باتىس التاي
شىعىس قازاقستان وبلىسى, ريددەر وڭىرىندەگى مەملەكەتتىك تابيعي قورىق – قىستا ەرەكشە سۇلۋلىققا بولەنەتىن التاي تاۋلارىنىڭ ءىنجۋ-مارجانى. اسىرەسە قىس مەزگىلىندە ەرەكشە سانگە بولەنىپ, كوركەم كوز تارتادى. قالىڭ شىرشالى تايگا, اق قارعا ورانعان تاۋ بوكتەرلەرى مەن اسەم تىنىشتىق بۇل ايماقتى دەمالىستى مازمۇندى وتكىزەتىن تاماشا مەكەنگە اينالدىرادى. ءوڭىر ەكوتۋريزمدى دامىتۋعا دا بارىنشا سۇرانىپ تۇر. مۇندا تاۋ شاڭعىسى, فريرايد, سنوۋبورد, قىسقى حايكينگ, فوتوتۋرلار سياقتى قىزمەت تۇرلەرى كورسەتىلەدى.
كاتونقاراعاي
ەلىمىزدەگى ەڭ ءىرى ۇلتتىق پاركتەردىڭ ءبىرى قىستا مۇلدە ءبىر بولەك كورىنىسكە ەنەدى. بەرەل قورعانى, راحمان قاينارى, قاراكول كولى, مۇزدى شىڭدار جانە قالىڭ قاراعايلى ورماندارىمەن كەڭىنەن تانىمال. قىس مەزگىلىندە قار جامىلعان تاۋ شاتقالدارى, تىلسىم تىنىشتىق, ساف اۋا تۋريستەرگە ەرەكشە كوڭىل كۇي سىيلايدى. مۇندا ءتۇرلى ەكوتۋرلار, حايكينگ, تابيعاتقا فوتو-جورىقتار ۇيىمداستىرۋعا بولادى. جالپى, اۋدان كولەمىندە قىسقى ءتۋريزمنىڭ الەۋەتى جوعارى. مۇندا الداعى ۋاقىتتا تاۋ شاڭعى تراسسالارىن دامىتۋ, تۋريستىك كەشەندەر سالۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل ايماقتى قىسقى دەمالىس پەن بالىق اۋلاۋ سياقتى ءىس-ارەكەتتەرگە بارىنشا بەيىمدەپ, قوناقتاردى تارتۋعا ءتيىس.
الماتى, ىلە الاتاۋى
الماتى قالاسى – ەلىمىزدىڭ قىسقى تۋريزمىمەن تانىمال ءىرى ورتالىعى. شىمبۇلاق شاتقالى – ءتۇرلى دەڭگەيدەگى تراسسالارمەن جابدىقتالعان ورتالىق ازياداعى ەڭ ايگىلى تاۋ-شاڭعى كۋرورتى. مەدەۋ مۇز ايدىنى دا تۋريستەر, دەمالۋشىلار اراسىندا كەڭىنەن تانىمال, بارشا تۇرعىندار اسىعىپ تۇراتىن تارتىمدى ورىن. ىلە الاتاۋىنىڭ تاماشا لاندشافتى مەن تابيعي قارى قىسقى دەمالىسقا قولايلى جاعداي تۋدىرادى. باستى ارتىقشىلىعى, قالا ورتالىعىنان تاۋ بوكتەرىنە نەبارى 20–30 مينۋتتا جەتۋگە بولادى. الماتى ماڭىنداعى قىسقى تۋريزم «Almaty Superski» سياقتى الەمدىك دەڭگەيدەگى جوبالارمەن, تاۋ-شاڭعى كۋرورتتارىنىڭ دامۋىمەن, ينفراقۇرىلىمدى جەتىلدىرۋ ارقىلى قاۋىرت ءوسىپ كەلەدى. بۇل دا بولسا, ايماقتى ءتۋريزمنىڭ تابىستى سالاسىنا اينالدىرۋعا باعىتتالعان مەملەكەتتىك قولداۋ مەن جۇيەلى جۇمىستاردىڭ ناتيجەسى. الماتىنىڭ قىسقى ءتۋريزمى – تاۋ-شاڭعى سپورتىنان بولەك, مۇزدىقتار, جايلاۋلار مەن تابيعي كورىنىستەردى كورۋدى قامتيتىن, جان-جاقتى ءتۋريزمدى دامىتۋعا باعىتتالعان كەشەندى باعىت.
