كەڭەستى وبلىس اكىمى مارات احمەتجانوۆ اشىپ, وڭىردەگى الەۋمەتتىك سالانىڭ دامۋى جونىندە باياندادى.
الدىمەن ءبىلىم ماسەلەسى ءسوز بولدى. وبلىستا بارلىعى 592 مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمى جۇمىس ىستەيدى, ونىڭ 425-ءى – مەملەكەتتىك, 167-ءسى – جەكەمەنشىك. كەزەكتە تۇرعان 2–6 جاس ارالىعىنداعى بالالاردىڭ 97,1 پايىزى بالاباقشامەن قامتىلعان, الايدا ءالى دە 3 مىڭنان استام بالدىرعان بالاباقشاعا بارۋى ءتيىس.
– مينيسترلىكتىڭ قادامدىق جوسپارىنا سايكەس 2025 جىلى 2 563 جاڭا ورىن اشۋ جوسپارلانعان, – دەدى وقۋ-اعارتۋ ۆيتسە-ءمينيسترى شىنار اقپاروۆا, – بۇگىنگى تاڭدا 900 ورىن عانا بەرىلىپ, ورىندالۋى 35 پايىزعا جەتكەن. 2026 جىلى سىيىمدىلىعى 840 ورىندىق 3 مەملەكەتتىك بالاباقشانى پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانىپ وتىر. وڭىردە 2023 جىلدان باستاپ 7 مەملەكەتتىك بالاباقشادا كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزىلدى. ەندى 29 بالاباقشا كۇردەلى جوندەۋدى قاجەت ەتەدى. وسىعان بايلانىستى بالاباقشالاردىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن نىعايتۋ ماسەلەسىن وبلىس اكىمدىگى تاراپىنان تۇراقتى باقىلاۋعا الۋ قاجەت.
مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە مەن ءبىلىم بەرۋ ساپاسىنا تىكەلەي اسەر ەتەتىن نەگىزگى فاكتورلاردىڭ ءبىرى – پەداگوگتەردىڭ ءبىلىم دەڭگەيى مەن كاسىبي شەبەرلىگى. وبلىستىڭ مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا 4 045 پەداگوگ جۇمىس ىستەيدى. ولاردىڭ 76,9 پايىزىنىڭ بەيىندى ءبىلىمى بار. پەداگوگتەردىڭ بىلىكتىلىك ساناتىنىڭ ۇلەسى – 46,4 پايىز, ال, جەكەمەنشىك بالاباقشالاردا بۇل كورسەتكىش نەبارى – 13,4 پايىز. بۇل – وتە تومەن دەڭگەي. وڭىردە 690 پەداگوگ جەتىسپەيدى, ونىڭ 52 پايىزى جەكەمەنشىك بالاباقشادا. مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمدا 31 باسشىنىڭ ورنى بوس. مەڭگەرۋشىلەردىڭ تەك 48,7 پايىزى اتتەستاتتاۋدان وتكەن.
وبلىستا سوڭعى 3 جىلدا 26 جاڭا مەكتەپ اشىلدى, ونىڭ 9-ى – كەلەشەك مەكتەبى. سوڭعى جىلداردا وقۋشىلار سانى ارتاتىنىن ەسكەرسەك, 2028 جىلعا قاراي ورىن تاپشىلىعى 4 مىڭعا جەتۋى مۇمكىن. وسىعان بايلانىستى الدىن الا جوسپارلاۋ جانە ناقتى شارالار قابىلداۋ قاجەت.
بۇدان كەيىن وبلىستىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ ماسەلەسى ءسوز بولىپ, وسى سالا وڭىردە ءالى دە دامىتۋدى قاجەت ەتەتىنى ايتىلدى. وڭىردەگى ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى 74,2 جاستى قۇرايدى. 2025 جىلدىڭ 10 ايىندا جالپى ءولىم-ءجىتىم – 4%-عا, سابيلەردىڭ شەتىنەۋى – 36,7%-عا, تۋبەركۋلەزدەن كوز جۇمعاندار – 29,6%-عا ازايعان.
