا بەرگەن سۇيىكتى اعامىز اقىم قاجىعا شىن كوڭىلىمنەن راحمەت ايتامىن», – دەپ جازادى.

مارفۋعانىڭ اقىم قاجى دەپ وتىر­عانى – اتاقتى مەتسەنات, الاشقا بەلگىلى ادام. مۇعالىم مۇستاقىم مالدىباەۆتىڭ «قازاقشا وقۋ كىتابى» وقۋلىعىن شىعارىپ بەرگەن – وسى اقىم اڭداماس ۇلى. سونىمەن قاتار بۇل كىسىنىڭ قازاق قىزدارىنا جاسا­عان قامقورلىعى دا جەتەرلىك. سەمەيدەن قىزدارعا ارناپ العاش رەت مەكتەپ اشقان. اقىم قاجىنىڭ كەيىن مارتتىگىمەن اتى ءمالىم بولدى. الاش اۆتونومياسىنىڭ ۇلت قازىناسى قۇرىلعان كەزدە ءوز اتىنان 10 مىڭ سوم بەرگەن. بۇل سول ۋاقىتتاعى ايرىقشا جاڭالىق ەدى. سەبەبى مۇنداي كولەمدەگى اقشانى ەشكىم دە ۇلت قاجەتىنە ۇسىنعان ەمەس.

وسى اقىم قاجىنىڭ كومەگىمەن ­ماع­فۋزا قىز ۋفاداعى وقۋىن ءارى قاراي جالعاستىرادى. ماعفۋزانىڭ ەسىمى ەكىن­شى رەت «قازاق» گازەتىنىڭ 1915 جىلعى №115 سانىندا اتالعان. بۇل كەزدە ء­نازي­پا قۇلجانوۆا پەتروگرادتاعى سوعىس ­اۋرۋحاناسى ءھام مۇقتاج وقۋشى قازاق جاس­تارىنىڭ پايداسىنا سەمەيدە ادە­بيەت كەشىن وتكىزگەن ەدى. وسى كەشتەن تۇس­كەن 910 مىڭ سومنىڭ 100 سومى – ءالىمحان ەرمەكوۆكە, 40 سومى – حالەل عابباسوۆ­قا, 30 سومى ماعفۋزا نايمانقوجاقىزىنا بەرىلگەنى جازىلعان. سونداي-اق زۋفنۋن ىبىراي ۇلى, حاسەن مىرجاقىپ ۇلى جانە ءماننان تۇرعانباەۆقا – 25 سومنان, مۇحتار ساماتوۆقا – 19, عاريفوللا عادىحاكىموۆكە – 15, ورازباي باداق­ ۇلى­نا – 15, جۇسىپبەك ايماۋىتوۆقا – 10, سونىمەن قاتار ناقىمجان ۇلى مەن مۇستامباي ۇلى دەگەن وقۋشىلارعا 10 سومنان بەرىلگەن ەكەن. وسىلايشا, حاباردا ايتىلعانداي, ادەبي كەش ەسەبىنەن سول ۋاقىتتاعى مۇق­تاج شاكىرتتەرگە كومەك كورسەتىلگەن. بۇل حاباردان ماعفۋزانىڭ وقۋىنا دەپ ەكىن­شى رەت جاردەم ەتكەن ادام ءنازيپا قۇلجانوۆا بولعانىن بايقايمىز. بۇل 1914 جىلعى ناۋرىز ايى ەدى. 