بۋراباي
قىستا ەرەكشە سۇلۋلىققا بولەنەتىن بۋراباي – وتباسىلىق دەمالىسقا تاپتىرمايتىن ورىن. اڭىزعا تولى تاريحي
ورىندارى, وقجەتپەس, بۋراباي كولى, قاراعايلى ورمانداردىڭ قارعا ورانعان كورىنىسى, تىنىش ءارى تازا اۋا, جايلى دەمالىس بازالارى ايماقتى جىلدىڭ بارلىق مەزگىلىندە دە تارتىمدى ەتىپ تۇرادى. كۋرورت اۋماعى شاڭعى, كونكي تەبۋ, قىسقى سەرۋەندەر قۇرۋعا وتە قولايلى. (بۋراباي, كوكشەتاۋ ءوڭىرىنىڭ قىسقى ءتۋريزمىنىڭ تىنىس-تىرشىلىگى تۋرالى گازەتتىڭ وسى سانىندا ارنايى جازىلىپ وتىر).
شالقار, يمانتاۋ كولدەرى
كوكشەتاۋ مەملەكەتتىك ۇلتتىق تابيعي پاركىنە كىرەتىن بۇل ايماق – قىسقى وڭاشا دەمالىس پەن تىنىشتىقتى باعالايتىندارعا لايىقتى مەكەن. اق قارعا ورانعان قايىڭ توعايلارى, تازا كولدەر, تىنىش ەكوجۇيە تۋريستەرگە, قوناقتارعا ەرەكشە كوڭىل كۇي سىيلايدى. مۇندا قارلى ورمان اراسىنداعى سەرۋەن, قىسقى بالىق اۋلاۋ, تابيعات اياسىنداعى فوتوسەسسيالار, تىنىش ەكودەمالىس سىندى قىزمەت تۇرلەرى كورسەتىلەدى.
جوڭعار الاتاۋى
جەر ءجانناتى جەتىسۋ وڭىرىندەگى جوڭعار الاتاۋى – ەلىمىزدىڭ جاس ءارى الەۋەتى جوعارى ەكوتۋريستىك باعىتى. تۋريستەرگە, دەمالۋشىلارعا بيىك تاۋ جوتالارى, قارلى اسۋلار, جابايى تابيعات كورىنىستەرىمەن ەتەنە تانىس, بارىنشا تارتىپ تۇرادى. تابيعاتى باستاپقى كۇيىندە ساقتالعان ايماق فريرايد اۋەسقويلارى, قىسقى جورىق جاساۋشىلار, تابيعات زەرتتەۋشىلەرىنە, شىتىرمان وقيعالار تۋريزمىمەن اۋەستەنەتىندەرگە وتە قولايلى.
باياناۋىل
مەملەكەتتىك ۇلتتىق تابيعي پارك قىستا ەرەكشە تىلسىم, اسەم ءبىر كورىنىسكە بولەنەدى. جاسىباي كولى, قوڭىر اۋليە ۇڭگىرى, بوتاكوز شاتقالى, تورايعىر كولى, تاعى باسقا دا تاريحي, تابيعي ورىندار جىلدىڭ قاي مەزگىلىندە بولسىن بارشانى وزىنە باۋراپ, تارتىپ تۇرادى. ال قىس مەزگىلىندە قار جامىلعان تاۋ جوتالارى, ورمان ماسسيۆتەرى ايماقتى ءفوتوتۋريزمنىڭ سۇيىكتى مەكەنىن اينالدىرادى.
* * *
جالپى, قىسقى سپورت تۇرلەرى – شاڭعى, سنوۋبورد, كونكي تەبۋ, تازا اۋادا سەرۋەن قۇرۋ يممۋنيتەتتى نىعايتادى, دەنساۋلىققا اسا پايدالى. سونداي-اق قار باسقان تاۋ اڭعارلارى, دالانىڭ تاماشا كورىنىستەرى, ۇسىنىلاتىن ۇلتتىق تاعامدار, ۇيىمداستىرىلاتىن ءداستۇرلى ويىندار تۋريستەرگە ەرەكشە اسەر قالدىرادى. قىسقى تۋريزم – تەك دەمالىس ەمەس, ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك ءارى مادەني دامۋدىڭ ءبىر باعىتى. ۇتىمدى ۇيىمداستىرا بىلسە, جەرگىلىكتى ورىنداردا ينفراقۇرىلىم داميدى – تاۋ شاڭعىسى بازالارى, قوناقۇيلەر, ءدامحانا-مەيرامحانالار بوي كوتەرەدى, جولدار توسەلەدى. جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلادى. ءبىر سوزبەن, ەلىمىز الەۋەتىن ءتيىمدى پايدالانسا, الەمدىك تۋريستىك نارىقتا ءوز ورنىن تابا الادى. سالا تابىس كوزىنە اينالىپ, ەكونوميكانى دامىتۋعا ىقپال ەتەدى.