– قان اينالىمى جۇيەسىنىڭ سىرقاتى 1,7 پايىزعا ۇلعايعان, – دەيدى دەنساۋلىق ساقتاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى ءاليا رۇستەموۆا – كارديولوگيالىق قىزمەت ۇيىمدارىن ۇيىمداستىرۋ دەڭگەيى سىن كوتەرمەيدى. بۇل ارادا كادر جەتىسپەۋشىلىگى تۋرالى ايتۋعا بولادى. وسىعان وراي مەديتسينالىق قۇرال-جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتۋدى جولعا قويۋ كەرەك.
پرەمەر-مينيستر ورىنباسارى – مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى ايدا بالاەۆانىڭ ايتۋىنشا, ادامدارعا كەرەگى – ەسەپ بەرۋدەگى ساندار ەمەس, ناقتى ناتيجە. «ەل ازاماتتارىنا مەديتسينالىق كومەك دەر كەزىندە جەدەل ءارى ساپالى كورسەتىلۋگە ءتيىس. ءاربىر سالىنعان نىسان «تولىق دايىن كۇيدە» تاپسىرىلعانى دۇرىس. ليتسەنزياسىنان باستاپ, قاجەتتى جابدىقپەن قامتىلعان, بىلىكتى كادرمەن جاساقتالعان بولۋى كەرەك. ال انا ءولىمى مەن جۇرەك-قان تامىرلارى اۋرۋلارى سياقتى اسا سەزىمتال كورسەتكىشتەر بويىنشا بىتىراڭقى شارا جەتكىلىكسىز: مۇندا بىرىڭعاي باسقارۋشىلىق تىزبەك قالىپتاسىپ, بارلىق دەڭگەيدە ناقتى پەرسونالدىق جاۋاپكەرشىلىك بولۋى قاجەت», دەدى ايدا بالاەۆا.
الەۋمەتتىك قورعاۋ مەن جۇمىسپەن قامتۋ سالاسىندا نەگىزگى تۇيتكىل رەتىندە دەرەكتەردىڭ ساپاسى اتالدى. ويتكەنى اتاۋلى كومەكتىڭ دالدىگى تىكەلەي سول مالىمەتتەرگە تاۋەلدى.
بىرىڭعاي تسيفرلىق پلاتفورماعا 727 ۇيىم ەنگىزىلگەنى ايتىلدى. سونىمەن قاتار قايتا تەكسەرۋدى قاجەت ەتەتىن جايتتار انىقتالعان: قوسارلانعان جۇمىسپەن قامتۋ دەرەكتەرى جانە كادرلىق ەسەپتىلىكتىڭ بۇرمالانۋى سياقتى فاكتىلەر بار.
الەۋمەتتىك ەڭبەك سالاسىنىڭ نەگىزگى باعىتتارى تۋرالى دا كەڭەس بارىسىندا كەڭىنەن ايتىلدى. الدىمەن بىرىڭعاي تسيفرلىق پلاتفورما ەنگىزىلىپ جاتقانى تۋرالى ايتۋعا بولادى. ونداعى مىندەت – جەرگىلىكتى دەڭگەيدە جۇزەگە اسىرىلاتىن مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك قولداۋ شارالارىن تاعايىنداۋدى اۆتوماتتاندىرۋ. ناتيجەسىندە, مەملەكەتتىك ورگاندار اراسىندا دەرەكتەرمەن جەدەل الماسۋ قامتاماسىز ەتىلمەك. بۇل تۋرالى ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى اسقاربەك ەرتاەۆ باياندادى.
وڭىردە شەتەلدىك جۇمىس كۇشىن تارتۋعا ارنالعان كۆوتانىڭ جىل سايىنعى ءوسۋى بايقالدى. سونىمەن قاتار جۇمىسسىزدار سانى ازايىپ كەلەدى, الايدا ىشكى نارىقتى قورعاۋ قاعيداتىن ساقتاۋ قاجەت. 2025 جىلعى ءوسىم ينۆەستيتسيالىق جوبانى ىسكە اسىرۋمەن بايلانىستى. كوشى-قوننىڭ بۇل ءتۇرى كولىك جانە الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمعا ۇلكەن جۇكتەمە تۋعىزادى, سونداي-اق كوشى-قوننىڭ ايقىن ماۋسىمدىلىعى بايقالادى. وبلىس بويىنشا وندىرىستىك جاراقاتتانۋ كورسەتكىشتەرى تۇراقتى ەمەس. وسىلايشا, 2024 جىلى وندىرىستە زارداپ شەككەندەر مەن قازا تاپقانداردىڭ سانى كۇرت ءوستى. سونىمەن قاتار وبلىستىڭ ەكى كاسىپورنىندا 28 جۇمىسشىلار الدىندا 34,8 ميلليون تەڭگە كولەمىندە جالاقى بويىنشا بەرەشەك بار.