مۇستافا مەن حالەلدىڭ قامقورلىعى

الايدا قۋانىش كوپكە سوزىلعان جوق. اقىم قاجى اۋدارعان ءھام ءنازيپا حانىم جيناپ بەرگەن اقشامەن سول جىلدىڭ وقۋ اقىسىن جاۋىپ, ماعفۋزا مامىردىڭ سوڭىندا ەلگە قايتتى. قارجى تاپشىلىعىنا بايلانىستى قىزعا وقۋىن جالعاي الماۋ قاۋپى تۋىندادى. بۇل جا­يىندا «قازاق» گازەتىنىڭ 1915 جىلعى ماۋسىمداعى №139 سانىندا «جاردەمگە مۇقتاج قىز» دەگەن ماقالا جاريالاندى. وسى ماقالادا سەمەيدەگى زارەچنىي سلابودكاسىندا مۇعالىم بولىپ قىزمەت ىستەيتىن سماعۇل نايمانقوجا ۇلىنىڭ حاتى باسىلعان. سماعۇل حاتىندا: ء«ۇش جىلدان بەرى ۋفادا مۇسىلمانشا وقىپ جۇرگەن قارىنداسىم ماعفۋزا جاز ەلگە كەلدى. ءۇيىمىز ناشار, ءوز كۇشىمەن بالالارىن شەتتەن وقىتارلىق ەمەس. وسى قارىنداسىمدى تالاپپەن وقۋعا كىرگىزگەن ءوزىم ەدىم. وقىعان ءۇش جىلىنىڭ اۋەلگى ەكى جىلدىق راسحودىن ءوزىم بەرىپ تۇردىم, وتكەن جىل شامام كەلمەيتىن بولعان سوڭ, زارەچنىيدا اقىم قاجى اڭداماسۇعلى بەرىپ ەدى. قارىنداسىمنىڭ ىنتاسى ۋفاعا بارىپ تاعى دا وقۋدا. جىلدىق تابىسىم – 250 سوم, مەنىڭ تاربيەمدە ورىسشا وقيتىن ەكى ءىنىم بار, ۇشەۋىمىزدەن ارتىلىپ بۇل اقشا قارىنداسىمنىڭ وقۋىنا جەتەر ەمەس», – دەي كەلىپ, «قازاق» باسقارماسى ارقىلى قارىنداسىنىڭ قىسقى وقۋىنا قاجەتتى 150 سوم اقشانى جيناۋعا الاش اۋقاتتىلارىنان جاردەم سۇراعان.

ماقالاعا قاتىستى «قازاق» گازەتى ءۇن قوسىپ: «ماعفۋزا نايمانقوجاقىزى ۋفادا ەكى-ءۇش جىلدان بەرى ءتاۋىر وقىپ جۇرگەندىگى, جاردەمگە مۇقتاج پاقىر ادامنىڭ بالاسى بولىپ, تەك اتى ءتىرى ءبىر اعاسىنىڭ ارقاسىندا وقىپ جۇرگەنى باسقارماعا ماعلۇم ەدى. ەندى اعاسى سماعۇل مىرزا جايىن ايتىپ وتىر. قازاقتىڭ قىزى تۇگىل شەتكە شىعىپ, عىلىم ىزدەپ جۇرگەن ۇلى ساناۋلى ءبىر ازاماتتار, مىناداي تالاپكەر ايەل بالانىڭ بەتىن قايتارماي ماقسۇدىنا جەتكىزۋگە سەبەپ بولساق, وزگەلەرگە ۇلگى بولار ەدى. وقىپ شىققان سوڭ مۇعاليما بولىپ ۇلتىنا قىزمەت قىلار ەدى. بۇل بالاعا جاردەم بە­رۋشى بولسا, باسقارما العىس ايتىپ, قابىل ەتەدى. جاردەمدەرىنىڭ ەسەبى گازەتادا جازىلىپ, ماعفۋزاعا تاپسىرىلىپ تۇرادى», – دەپ جازدى. شىنىندا سولاي بولدى, ماعفۋزاعا دەپ اقشا اۋدارعان كىسىلەردىڭ ەسىم-سويى گازەت بەتىندە جاريالاندى.

