بۇل شىعارمادا كەيىپكەر بالرام حالۆاي ءوز وقيعاسىن قىتاي پرەمەرى ۆەن تسزياباوعا جازعان, بىراق ەشقاشان جىبەرمەگەن حاتتارى ارقىلى باياندايدى. ۆەن تسزياباو ۇندىستانعا كاسىپكەرلەردى قالايشا تابىستى دايارلاي الاتىنىن ءبىلۋ ءۇشىن ساپارمەن كەلمەك بولادى. سونى ەستىگەن بالرام قازىرگى ءۇندىستاندا بيلىك پەن ىقپالعا قالاي قول جەتكىزۋگە بولاتىنىن وعان ءتۇسىندىرىپ بەرۋدى ءجون كورەدى. الايدا بالرامنىڭ اڭگىمەسى – پاراقورلىق, جەمقورلىق, ايلا-شارعى, جول كەپتەلىستەرى, ۇرلىق پەن كىسى ولتىرۋگە تولى حيكايا. قالاي بولعاندا دا, بالرام ءوز وقىرمانىنا سارى ناسىلدىلەر مەن قوڭىر ناسىلدىلەر اق ناسىلدىلەردەن الەمدىك ۇستەمدىكتى تارتىپ الادى دەپ سەندىرەدى. بۇل رومان وسىدان ون بەس جىل بۇرىن حالىقارالىق بۋكەر سىيلىعىن الىپتى. شىعارما ءۇشىن بۇل ۇلكەن جەتىستىك.
ءسويتىپ, «اق جولبارىستىڭ» كەزەكتى ون بەس بەتىن وقىپ, ءسال تىنىستاپ وتىر ەدىم. الدەبىر الەۋمەتتىك جەلىدەن «جازۋشى تولەن ابدىكتىڭ شىعارمالارى مەن قانات ابىلقايىردىڭ «اعىراپتاعى اتى جوق ادام» اتتى رومانى حالىقارالىق بۋكەر سىيلىعىنا ۇسىنىلادى ەكەن» دەگەن اقپاراتتى كوزىم شالدى. مىنە, عاجاپ! سونداعى مەنىڭ باسىما كەلگەنى مىناۋ: «قاشانعى شەتەل جازۋشىلارىنىڭ كىتاپتارىنا تامسانىپ جۇرە بەرمەكپىز, ءبىزدىڭ قالامگەرلەردىڭ دە شىعارمالارىن الەم وقىسىن», دەگەن ماعىنالى وي.
قوش, بۇل دا ءبىر جاقسى باستاما ەمەس پە؟ عاسىرلار بويى ءوز قازانىمىزدا بۇرق-سارق ەتىپ قايناعانىمىز دا جەتەر. ەندىگى بەكەت – الەم وقىرمانى. بىراق قازاق ادەبيەتى ءۇشىن قۋاناتىن, سۇيىنشىلەيتىن ءسات تۋسا دەپ ارمانداپ جۇرگەندەر جالعىز بولماۋى ءتيىس. «اعىراپتاعى اتى جوق ادام» – كۇردەلى رومان. شاڭىراعى شايقالعان وتباسىنىڭ قانقۇيلى تاعدىرىن تۋىندىسىنا ارقاۋ ەتۋ ارقىلى قالامگەر ۇيسىزدىكتىڭ ازابىن تارتقان بۇگىنگى تۇتاس قوعامدى سۋرەتتەۋگە تىرىسقان. اۆتوردىڭ ايتۋىنشا, كوپشىلىكتى قىزىقتىرعان – كىتاپ اتاۋى. «اعىراپ – جۇماق پەن توزاق اراسىنداعى مەكەن. قيامەت تارازىسىندا جاقسىلىعى مەن جاماندىعى تەڭ تارتقان قۇلدار جۇماققا بارا المايدى. توزاققا دا تۇسپەي, سول اعىراپتا قالادى. بۇل تۋرالى قاسيەتتى قۇران كارىمنىڭ «اعىراپ» سۇرەسىندە دە ايتىلعان. وسى جاۋاپتى ەستىگەن وقىرمانىمنىڭ ءبىرى «اعىراپ مەكەنىنىڭ استارىندا ءسىز بەن ءبىزدىڭ دە قازىرگى كەڭىستىگىمىز بار سەكىلدى» دەپتى. مەن ول وقىرماننىڭ ويىمەن مۇلدە كەلىسپەيمىن. ءبىزدىڭ وتان جەر بەتىندەگى جۇماق مەكەنگە اينالۋى كەرەك. سولاي بولارىنا سەنەيىك», دەيدى كىتاپ اۆتورى.
ال ەندەشە, جۇماق پەن توزاق اراسىنداعى مەكەندى الىس-جۋىقتاعى وقىرمانعا ءبىر كەيىپكەردىڭ كوزىمەن بايانداپ بەرۋ ءۇشىن, ارينە مۇحتار اۋەزوۆ سەكىلدى تەرەڭدىك, حەمينگۋەي ستيلىندەگى جازۋشىلىق شەبەرلىك, ماركەس سىندى اڭگىمەشىلدىك كەرەك شىعار. ول دا ءبىزدىڭ قالامگەرلەردەن تابىلارى ءسوزسىز. اتالعان جاڭالىقتى جۇرتقا جاريا ەتكەن جازۋشىلار وداعىنىڭ توراعاسى مەرەكە قۇلكەنوۆ ء«بىز بۇل شىعارمالاردى الەمدىك اۋديتورياعا, سوسىن الەمدىك سىيلىققا ۇسىنۋعا دايىندالىپ جاتىرمىز» دەگەن ەكەن. وسىنداي جاقسى جاڭالىقتى جۇرتپەن ءبولىسۋدىڭ ءوزى دە ءبىر عانيبەت ەمەس پە؟
ال ەندى نوبەل تۋرالى ايتايىق. بۇل سىيلىققا دا قازىر قازاقتىڭ قۇلاعى ەپتەپ ۇيرەنە باستادى. وتكەندە اتالعان الپاۋىت سىيلىققا ولجاس سۇلەيمەنوۆتى ۇسىنۋ ماسەلەسى تالقىلاندى. بۇنىڭ ءبارىن سايكەستىك دەيمىز بە, جوق پا, ونى وقىرمان ءوزى سارالاي جاتار. ولجاس سىندى ايتۋلى تۇلعانىڭ الەمدىك سىيلىققا ۇسىنىلۋى دا ءبىز ءۇشىن قۋاناتىن دۇنيە. قالاي دەسەك تە, ءبىر جىلدا ءۇش بىردەي قازاق قالامگەرىنىڭ الەمدىك سىيلىققا ۇسىنىلۋى قازىرگى قازاق ادەبيەتىنىڭ دەڭگەيى مەن بيىكتىگىن كورسەتەدى. وسىندايدا ءرۋميدىڭ «جولعا شىق, جول ءوزى اپارادى» دەگەن ءسوزى ەسكە تۇسەدى. ءبىز تامسانا وقىپ جۇرگەن تاماشا شىعارمالاردىڭ ءبارى دە بۋكەر مەن نوبەل ساپارىن ءتاي-ءتاي قادامنان باستاعان. ال سول ءۇردىس ەندى ءبىزدىڭ قالامگەرلەردىڭ شىعارماشىلىق الەمىندە جالعاسىپ جاتسا, نەسى ايىپ؟ ادەبيەتىمىز ءۇشىن بيىلعى جىل وسىنداي قاداممەن ەسىمىزدە قالسا يگى ەدى.