اقمولا وبلىسىندا ءۇش جوعارى وقۋ ورنى بار. وندا 13,1 مىڭ ستۋدەنت ءبىلىم الۋدا. ستۋدەنتتەردىڭ 4,7 مىڭى مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ تاپسىرىسى بويىنشا وقىپ جاتىر. سوڭعى ءۇش جىلدا ولاردىڭ قاتارى 10 پايىزعا ءوستى, بۇل كورسەتكىش دەموگرافيالىق وسۋمەن جانە باسقا ايماقتاردان كەلگەن ستۋدەنتتەردىڭ كەلۋىمەن بايلانىستى. سونىمەن قاتار مىقتى تۇلەكتەر مەن مەملەكەتتىك ءبىلىم گرانتتارىنىڭ يەگەرلەرى جىل سايىن باسقا وڭىرلەرگە, ەڭ الدىمەن استاناعا كەتىپ, ءوڭىر بولاشاعىنان ءۇمىت كۇتىپ وتىرعان جاس مامانداردان ايىرىلىپ قالىپ جاتىر.
–الدىمەن «مەكتەپ – كوللەدج – جوو» توپتاماسىن كۇشەيتۋ جانە مەكتەپتەردە ءوڭىردىڭ ماماندىقتارىنا باعدارلانعان كۋرستاردى ەنگىزۋ قاجەت, – دەدى عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ۆيتسە-ءمينيسترى تالعات ەشەنقۇلوۆ.
جۇمىس ساپارى بارىسىندا ايدا بالاەۆا اقمولا وبلىستىق قوعامدىق كەڭەس مۇشەلەرىمەن كەزدەسۋ وتكىزدى. جيىندا حالىقپەن تۇراقتى ءارى جۇيەلى كەرى بايلانىس ورناتۋ جولدارى جانە الەۋمەتتىك قىزمەتتەردىڭ ساپاسىنا قوعامدىق باقىلاۋدى كۇشەيتۋ ماسەلەلەرى بولەك تالقىلاندى. كەزدەسۋ بارىسىندا اقمولا وبلىستىق ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى ەرمەك نۇعىمانوۆ تسيفرلاندىرۋعا بايلانىستى ءوز ويىن ايتا كەلىپ, ەگدە ادامداردى داعدىلاندىرۋ مۇمكىندىگىن كوتەرسە, كەڭەس مۇشەسى ءاليا احەتوۆا قوعام مۇشەلىگىنە بۇرىنعى مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردى عانا ەمەس, ازاماتتىق قوعام وكىلدەرىن, بەلسەندى جاستاردى تارتۋ قاجەتتىگى تۋرالى ماسەلە كوتەردى.
كەڭەس قورىتىندىسى بويىنشا ايدا بالاەۆا ءبىلىم بەرۋ باعىتىندا جەكە جوسپار ازىرلەۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى باقىلاۋدى كۇشەيتۋ ماسەلەسىنە قاتىستى بىرقاتار تاپسىرمالار بەردى. سونداي-اق انا ءولىمى كورسەتكىشىنە, كادر ماسەلەسىنە جانە العاشقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كومەكتى «تولىق دايىن» فورماتتا ىسكە قوسۋعا باسىمدىق بەرۋ, ءوڭىردىڭ ناقتى سۇرانىسىنا ساي كادر دايارلاۋدى ۇيلەستىرۋ شارالارىن, ءبىلىم جانە عىلىم, تۋريزم, سپورت سالالارى بويىنشا ينفراقۇرىلىمدىق شەشىمدەردى جەدەلدەتۋ تاپسىرىلدى.
كوكشەتاۋ