مىنا عاجاپقا قاراڭىزشى, گازەت­تەن ماعفۋزانىڭ جاعدايىن وقىپ العاش بولىپ كومەك سوزعان مۇستافا شوقاي مەن حالەل عابباسوۆ ەكەن. «قازاق» گازە­تىنىڭ 1915 جىلعى №142 سانىندا «ماعفۋزا نايمانقوجاقىزىنا جار­دەم» دەگەن تاقىرىپپەن ەكى جىگىتتىڭ: «تالاپكەر قارىنداسىمىز ماعفۋزا ناي­مانقوجاقىزىنىڭ وقۋ جولىندا مۇق­تاجدىعىن 139-ءنومىر «قازاق»-تان كورگەن سوڭ پەتروگرادتاعى ەكى قازاق 3 سوم­­نان 6 سوم جىبەرىپ تۇرمىز», – دەگەن حابارى جاريالانعان. بۇل كەزدە ولاردىڭ وزدەرى دە ستۋدەنت ەدى. مۇستافا پەتەربور (ول كەزدە سوعىس جاعدايىنا بايلانىستى پەتروگراد اتالدى) ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ زاڭ فاكۋلتەتىندە وقىسا, حالەل فيزيكا-ماتەماتيكا فاكۋلتەتىنىڭ ستۋدەنتى. مۇستافا وقۋدا اسا قارجىلىق قيىن­دىق كورمەگەنىمەن, حالەلدىڭ جاعدايى ءماز ەمەس ەدى. سەبەبى سونىڭ الدىندا عانا ءنازيپا قۇلجانوۆا ۇيىمداستىرعان ادەبيەت كەشىنەن تۇسكەن اقشانىڭ 40 سومى وسى حالەلگە بەرىلگەنى بەلگىلى. قارىندا­سىنا بولىسقان قازاق شاكىرتتەرىنىڭ قامقورلىعىنا قالاي سۇيسىنبەيسىڭ! ولار­دىڭ بۇل جاناشىرلىعى تۋرالى «قازاق» باسقارماسى: «وزدەرى وقۋ جولىندا قىمباتشىلىق ورىنداردا جۇرگەن ەكى ستۋدەنت از اقشاسىنان بەرىپ, باسشىلىق ەتىپ تۇر. كەڭ دۇنيەدە ەركىن تىرشىلىك ەتىپ جۇرگەن باۋىرلارعا بۇل ۇلگى», – دەپ جازدى. شىنىندا, ستۋدەنتتەر مۇستافا مەن حالەل ءوز اۋزىنان جىرىپ بەرگەن ­6 سومى ارقىلى كوپكە ۇلكەن ۇلگى كورسەت­تى. ءۇشىنشى بولىپ ماعفۋزاعا سەمينا­ريست بايمەن المانوۆ 1 سوم 10 تيىن بەردى. ول دا ءوزى سەكىلدى وقۋشى بولاتىن. ونىڭ دا ءىسىن «قازاق» گازەتى قۇپ كورىپ: «زەر قادىرىن زەرگەر بىلەر» دەگەن وسى», – دەپ ءبىر اۋىز سوزبەن كوتەرمەلەگەن. بايمەن بۇل كەزدە اقتوبەدەگى مۇعالىمدەر سەمينارياسىندا وقيتىن. كەيىن قازپي-ءدىڭ رەكتورى بولدى. شىنىندا ول ۋاقىتتا ءوزى ستۋدەنت, ءوزى سەميناريست بولا ءجۇرىپ, باسقانىڭ وقۋىنا جاردەم بەرۋ ەرلىكپەن پارا-پار دۇنيە ەدى.

«بولام دەگەن بالانىڭ بەتىن قاقپا, بەلىن بۋ» دەگەن ۇستانىمعا بەكىگەن قازاق­تىڭ قامكوڭىل جاندارى ماعفۋزاعا قال-قادا­رىنشا اقشا اۋدارا باستادى. 15 تا­مىزدا ساقارى جاباي ۇلى, تۇرعانباي شۋماق ۇلى باستاعان 11 ادام – 3 سوم 25 تيىن («قازاق» گازەتى, №145), 29 تامىزدا ج.تۇزەلباي ۇلى, ب.بيجان ۇلى باستاعان 60 ادام – 16 سوم («قازاق» گازەتى, №147), 8 قىركۇيەكتە ورىنبورداعى مۇعالىم­دەر ينستيتۋتىندا وقىپ جۇرگەن تەلجان شونان ۇلى باستاعان 12 شاكىرت 5 سوم ­اۋداردى. وسىلايشا, ماعفۋزاعا جينال­عان اقشا 31 سوم 35 تيىن­دى قۇرادى. اري­نە, كولەمى سماعۇل سۇرات­قان 150 سومعا جەتپەسە دە, وقۋىن باستاي بەرۋگە بولاتىن قارجىنىڭ قاراسى كورىندى. «قازاق» گازەتى قىزدىڭ وقۋىنا قاجەتتى اقشانى ءالى دە جيناي بەرۋگە دايىن ەدى. الايدا ماعفۋزانىڭ ءوزى اۋەلگى ۇستانىمىنان باس تارتىپ, جينالعان قارجىنى باسقا شاكىرتتەرگە بەرۋدى سۇرادى. ول «قازاق» گازەتىنىڭ 15 قازانداعى №153 سانىنا قىسقا عانا حات جاريالاپ: «ماعان ۋفادان مۇسىلمانشا وقۋىما جاردەمگە جينالعان اقشانى مەنەن باسقا مۇقتاج وقۋشىلارعا بەرىلسە ەكەن. مەن ۋفاعا بارىپ وقي المايتىن بولدىم», – دەپ جازدى. بار-جوعى وسى ەكى-اق سويلەم. نە ءۇشىن بارا المايدى؟ وقۋدان نەگە باس تارتتى؟ باسىن اشىپ ەشتەڭە ايتقان جوق. ماعفۋزانىڭ ۋفاعا نەگە بارماعانى كەيىن بەلگىلى بولدى. 

