سۋرەت: gov.kz
ۇلتتىق بانكتىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, قاراشادا ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ باعاسى جىلدىق ماندە 13,4%-دى قۇرادى (قازاندا – 13,5%). حالىق كوپ تۇتىناتىن تاۋارلاردىڭ باعاسى ۇلىتاۋ وبلىسىندا ەڭ جوعارى كورسەتكىشكە يە (17,1%) بولسا, الماتى قالاسىندا ەڭ تومەنگى (11,2%) دەڭگەيدە قالدى.
جالپى, ەلىمىزدە ينفلياتسيانى ىرىقتاندىرۋ باعىتىندا ءبىرتالاي جۇمىس قولعا الىنعان. مەملەكەت ەكونوميكانى قولمەن باسقارۋعا قايتىپ ورالماسا دا ونىڭ جاڭا جاعدايلارعا بەيىمدەلۋىنە مۇمكىندىك بەرىپ, باعانىڭ اۋىتقۋىن ۋاقىتشا شەكتەدى. ايتالىق, قازان ايىندا ينفلياتسيانىڭ 12,6%-عا دەيىن باسەڭدەۋى ۇكىمەتتىڭ قوعام مەن بيزنەسكە باعىتتالعان ەكونوميكالىق شەشىمدەرىنىڭ العاشقى ەلەۋلى ناتيجەسى بولدى. تۇراقتاندىرۋدا تاريفتىك جانە وتىن سەگمەنتىندەگى شارالار, سالىقتىق راقىمشىلىق جانە ىشكى سۇرانىستى قولداۋ شەشۋشى ءرول اتقاردى.
ساياساتتانۋشى عازيز ابىشەۆتىڭ ايتۋىنشا, ەندى ينفلياتسيانى باقىلاۋدى ۋىستان شىعارماۋىمىز كەرەك. ول ءۇشىن ساپالىق وسىمگە نازار اۋدارعان ءجون. جىل سوڭىنا دەيىن قازىرگى ءوسىم دەڭگەيىن ساقتاپ قالۋ وڭايعا سوقپايدى. مەملەكەت باسشىسى اتاپ وتكەندەي, تۇتىنۋشىلىق نەسيەلەۋدى تۇراقتاندىرۋ بويىنشا باتىل شارالار قابىلداۋ قاجەت. بانكتەر مەن كرەديتتىك ۇيىمدار, ساۋدا نۇكتەلەرى تاۋار باعاسىنداعى ءبولىپ-ءبولىپ تولەۋدىڭ قۇنىن, نەسيەلەندىرۋ كەزىندەگى ارتىق تولەمدەردىڭ ءبارىن تولىق اشۋى قاجەت.
بۇل رەتتە ساياساتتانۋشى ءبىر مەزگىلدە ەكونوميكالىق ءوسۋدى قولداۋعا, ينفلياتسيانىڭ سالدارىمەن كۇرەسۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن نەگىزگى قۇرال يندۋستريالىق دامۋ ەكەنىن اتاپ كورسەتتى. سەبەبى باعالارعا تىيىم سالۋ ارقىلى ينفلياتسياعا قارسى كۇرەس – ينفلياتسيانىڭ تومەندەۋىنە ەمەس, كاسىپورىنداردىڭ بانكروتتىعىنا, تاۋارلار تاپشىلىعىنا الىپ كەلۋى مۇمكىن. «وندىرىستەردى دامىتۋ باستى ۇلتتىق جوباعا اينالۋعا ءتيىس. مينيسترلەر كابينەتى بۇل جولداعى كەز كەلگەن كەدەرگىنى اكىمشىلىك ەمەس, نارىقتىق تەتىكپەن ەڭسەرۋى قاجەت. سول كەزدە عانا پروبلەما الدەقايدا از بولادى», دەيدى ساراپشى.
بۇعان دەيىن ۇلتتىق بانك بازالىق مولشەرلەمەنى 18%-عا دەيىن كوتەردى, ۇكىمەت تاريفتەردى شۇعىل تۇردە توقتاتىپ, باعالاردى باقىلاۋدى قايتا قالپىنا كەلتىردى. «تەڭگەنىڭ قۇنى ارزان بولسا, يمپورت سوعۇرلىم قىمبات بولادى. قازiرگi ۋاقىتتا باعانىڭ وسۋiنە حالىقتىڭ ناقتى تابىسىنىڭ ودان ءارi قۇلدىراۋى, ساۋدا ارiپتەستەرi ەلدەرiندەگi ينفلياتسيانىڭ باسەڭدەۋi عانا كەدەرگi كەلتiرۋi مۇمكiن. باسقاشا ايتقاندا, دامىعان ەلدەردىڭ ينفلياتسيا دەڭگەيىنە قول جەتكىزۋ ازىرگە ورىندالمايتىن ارمان بولىپ كورىنەدى. ول ءۇشىن وتاندىق ەكونوميكانىڭ بارلىق سەكتورىندا تيىمدىلىكتى ارتتىرۋعا شىعىنداردى ازايتۋعا باعىتتالعان شارالاردى قولعا الۋ كەرەك», دەيدى قارجىگەر راسۋل رىسمامبەتوۆ.
ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, جىل اياعىنا دەيىن ۆاليۋتا نارىعىندا قۇبىلمالىلىق ساقتالادى. مۇنى بولجاۋعا باعىنبايتىن دەۆالۆاتسياعا بەيىمدىلىك دەپ باعالاۋعا بولادى. تەڭگەنiڭ السiرەۋi حالىقتىڭ تۇرمىس دەڭگەيiنە تەرiس اسەر ەتەدi. ويتكەنi دوللارعا نەمەسە باسقا ۆاليۋتالارعا قايتا ەسەپتەگەندە ازاماتتاردىڭ جالاقىسى, زەينەتاقىسى, باسقا دا تەڭگەلiك كiرiستەرi قۇنسىزدانادى. تەڭگەنىڭ قۇنسىزدانۋى تۇتىنۋ باعاسىنىڭ ديناميكاسىنا قىسىم كورسەتتى. مۇنىڭ تەرىس اسەرى ءالى دە بايقالىپ قالادى. «وسى جىلى ۇلتتىق بانك, ۇكىمەت, ساراپشىلار جىلدىق ينفلياتسيانى 8-10%-بەن جابامىز دەپ ۇمىتتەنىپ وتىر. ول ءۇشىن ينفلياتسيامەن كۇرەسۋدىڭ باسقا جولدارىن قاراستىرۋ قاجەت. بۇل باعىتتا جالپىلاما ەمەس, وتكەن كەزەڭدەگى كورسەتكىشتەردىڭ ايىرماسىنا عانا نازار اۋدارساق, كۇرەس جۇيەلى تۇردە جۇرەدى», دەيدى ر.رىسمامبەتوۆ.
الماتى
