مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم
مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم مەن تاربيە – جالپى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندەگى ەڭ نەگىزگى, ىرگەلى دەڭگەي. بالانىڭ تۋعاننان باستاپ مەكتەپكە بارعانعا دەيىنگى تۇلعالىق, الەۋمەتتىك, تانىمدىق قالىپتاسۋى ءدال وسى كەزەڭدە جۇزەگە اسادى. سوندىقتان بالاباقشا جۇيەسى مەملەكەتتىڭ ادامي كاپيتالدى دامىتۋداعى ستراتەگيالىق باعىتىنىڭ وزەگىنە اينالىپ وتىر.
وقۋ-اعارتۋ ۆيتسە-ءمينيسترى مايرا مەلدەبەكوۆانىڭ ايتۋىنشا,بۇگىنگى تاڭدا 2-6 جاس ارالىعىنداعى بالالاردى قامتۋ دەڭگەيى 95,9 پايىزدى قۇراپ وتىر. «قازىرگى ۋاقىتتا ەلىمىزدە 11 900-گە جۋىق بالاباقشا جۇمىس ىستەيدى. بۇل ۇيىمداردا 1 ميلليوننان استام بالا تاربيەلەنىپ جاتىر. سونىمەن قاتار مەكتەپكە دەيىنگى دايارلىق توپتارىمەن 163 مىڭ بالا قامتىلعان. اتالعان دايارلىق توپتارى بالاباقشالاردا دا, جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردىڭ بازاسىندا دا ۇيىمداستىرىلعان», دەدى ۆيتسە-مينيستر.
سونداي-اق بيىلدان باستاپ مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا ۆاۋچەرلىك قارجىلاندىرۋ جۇيەسى كەزەڭ-كەزەڭىمەن ەنگىزىلگەن. «اقشا بالاعا بەرىلەدى» قاعيداتى نەگىزىندە وسى مەحانيزم ارقىلى بالاباقشالارعا كەزەك سانى 2 ەسەگە دەيىن ازايدى. قازىرگى تاڭدا بۇل جوبا قاناتقاقتى رەجىمدە جۇزەگە اسىرىلىپ, 778 بالا قامتىلعان. جوبا اياسىندا 21,8 ملرد تەڭگە بيۋدجەت قاراجاتى ۇنەمدەلگەن. ۇنەمدەلگەن قاراجات الداعى ۋاقىتتا باسقا بالالاردى قامتۋعا باعىتتالماق.
وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە, بيىل ەلىمىزدە 672 جاڭا بالاباقشا اشىلىپ, وندا 65 مىڭنان استام بالا قابىلدانعان.
ورتا ءبىلىم
ورتا ءبىلىم سالاسىنداعى ەڭ اۋقىمدى باستاما – «كەلەشەك مەكتەپتەرى» ۇلتتىق جوباسى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس, جوبا اياسىندا 217 جاڭا فورماتتاعى مەكتەپ سالۋ جوسپارلانعان. بۇل مەكتەپتەر 460 مىڭ وقۋشى ورنىنا ەسەپتەلگەن.
جوبانىڭ باستى ماقساتى – ءۇشاۋىسىمدى مەكتەپتەردى ازايتۋ, اپاتتى جاعدايداعى جانە ورىن تاپشىلىعى بار مەكتەپتەر ماسەلەسىن شەشۋ. قازىرگى تاڭدا جوبا ناتيجەسىندە:
- 69 ءۇشاۋىسىمدى مەكتەپتىڭ,
- 22 اپاتتى مەكتەپتىڭ ماسەلەسى شەشىلدى,
- ورىن تاپشىلىعى ەداۋىر قىسقاردى.
سالىنعان 217 مەكتەپتىڭ 87-ءسى اۋىلدىق جەردە ورنالاسقان. بۇل شالعاي ەلدى مەكەندەگى بالالاردىڭ دا ساپالى ءبىلىم الۋىنا تەڭ مۇمكىندىك بەرىلىپ وتىرعانىن كورسەتەدى.
«كەلەشەك مەكتەپتەرى» جوباسىن ساپالى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن مينيسترلىككە قاراستى بىرقاتار ورتالىق كەشەندى سۇيەمەلدەۋ جۇرگىزىپ جاتىر نەگىزگى ادىستەمەلىك جانە مەتودولوگيالىق قولداۋدى ى.التىنسارين اتىنداعى ۇلتتىق ءبىلىم اكادەمياسى كورسەتەدى. اكادەميا مۇعالىمدەرگە, مەكتەپ ديرەكتورلارى مەن ديرەكتور ورىنباسارلارىنا جاڭا ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى مەن قۇرالدار بويىنشا جۇيەلى كومەك بەرەدى», دەيدى م.مەلدەبەكوۆا.
سونىمەن قاتار مۇعالىمدەرگە اكىمشىلىك جۇكتەمەنى ازايتۋ ءۇشىن وقۋ ۇدەرىسىنە جاساندى ينتەللەكت قۇرالدارىن جۇيەلى ەنگىزۋ باستالعان. «مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا جي-ءدى ەكونوميكا مەن الەۋمەتتىك سالاعا ينتەگراتسيالاۋ بويىنشا 240 مىڭنان استام پەداگوگ پرومپت-ينجينيرينگ داعدىلارى نەگىزىندە ءبىلىم الدى. جاساندى ينتەللەكت ۇستازدى الماستىرۋشى ەمەس, ونىڭ كومەكشىسى. ءبىزدىڭ مىندەتىمىز – پەداگوگتەرگە كۇندەلىكتى جۇكتەمەنى ازايتۋ ءۇشىن جي-ءدى ەنگىزۋ», دەدى وقۋ-اعارتۋ ۆيتسە-ءمينيسترى اسىلبەك احمەتجانوۆ.