ءنازيپانىڭ جاناشىرلىعى

ماعفۋزا قىزدىڭ بۇلاي شەشىمىن اياقاستى وزگەرتكەنىن ەل تۇسىنە المادى. 21 قاراشادا ءنازيپا قۇلجانوۆا «قازاق» گازەتىنە «ەلگە بارعاندا» (№158, 1915 جىل) دەگەن ماقالاسىن جاريالاپ, ءمان-جايدى باياندادى. ءنازيپا ورازا ايتى كەزىندە ماعفۋزانىڭ تۋعان جەرى قارقارالى ۋەزىندەگى ىبىراي اقباەۆ (جاقىپ اقباەۆتىڭ اعاسى) پەن ونىڭ قۇداسى ابۋباكىر قۇرمانوۆتىڭ اۋىلىندا بولىپتى. وسى كەزدە ماعفۋزا­نىڭ جاعدايى ەسىنە ءتۇسىپ, سول اۋىلدارداعى قىز-كەلىنشەكتەردەن قىزدىڭ وقۋىنا دەپ 33 سوم 20 تيىن اقشا جيناپتى. ودان بولەك سەمەيدەگى قاسىم سانەكين اۋىلىنان ­6 سوم جيناعانى تاعى بار. بارلىعى 33 سوم 20 تيىندى ماعفۋزاعا بەرمەك بولىپتى. بۇل جايىندا ءنازيپا: «قارقارالى­دان اعۇس ىشىندە سەمەي قايتىپ, ماعفۋ­زا­نى سۇراستىرساق, اعالارى قارىنداسىن قازاق­شىلىعى قىلىپ مالعا ساتىپ قويدى دەگەندى ەستىدىك. وسى حاباردىڭ انىقتى­عىنا بۇل كەزدە كامىل جەتتىك», – دەپ ­جازدى. بەلگىلى بولعانداي, ماعفۋزا تۇر­مىسقا شىعىپتى. وسىلايشا, وقۋ وقيمىن, ەلگە قىزمەت ەتەمىن دەپ جالىنداپ تۇرعان جاس وركەننىڭ ۇكىلى ءۇمىتى وتقا سۋ قۇيعانداي ءاپ-ساتتە باسىلىپتى. الگىندە عانا وقيمىن دەپ قۇلشىنان قىزدىڭ بۇلاي كۇرت وزگەرۋى ارينە تۇسىنىكتى. ايتپەسە تۇرمىسقا شىعۋ تۋرالى ازىرگە ويى دا جوق ماعفۋزا بۇلاي رايىنان قايتپاس ەدى عوي.

ءنازيپا قۇلجانوۆا ودان ءارى ءسوزىن: «بىلگەندەرگە ماعفۋزاداي بالانىڭ وقۋى جۇرت ءۇشىن زور ابىروي ەدى. بۇل تۋرالى ءسوزىمىزدى جاتا-جاستانا «قازاق»-تىڭ ءبىر نومىرىنە جازساق كەرەك. ونىڭ ءبىر جاعىندا 39 سوم 20 تيىن اقشانى «قازاق» باسقارماسىنا جىبەرۋدى لايىق كوردى. از دا بولسا «قازاق ەلدەرىنەن وقۋشى قازاق قىزىنىڭ مۇقتاجى ءۇشىن» دەگەن ءبىر بولەك سوما بولارلىق ىرىم بولىپ جاتسىن دەپ. ءۇمىت ءدۇنياسى عوي, ەدىل-جايىق ءاۋ باستا جىلاپ اققان ەكى بۇلاق ەكەن, بۇ كۇندە كەمە جۇزگەن ايدىن-شالقار سۋ بولدى عوي. كوپ قوسىلسا, نە بولمايدى», – دەپ تۇيىندەيدى.

