فوتو: pinterest.com
بۇل تۋرالى Associated Press حابارلادى. ەۋروپا ەلدەرى اركتيكاداعى ستراتەگيالىق ماڭىزى زور, پايدالى قازبالارعا باي ارالدىڭ «گرەنلانديا حالقىنا تيەسىلى» ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ورتاق مالىمدەمەدە ارالدىڭ تاعدىرى سىرتتان شەشىلمەيتىنى قاداپ ايتىلعان.
مالىمدەمەگە فرانتسيا, گەرمانيا, يتاليا, پولشا, يسپانيا جانە ۇلىبريتانيا كوشباسشىلارى قول قويدى. ولار دانيا پرەمەر-ءمينيسترى مەتتە فرەدەريكسەنمەن بىرگە ترامپتىڭ سوزىنەن كەيىن گرەنلانديانى قورعاپ شىقتى. ەۋروپا باسشىلارى گرەنلانديانىڭ دانيا كورولدىگىنىڭ قۇرامىنداعى ءوزىن-ءوزى باسقاراتىن اۋماق ەكەنىن, سول ارقىلى ناتو-نىڭ ءبىر بولىگى سانالاتىنىن ەسكە سالدى.
«گرەنلانديا – سول جەردە تۇراتىن حالىقتىكى. دانيا مەن گرەنلاندياعا قاتىستى شەشىمدى تەك سولاردىڭ ءوزى قابىلدايدى», دەلىنگەن ورتاق ۇستانىمدا.
بۇل پىكىردى كانادا دا قولدادى. كانادا پرەمەر-ءمينيسترى مارك كارني الداعى ايدىڭ باسىندا گەنەرال-گۋبەرناتور مەري سايمون مەن سىرتقى ىستەر ءمينيسترى انيتا اناند گرەنلاندياعا باراتىنىن ايتتى. پاريجدە سويلەگەن سوزىندە ول گرەنلانديا مەن دانيانىڭ بولاشاعىن تەك دانيا حالقى انىقتايتىنىن اتاپ ءوتتى.
گرەنلانديانىڭ ماڭىزى بەكەر ەمەس. ارال جۇزدەگەن جىل بويى دانيا كورولدىگىنىڭ كولونياسى بولعان, ال 1953 جىلى ونىڭ اجىراماس بولىگىنە اينالدى. حح عاسىردىڭ باسىندا اقش ۇكىمەتى دانيانىڭ گرەنلاندياعا تولىق قۇقىعىن رەسمي تۇردە مويىنداعان.
گەوگرافياسى دا ەرەكشە. گرەنلانديا كانادانىڭ سولتۇستىك-شىعىسىندا ورنالاسقان, اۋماعىنىڭ ۇشتەن ەكىسىنەن استامى اركتيكالىق شەڭبەر اۋماعىندا جاتىر. وسى سەبەپتى ارال ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستان بەرى سولتۇستىك امەريكانىڭ قورعانىس جۇيەسىندە ماڭىزدى ورىن الىپ كەلەدى.
قازىر اقش قورعانىس مينيسترلىگى گرەنلانديانىڭ سولتۇستىك-باتىسىنداعى پيتۋففيك قاشىقتاعى عارىش بازاسىن باسقارادى. بۇل بازا 1951 جىلعى دانيا مەن اقش اراسىنداعى قورعانىس كەلىسىمىنەن كەيىن سالىنعان. ول زىمىران سوققىلارىن باقىلاۋ, زىمىرانعا قارسى قورعانىس جانە عارىشتىق باقىلاۋ جۇيەلەرى ءۇشىن پايدالانىلادى.
سونىمەن قاتار گرەنلانديا GIUK Gap – گرەنلانديا, يسلانديا جانە ۇلىبريتانيا اراسىنداعى ايماقتى باقىلاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل اۋماقتا ناتو سولتۇستىك اتلانتيكادا رەسەي فلوتىنىڭ قوزعالىسىن قاداعالايدى.