كاسىپتىك جانە تەحنيكالىق ءبىلىم
سونىمەن قاتار ۆيتسە-مينيستر كاسىپتىك جانە تەحنيكالىق ءبىلىم سالاسىنداعى جۇمىستارعا توقتالدى. ونىڭ بايانداۋىنشا, بيىل نەگىزگى باسىمدىقتىڭ ءبىرى – جان باسىنا شاققانداعى قارجىلاندىرۋ كولەمىن ۇلعايتۋ بولعان. ەگەر وتكەن جىلى بۇل كورسەتكىش 437 مىڭ تەڭگەنى قۇراسا, بۇگىندە ول شامامەن ەكى ەسەگە ءوسىپ, 912 مىڭ تەڭگەگە جەتتى.
«تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن جاڭعىرتۋ جۇمىستارى بەلسەندى تۇردە جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. قازىرگى تاڭدا 85 ءبىلىم بەرۋ ۇيىمىندا ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازانى نىعايتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ, ولاردىڭ جابدىقتالۋ دەڭگەيى ەكى ەسەگە ارتتى. بۇگىندە ءبىر ءبىلىم الۋشىعا شاققاندا ماتەريالدىق-تەحنيكالىق قامتاماسىز ەتۋگە بولىنەتىن قاراجات كولەمى 40 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى. بۇدان بولەك, تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم جۇيەسىندە جاتاقحانالار كەزەڭ-كەزەڭىمەن ەنگىزىلىپ جاتىر. بۇل وزگە وڭىرلەردەن كەلەتىن ستۋدەنتتەر ءۇشىن ءبىلىم الۋدىڭ قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرىپ, وقۋعا جانە تۇرۋعا قولايلى جاعداي جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى م.مەلدەبەكوۆا.
عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم
جوعارى ءبىلىم سالاسىنىڭ نەگىزگى كورسەتكىشتەرى جىل سايىن تۇراقتى ءوسىم كورسەتىپ وتىر. قازىرگى تاڭدا جوعارى وقۋ ورىندارىنا ءتۇسۋ مەن جوعارى ءبىلىم الۋدىڭ نەگىزگى قۇرالى رەتىندە ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋ قولدانىلىپ كەلەدى. عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە, بۇگىنگى تاڭدا ەلىمىزدەگى جوعارى وقۋ ورىندارىندا 724 مىڭنان استام ستۋدەنت ءبىلىم الىپ جاتىر. ستۋدەنتتەر كونتينگەنتىنىڭ جىل سايىن ارتۋى جوعارى بىلىمگە دەگەن سۇرانىستىڭ وسكەنىن اڭعارتادى. ۆەدومستۆونىڭ مالىمەتىنشە, 93 232 ءبىلىم گرانتى بولىنگەن, ونىڭ ىشىندە 77 084 گرانت – باكالاۆرياتقا, 13 229 – ماگيستراتۋراعا جانە 2 919 گرانت – دوكتورانتۋراعا قاراستىرىلعان.
سونىمەن قاتار باكالاۆريات ستۋدەنتتەرىنە ارنالعان شاكىرتاقى مولشەرى 2020 جىلمەن سالىستىرعاندا ەكى ەسەگە ارتقان, 2025 جىلى 52 372 تەڭگەنى, ال پەداگوگيكالىق ماماندىقتار بويىنشا – 84 000 تەڭگەنى (2020 جىلى – 26 186 تەڭگە, 2024 جىلى – 47 135 تەڭگە) قۇرادى.
عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ۆيتسە-ءمينيسترى گۇلزات كوبەنوۆا جاتاقحانالارداعى ورىن تاپشىلىعى ماسەلەسىن شەشۋ بويىنشا جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى ايتىپ بەردى. ۆيتسە-ءمينيستردىڭ بايانداۋىنشا, 2025 جىلى ستۋدەنتتەردى تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا 10 740 ورىندىق 31 جاتاقحانانى ىسكە قوسۋ جوسپارلانعان. جىل باسىنان بەرى 8 757 ورىنعا ارنالعان 26 جاتاقحانا پايدالانۋعا بەرىلگەن. جىل سوڭىنا دەيىن 1 983 ورىندىق تاعى 5 جاتاقحانا قولدانىسقا بەرىلەدى. 2024–2025 وقۋ جىلىندا 16,9 مىڭ ورىنعا دەيىن قىسقاردى.
سونداي-اق ۆيتسە-مينيستر عىلىم دامۋىنا دا توقتالدى. «ەڭ الدىمەن عىلىمدى باسقارۋدىڭ جاڭا مودەلى ەنگىزىلگەنىن اتاپ وتكەن ءجون. قازىرگى تاڭدا عىلىمدى اكىمشىلەندىرۋ ىسىمەن مينيسترلىك قانا ەمەس, وڭىرلەر دە اينالىسادى. ايماقتارعا عىلىمدى جوسپارلاۋ, وڭىرلىك عىلىمي ساياساتتى قالىپتاستىرۋ جانە دامىتۋ قۇزىرەتى بەرىلدى. اكىمدىكتەر ءتيىستى باعدارلامالاردى ىسكە قوسۋ مۇمكىندىگىنە يە بولدى. بۇل شارا عىلىم مەن بيزنەستىڭ ءوزارا ىقپالداسۋىنا, عىلىمي زەرتتەۋلەر ناتيجەلەرىن ناقتى كوممەرتسيالاندىرۋعا جول اشادى. مەملەكەت تاراپىنان عىلىمي جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا كورسەتىلىپ وتىرعان قولداۋ كولەمى ايتارلىقتاي ارتتى. كەيىنگى جىلدارى عىلىمدى قارجىلاندىرۋ كولەمى ءۇش ەسەگە ءوستى», دەدى گ. كوبەنوۆا.