بۇعان قاتىستى «قازاق» باسقارماسى دا: ء«بىر بالانىڭ ءبىر جىل وقۋىنا جەتپەيتىن از اقشانى بەلگىسىز ۋاقىتقا شەيىن پايداسىز كورمەي ساقتاپ وتىرعانشا, وسى كۇنگى, اسىرەسە بيىلعا اۋىر جىلداعى مۇقتاج وقۋشىلارعا بەرىلەتىن بولسا, پايداسى كوزگە كورىنەر ەدى. بىرەۋلەر ەمتيحانعا ءبىر-ەكى اي قالعاندا پ ۇلى تاۋسىلىپ, امالسىز شى­عۋعا قالادى. ماعفۋزاعا قازىرگى جيىلعان اقشا سوندايلاردىڭ بىرنەشە ويىنا پايدا كەلتىرەر ەدى», – دەي كەلىپ, ماعفۋزاعا دەگەن اقشانى جالپى مۇقتاج شاكىرتتەرگە بەرۋ ابزال بولاتىنىن جەتكىزگەن.

ماعفۋزانىڭ ءوزى وقۋدان باس تارتسا دا, وعان جينالعان جاردەم جالعاسىپ جاتتى. 23 جەلتوقساندا مۇعالىم مەيىرمان ەرمەكتاس ۇلى قاپالدىڭ قالتالىلارىنان 25 سوم 39 تيىن جيناپ بەردى («قازاق» گازەتى, №162, 1915). گازەت بۇل جايىندا: «بۇل اقشالار ايتتا ماعفۋزا نايمان­قوجاقىزىنا ارنالىپ جيىلعان ەكەن, ول بالا وقۋدان توقتالدى دەگەن سوڭ, وزگە مۇقتاج وقۋشىلارعا ارناپ جىبەرىپتى. جانە مۇعالىم مەيىرماننىڭ جازۋىنا قاراعاندا بيىل قوياندى جارمەڭكەسىندە ماعفۋزانىڭ اعاسى سماعۇل مۇعالىمگە باستىعى تاڭىربەرگەن تۇرىسبەكوۆ بولىپ, ماعفۋزا ءۇشىن 8 سوم 50 تيىن تاپسىرىلعان ەكەن», – دەپ جازعان. سوعان قاراعاندا ماعفۋزاعا دەپ جينالعان اقشانىڭ جالپى كولەمى 104 سوم 44 تيىن بولعان. الايدا بۇل اقشا ماعفۋزاعا بۇيىر­عان جوق. ءنازيپا ۇسىنعانداي قىزدارعا ارناپ بولەك قور اشىپ, اقشا جيناۋعا ەشكىم ق ۇلىقتى بولا قويمادى. سول سەبەپتى ماعفۋزاعا دەپ جينالعان اقشا باسقا مۇقتاج وقۋشىعا بەرىلدى. ماعفۋزانىڭ كەيىنگى تاعدىرى قالاي وربىگەنى بەلگىسىز. كىم بىلەدى, ماعفۋزا وقۋىن اياقتاعاندا سول داۋىردەگى قازاقتىڭ ءبىلىمدى قىزدارىنىڭ بىرىنە اينالىپ, قازاق قوعامىنا ءوز ۇلەسىن قوسار ما ەدى؟

شۇكىر ەتەتىنىمىز, ءبىر-بىرىنە قامقور­لىق تانىتاتىن قازاقتىڭ  وسى ءبىر قاسيەتى ءالى دە جالعاسىپ كەلەدى. ارىستا جارىلىس بولعاندا, ماقتاارالدى سۋ باسقاندا ءبىر-بىرىنە قول ۇشىن سوزدى. پاندەميا كەزىندە اۋرۋحانالاردا قات بولىپ تۇرعان وتتەگى كونتسەنتراتورىن الىپ بەرىپ, تىنىس الا الماي قينالىپ جاتقان جانداردىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالۋ ءۇشىن جانتالاسقان جانداردى كوردىك. ءتىپتى ءبىر كىشكەنتاي بالانىڭ تۋعان كۇنىنە دەپ جىل بويى جيعان بار اقشاسىن اپپاراتقا بەرىپ جاتقان ۆيدەوسىن كورگەندە, كوزگە جاس ءۇيىرىلدى. مۇنىڭ ءبارى نەنى بىلدىرەدى؟ ءبىزدىڭ حالىق قيىن شاقتا جۇدىرىقتاي جۇمىلا الادى. باسقاعا بەرگىسى, وزگەگە كومەكتەسكىسى كەلىپ تۇرادى, ەڭ كەرەمەتى ولاردىڭ ەشقايسىسى سول ىسىنە قايىرىم سۇرامايدى. ۇلتتىڭ باعىن جاندىرىپ كەلە جاتقان ءبىر ۇستىن وسى ءبىر قاسيەتىمىز شىعار, كىم بىلەدى!